तद्दृष्ट्वा लब्धकामः स मनसा पाण्डुनन्दनः। वनवासपरिक्लिष्टां जगाम मनसा प्रियाम्
ते पाहून, पांडुपुत्राचा मनोरथ पूर्ण झाला आणि वनवासाने थकलेल्या आपल्या प्रिय पत्नीची त्याने अंतःकरणात आठवण काढली.
स गत्वानलिनीं रम्यां राक्षसैरभिरक्षिताम्। कैलासशिरे रम्ये ददर्श शुभकानने
तो एक रम्य कमळांचे सरोवर, जे राक्षसांनी राखले होते, कैलासाच्या सुंदर शिखरावर असलेल्या एका सुंदर वनात त्याने पाहिले.
कुबेरभुवनाभ्याशे जातां पर्वतनिर्झरैः। सुरम्यां विपुलच्छायां नानाद्रुमलताकुलाम्
कुबेराच्या प्रदेशाजवळ, पर्वताच्या झऱ्यांपासून निर्माण झालेल्या, अत्यंत रमणीय, घनदाट सावलीने भरलेल्या, विविध झाडे व वेलींनी गच्च भरलेल्या त्या ठिकाणी तो पोहोचला.
हरिताम्बुजसंछन्नां दिव्यां कनकपुष्कराम्। नानापक्षिजनाकीर्णां सूपतीर्थामकर्दमाम्
हिरव्या कमळांनी आच्छादलेले, दिव्य, सुवर्ण कमळांनी भरलेले, अनेक पक्ष्यांनी गजबजलेले, सुंदर काठ असलेले आणि चिखलरहित असे ते सरोवर होते.
अतीव रम्यां सुजलां जातां पर्वतसानुषु। विचित्रभूतां लोकस्य शुभामद्भुतदर्शनाम्
ती जागा अत्यंत सुंदर, स्वच्छ पाण्याची, पर्वत उतारांवर तयार झालेली, विविधतेने नटलेली आणि जगाला आश्चर्य वाटावी अशी अप्रतिम दिसत होती.
तत्रामृतरसं शीतं लघु कुन्तीसुतः शुभम्। ददर्शविमलं तोयं पिबंश्च बहु पाण्डवः
तेथे कुंतीपुत्र पांडवाने अमृतासारखे गार, हलके, शुभ्र आणि निर्मळ पाणी पाहिले आणि भरपूर प्यायले.
तां तु कपुष्करिणीं रम्यां दिव्यसौगन्धिकावृताम्। जातरूपमयैः पद्मैश्छन्नां परमगन्धिभिः
ती रम्य कमळांची तलाव, दिव्य सौगंधिक फुलांनी भरलेली, अत्यंत सुगंधी सुवर्ण कमळांनी आच्छादलेली होती.
वैडूर्यवरनालैश्च बहुचित्रैर्मनोरमैः। हंसकारण्डवोद्धूतैः सृजद्भिरमलं रजः
वैडूर्य आणि सोन्याच्या सुंदर, मनोहारी देठांनी सजलेली, आणि हंस-कारंडवांनी उडवलेल्या शुद्ध परागाने भरलेली ती तलाव होती.
आक्रीडं राजराजस् कुबेरस्य महात्मनः। गन्धर्वैरप्सरोभिश्च देवैश्च परमार्चिताम्
हे कुबेर या महात्मा राजांचा आनंद बाग आहे, जी गंधर्व, अप्सरा आणि देवांनी फार मानलेली आहे.
सेवितामृषिभिर्दिव्यैर्यक्षैः किंपुरुषैस्तथा। राक्षसैः किंनरैश्चापि गुप्तां वैश्रवणेन च
ही जागा दिव्य ऋषी, यक्ष, किम्पुरुष, राक्षस आणि किन्नर यांनी नेहमी वावरलेली आहे, आणि वैश्रवण स्वतः येथे पहारा देतो.
तां च दृष्ट्वैव कौन्तेयो भीमसेनो महाहलः। बभूव परमप्रीतो दिव्यंप्रेक्ष्य सरो महत्
ती दिव्य आणि मोठी सरोवर पाहून कुंतीपुत्र भीमसेन फार आनंदी झाला.
तच्च क्रोवशा नाम राक्षसा राजशासनात्। रक्षन्ति शतसाहस्राश्चित्रायुधपरिच्छदाः
राजाच्या आज्ञेने क्रोवशा नावाचे राक्षस, ज्यांची संख्या लाखभर आहे आणि जे वेगवेगळ्या शस्त्रांनी व भूषणे घालून सजलेले आहेत, हे ठिकाण राखतात.
ते तु दृष्ट्वैव कौन्तेयमजिनैः परिवारितम्। रुक्माङ्गदधरं वीरं भीमं भीमपराक्रमम्
ते राक्षसांनी, आपल्या भावांनी वेढलेला, सोन्याचे कडे घातलेला, पराक्रमी आणि भीषण सामर्थ्य असलेला कुंतीपुत्र भीम पाहिला—
सायुधं बद्धनिस्त्रिंशमशङ्कितमरिंदमम्। पुष्करप्सुमुपायान्तमन्योन्यमभिचुक्रुशुः
हातात शस्त्र, तलवार बांधलेला, निर्भय आणि शत्रूंना जिंकणारा, कमळांनी भरलेल्या सरोवराकडे येताना पाहून, ते एकमेकांना ओरडू लागले.
