कृतमेव त्वया सर्वं मम वानरपुङ्गव। स्वस्ति तेऽस्तु महाबाहो कामये त्वां प्रसीदमे
वानरांमध्ये श्रेष्ठा, तू माझ्यासाठी सर्व काही आधीच केलं आहेस. तुझ्या भल्यासाठी मी प्रार्थना करतो, महाबाहू, मला फक्त तुझा कृपाशीर्वाद हवा आहे.
सनाथाः पाण्डवाः सर्वे त्वया नाथेन वीर्यवन्। तवैव तेजसा सर्वान्विजेष्यामो वयं परान्
तू आमचा शक्तिशाली रक्षक असल्याने सर्व पांडव सुरक्षित आहोत. तुझ्या तेजामुळे आम्ही सर्व शत्रूंवर विजय मिळवू.
एवमुक्तस्तु हनुमान्भीमसेनमभाषत। भ्रातृत्वात्सौहृदाच्चैव करिष्यामि प्रियं तव
असं ऐकून हनुमानाने भीमसेनाला सांगितलं, 'भावबंधुत्व आणि मैत्रीमुळे मी तुझ्या मनाप्रमाणे कृती करीन.'
चमूं विगाह्य शत्रूणां परशक्तिसमाकुलाम्। यदा सिंहरवं वीर करिष्यसि महाबल
शत्रूंच्या सैन्यात, बलाढ्य योद्ध्यांनी भरलेल्या त्या रांगा भेदून, जेव्हा तू सिंहासारखा गर्जशील, हे महाबली,
तदाहं बृंहयिष्यामि स्वरवेण रवं तव। `यं श्रुत्वैव भविष्यन्ति व्यसवस्तेऽरयो रणे
तेव्हा मी माझ्या आवाजाने तुझ्या गर्जनेला अधिक प्रचंड करीन; तो ऐकताच तुझे शत्रू रणांगणात प्राण सोडतील.
विजयस्य ध्वजस्थश्च नादान्मोक्ष्पामि दारुणान्। शत्रूणां ये प्राणहराः सुखं येन हनिष्यथ
विजयध्वजावर बसून, मी भयंकर आवाज सोडीन, जे तुझे शत्रू मारतील, त्यामुळे तू त्यांना सहजपणे पराभूत करशील.
एवमाभाष्य हनुमांस्तदा पाण्डवनन्दनम्। मार्गमाख्याय भीमाय तत्रैवान्तरधीयत
असं सांगून, पांडवांना आनंद देणाऱ्या हनुमानाने भीमाला मार्ग दाखवला आणि तिथेच अदृश्य झाला.
गते तस्मिन्हरिवरे भीमोपि बलिनांवरः। तेन मार्गेण विपुलं व्यचरद्गन्धमादनम्
तो श्रेष्ठ वानर निघून गेल्यावर, बलवान भीमाने त्याने दाखवलेल्या मार्गाने विशाल गंधमादन पर्वतावर भ्रमण केले.
अनुस्मरन्वपुस्तस्य श्रियं चाप्रतिमां भुवि। माहात्म्यमनुभावं च स्मरन्दाशरथेर्ययौ
त्या अद्भुत रूपाची आणि पृथ्वीवरील अनुपम कीर्तीची आठवण काढत, तसेच दशरथपुत्राच्या महात्म्याचा आणि सामर्थ्याचा स्मरण करत तो पुढे गेला.
स तानि रमणीयानि वनान्युपवनानि च। विलोलयामास तदा सौगन्धिकवनेप्सया
तो त्या रम्य वनांत आणि उपवनांत सुगंधिक फुलांच्या शोधात फिरू लागला.
फुल्लपद्मविचित्राणि सरांसि सरितस्तथा। नानाकुसुमचित्राणि पुष्पितानि वनानि च
फुललेल्या कमळांनी सजलेली सरोवरे, तसेच नद्या आणि रंगीबेरंगी फुलांनी बहरलेली जंगले फारच सुंदर दिसत होती.
मत्तवारणयुथानि पङ्कक्लिन्नानि भारत। वर्षतामिव मेघानां वृन्दानि ददृशे तदा
तेथे, हे भारत, चिखलाने माखलेल्या आणि नशेत असलेल्या हत्तींच्या कळपांचे थवे दिसत होते, जणू काही पावसाळ्यातील ढगांच्या गटासारखे वाटत होते.
हरिणैश्चपलापाङ्गैर्हरिणीसहितैर्वनम्। सशष्पकवलैः श्रीमान्पथि दृष्ट्वा द्रुतं ययौ
त्या जंगलात भीमाने चपळ डोळ्यांचे, आपल्या मादींसह असलेले, ताज्या गवताचे कण खात असलेले हरिण पाहिले आणि मग तो वेगाने पुढे निघाला.
महिषैश्च वराहैश्च शार्दूलैश्च निषेवितम्। व्यपेतभीर्गिरिं शौर्याद्भीमसेनो व्यगाहत
म्हशी, रानडुक्कर आणि वाघांनी भरलेल्या त्या पर्वतात भीमसेन आपल्या शौर्यामुळे निर्भयपणे आत गेला.
कुसुमानतशाखैश्च ताम्रपल्लवकोमलैः। याच्यमान इवारण्ये द्रुमैर्मारुतकम्पितैः
फुलांनी वाकलेल्या, तांबड्या कोवळ्या पालवीने सजलेल्या, वाऱ्याने हलणाऱ्या झाडांनी जणू त्या अरण्यात त्याला विनवणी केली असावी.