अयं पुरुषशार्दूलः सायुधोऽजिनसंवृतः। यच्चिकीर्षुरिह प्राप्तस्तत्संप्रष्टुमिहार्हथ
हा पुरुषसिंह, शस्त्रधारी आणि मृगचर्म घातलेला येथे आला आहे; तो काय करणार आहे ते त्याला विचारावे.
ततः सर्वे महाबाहुं समासाद्यवृकोदरम्। तेजोयुक्तमपृच्छन्त कस्त्वमाख्यातुमर्हसि
मग सगळ्यांनी तेजस्वी आणि बलवान वृकोदर भीमाजवळ जाऊन विचारले, 'तू कोण आहेस? आम्हाला सांग.'
मुनिवेषधरश्चैव सायुधश्चैव लक्ष्यसे। यदर्थमाभिसंप्राप्तस्तदाचक्ष्यमहामते
तू ऋषीसारखा पोशाख घातला आहेस, पण शस्त्रही घेतले आहेस; हे महाबुद्धी, तू येथे कशासाठी आला आहेस ते सांग.
पाण्डवो भीमसेनोऽहं धर्मराजादनन्तरः। विशालां बदरीं प्राप्तो भ्रातृभिः सह राक्षसाः
मी पांडुपुत्र भीमसेन आहे, धर्मराजानंतर दुसरा; मी माझ्या भावांसह या विशाल बदरीमध्ये आलो आहे, हे राक्षसांनो.
अपश्यत्तत्रपाञ्चाली सौगन्धिकमनुत्तमम्। अनिलोढमितो नूनं सा बहूनि परीप्सति
इथे द्रौपदीने उत्तम सौगंधिक फुल पाहिले; वारा वाहून आणले म्हणून तिला अशी अनेक फुले हवी आहेत.
तस्या मामनवद्याङ्ग्या धर्मपत्न्याः प्रिये स्थितम्। पुष्पाहारमिह प्राप्तं निबोधत निशाचराः
माझ्या निष्पाप आणि प्रिय धर्मपत्नीसाठी मी येथे फुले आणायला आलो आहे, हे निशाचरांनो, हे जाणून घ्या.
आक्रीडोऽयं कुबेरस्य दयितः पुरुषर्षभ। नेह शक्यं मनुष्येण विहर्तुं मर्त्यधर्मणा
हे पुरुषश्रेष्ठा, ही कुबेराची आवडती आनंदबाग आहे; माणसाला, जो मर्त्यधर्म पाळतो, येथे खेळता येत नाही.
देवर्षयस्तथा यक्षा देवाश्चात्र वृकोदर। आमन्त्र्य यक्षप्रवरं पिबन्ति च हरन्ति च
इथे, हे वृकोदर, देवर्षी, यक्ष आणि देव, यक्षराजाची परवानगी घेऊन, पिणे आणि हवे ते घेणे करतात.
गन्धर्वाप्सरसश्चैव विहरन्त्यत्र पाण्डव। `यक्षाधिपस्यानुमते कुबेरस् महात्मनः
आणि येथे, हे पांडवा, गंधर्व आणि अप्सरा देखील, यक्षांचा स्वामी आणि महात्मा कुबेर यांच्या संमतीने विहार करतात.
अन्यायेनेह यः कश्चिदवमन्य धनेश्वरम्। विहर्तुमिच्छेद्दुर्वृत्तः स विनश्येन्न संशयः
जो कोणी येथे अन्यायाने, धनाधिपतीचा अवमान करून, खेळण्याचा प्रयत्न करतो, तो दुष्ट नक्की नष्ट होईल—यात शंका नाही.
तमनादृत्य पद्मानि जिहीर्षसि बलादिह। धर्मराजस्य चात्मानं ब्रवीषि भ्रातरं कथम्
त्यांचा मान न ठेवता, तू इथे जबरदस्तीने कमळे घ्यायची इच्छा करतोस; मग तू स्वतःला धर्मराजाचा भाऊ कसा म्हणतोस?
[आमन्त्र्य यक्षराजं वै ततः पिव हरस्व च। नातोऽन्यथा त्वया शक्यं किंचित्पुष्करमीक्षितुं
सर्वप्रथम यक्षराजाची परवानगी घे, मग हवे ते पिणे आणि घेणे कर; नाहीतर तुला इथे एकही कमळ पाहता येणार नाही.
राक्षसास्तं न पश्यामि धनेश्वरमिहान्तिके। दृष्ट्वाऽपिच महाराजं नाहं याचितुमुत्सहे
या राक्षसांमध्ये मला धनाचा स्वामी कुठेच दिसत नाही; आणि जरी तो महान राजा समोर आला असता, तरी मी त्याच्याकडे काही मागू शकत नाही.
न हि याचन्ति राजान एष धर्मः सनातनः। न चाहं हातुमिच्छामि क्षात्रधर्मं कथंचन
राजांकडून काही मागणे योग्य नाही—हा चिरंतन धर्म आहे; आणि मी कधीही क्षत्रियाचा धर्म सोडू इच्छित नाही.
इयं च नलिनी रम्या जाता पर्वतनिर्झरे। नेयं भवनमासाद्यकुबेरस्य महात्मनः
ही सुंदर कमळांची तळी पर्वताच्या झऱ्यातून निर्माण झाली आहे; हे कुबेर या महान आत्म्याचं घर नाही.
तुल्या हि सर्वभूतानामियं वैश्रवणस्य च। एवं गतेषु द्रव्येषु कः कं याचितुमर्हति
ही तळी सर्व जीवांसाठी आणि वैश्रवणासाठी सारखीच आहे; अशा प्रकारे हे धन सर्वांसाठी असताना, कोण कुणाकडे काही मागणार?