कृतपद्माञ्जलिपुटा मत्तषट्पदसेविताः। प्रियतीर्थवना मार्गे पद्मिनीः समतिक्रमन्
मार्गावर प्रिय तीर्थांनी युक्त, कमळांच्या पाकळ्या जणू नमस्कार करत असलेल्या आणि मदमस्त मधमाशांनी गजबजलेल्या पाणथळ जागा ओलांडत तो पुढे गेला.
सज्जमानमनोदृष्टिः फुल्लेषु गिरिसानुषु। द्रौपदीवाक्यपाथेयो भीमो भीमपराक्रमः
फुललेल्या पर्वत उतारांकडे लक्ष केंद्रित करून, द्रौपदीच्या शब्दांचा आधार घेत भीम, प्रचंड पराक्रमाचा, पुढे चालत राहिला.
परिवृत्तेऽहनि ततः प्रकीर्णहरिणे वने। काञ्चनैर्विलैः पद्मैर्ददर्श विपुलां नदीम्
मग दिवस कलू लागला, आणि हरिणांनी भरलेल्या त्या जंगलात, त्याने सोन्याच्या कमळांनी सजलेली एक मोठी नदी पाहिली.
हंसकारण्डवयुतां चक्रवाकोपशोभिताम्। रचितामिव तस्याद्रेर्भालां विमलपङ्कजाम्
हंस, कारंडव आणि चक्रवाकांनी भरलेली, निर्मळ कमळांनी सजलेली ती नदी जणू त्या पर्वताच्या कपाळावरचा तेजस्वी अलंकारच वाटत होती.
तस्यां नद्यां महासत्वः सौगन्धिकवनं महत्। अपश्यत्प्रीतिजननं बालार्कसदृशद्युति
त्या नदीवर, भीमाने एक मोठे सौगंधिक फुलांचे अरण्य पाहिले, जे पाहून मन आनंदित व्हावे, आणि जे बालसूर्यासारखे तेजस्वी दिसत होते.
तद्दृष्ट्वा लब्धकामः स मनसा पाण्डुनन्दनः। वनवासपरिक्लिष्टां जगाम मनसा प्रियाम्
ते पाहून, पांडुपुत्राचा मनोरथ पूर्ण झाला आणि वनवासाने थकलेल्या आपल्या प्रिय पत्नीची त्याने अंतःकरणात आठवण काढली.
स गत्वानलिनीं रम्यां राक्षसैरभिरक्षिताम्। कैलासशिरे रम्ये ददर्श शुभकानने
तो एक रम्य कमळांचे सरोवर, जे राक्षसांनी राखले होते, कैलासाच्या सुंदर शिखरावर असलेल्या एका सुंदर वनात त्याने पाहिले.
कुबेरभुवनाभ्याशे जातां पर्वतनिर्झरैः। सुरम्यां विपुलच्छायां नानाद्रुमलताकुलाम्
कुबेराच्या प्रदेशाजवळ, पर्वताच्या झऱ्यांपासून निर्माण झालेल्या, अत्यंत रमणीय, घनदाट सावलीने भरलेल्या, विविध झाडे व वेलींनी गच्च भरलेल्या त्या ठिकाणी तो पोहोचला.
हरिताम्बुजसंछन्नां दिव्यां कनकपुष्कराम्। नानापक्षिजनाकीर्णां सूपतीर्थामकर्दमाम्
हिरव्या कमळांनी आच्छादलेले, दिव्य, सुवर्ण कमळांनी भरलेले, अनेक पक्ष्यांनी गजबजलेले, सुंदर काठ असलेले आणि चिखलरहित असे ते सरोवर होते.
अतीव रम्यां सुजलां जातां पर्वतसानुषु। विचित्रभूतां लोकस्य शुभामद्भुतदर्शनाम्
ती जागा अत्यंत सुंदर, स्वच्छ पाण्याची, पर्वत उतारांवर तयार झालेली, विविधतेने नटलेली आणि जगाला आश्चर्य वाटावी अशी अप्रतिम दिसत होती.
तत्रामृतरसं शीतं लघु कुन्तीसुतः शुभम्। ददर्शविमलं तोयं पिबंश्च बहु पाण्डवः
तेथे कुंतीपुत्र पांडवाने अमृतासारखे गार, हलके, शुभ्र आणि निर्मळ पाणी पाहिले आणि भरपूर प्यायले.
तां तु कपुष्करिणीं रम्यां दिव्यसौगन्धिकावृताम्। जातरूपमयैः पद्मैश्छन्नां परमगन्धिभिः
ती रम्य कमळांची तलाव, दिव्य सौगंधिक फुलांनी भरलेली, अत्यंत सुगंधी सुवर्ण कमळांनी आच्छादलेली होती.
वैडूर्यवरनालैश्च बहुचित्रैर्मनोरमैः। हंसकारण्डवोद्धूतैः सृजद्भिरमलं रजः
वैडूर्य आणि सोन्याच्या सुंदर, मनोहारी देठांनी सजलेली, आणि हंस-कारंडवांनी उडवलेल्या शुद्ध परागाने भरलेली ती तलाव होती.
आक्रीडं राजराजस् कुबेरस्य महात्मनः। गन्धर्वैरप्सरोभिश्च देवैश्च परमार्चिताम्
हे कुबेर या महात्मा राजांचा आनंद बाग आहे, जी गंधर्व, अप्सरा आणि देवांनी फार मानलेली आहे.
सेवितामृषिभिर्दिव्यैर्यक्षैः किंपुरुषैस्तथा। राक्षसैः किंनरैश्चापि गुप्तां वैश्रवणेन च
ही जागा दिव्य ऋषी, यक्ष, किम्पुरुष, राक्षस आणि किन्नर यांनी नेहमी वावरलेली आहे, आणि वैश्रवण स्वतः येथे पहारा देतो.