[बलं चातिबलो मेने न मेऽस्ति सदृशो महान्।] ततः पुनरथोवाच पर्यश्रुनयनो हरिः
भीमाची ताकद फार मोठी आहे, माझ्यासारखा कोणी नाही असे त्याने वाटले. मग त्या वानराच्या डोळ्यांतून अश्रू आले आणि तो पुन्हा बोलला.
भीममाभाष्य सौहार्दाद्बाष्पगद्गदया गिरा। गच्छ वीर स्वमावासं स्मर्तव्योऽस्मि कथान्तरे
भीमाशी प्रेमाने बोलताना, अश्रूंनी त्याचा आवाज भरून आला — 'वीरा, आता आपल्या घरी जा; दुसऱ्या वेळी माझी आठवण ठेव.'
इहस्थश्च कुरुश्रेष्ठ न निवेद्योस्मि कस्यचित्। धनदस्यालयाच्चापि विसृष्टानां महाबल
कुरुवंशातील श्रेष्ठा, मी इथे असताना कुणालाही माझ्या अस्तित्वाची माहिती देऊ नकोस. मी धनदाच्या निवासस्थानातून सुटलेल्यांपैकी एक बलाढ्य आहे.
एष काल इहायातुं देवगन्धर्वयोषिताम्। ममापि सफलं च क्षुः स्मारितश्चास्मि राघवम्
आता देवांगना आणि गंधर्व स्त्रिया इथे येण्याची वेळ आली आहे. माझी भूकही भागली आहे आणि मला रामाची आठवण आली आहे.
[रामाभिधानं विष्णुं हि जगद्धृदयनन्दनम्। सीतावक्रारविन्दार्कं दशास्यध्वान्तभास्करम् ।।]
राम म्हणजेच विष्णू, जो जगाच्या हृदयाचा आनंद आहे, सीतेच्या कमळासारख्या मुखाचा सूर्य आहे आणि दहा डोक्यांच्या अंधाराचा नाश करणारा आहे.
मानुषं गात्रसंस्पर्शं गत्वा भीम त्वया सह। तदस्मद्दर्शनं वीर कौन्तेयामाघमस्तु ते
भीमा, तुझ्यासोबत मानवी देहाचा स्पर्श अनुभवला आहे. हे माझे दर्शन तुझ्यासाठी कुठलाही दोष घेऊन येऊ नये, हेच माझे आशीर्वाद.
भ्रातृत्वं त्वं पुरस्कृत्य वरं वरय भारत। यदि तावन्मया क्षुद्रा गत्वा वारणसाह्वयम्
आपल्या भावबंधुत्वाचा विचार करून, तू माझ्याकडून काही वर माग. हवे असल्यास, मी वाराणसीला जाऊन तुझ्यासाठी अगदी लहानसे कामही करीन.
धार्तराष्ट्रा निहन्तव्या यावदेतत्करोम्यहम्। शिलया नगरं वा तन्मर्दितव्यं मया यदि
धृतराष्ट्रपुत्रांचा नाश व्हायलाच हवा; मी इथे असताना, तू सांगशील तर मी पर्वताने त्यांचे नगरही उद्ध्वस्त करीन.
[बद्ध्वा दुर्योधनं चाद्य आनयामि तवान्तिकम्।] यावदेतत्करोम्यद्यकामं तव महाबल
आजच मी दुर्योधनाला बांधून तुझ्यासमोर आणू शकतो; मी इथे असताना, तुझ्या इच्छेप्रमाणे जे काही हवे ते करीन, हे बलाढ्य.
भीमसेनस्तु तद्वाक्यं श्रुत्वा तस् महात्मनः। प्रत्युवाच हनून्तं प्रहृष्टेनान्तरात्मना
त्या महात्म्याने सांगितलेल्या शब्दांनी भीमसेनाचा अंतःकरण आनंदित झाला आणि त्याने हनुमानाला उत्तर दिले.
कृतमेव त्वया सर्वं मम वानरपुङ्गव। स्वस्ति तेऽस्तु महाबाहो कामये त्वां प्रसीदमे
वानरांमध्ये श्रेष्ठा, तू माझ्यासाठी सर्व काही आधीच केलं आहेस. तुझ्या भल्यासाठी मी प्रार्थना करतो, महाबाहू, मला फक्त तुझा कृपाशीर्वाद हवा आहे.
सनाथाः पाण्डवाः सर्वे त्वया नाथेन वीर्यवन्। तवैव तेजसा सर्वान्विजेष्यामो वयं परान्
तू आमचा शक्तिशाली रक्षक असल्याने सर्व पांडव सुरक्षित आहोत. तुझ्या तेजामुळे आम्ही सर्व शत्रूंवर विजय मिळवू.
एवमुक्तस्तु हनुमान्भीमसेनमभाषत। भ्रातृत्वात्सौहृदाच्चैव करिष्यामि प्रियं तव
असं ऐकून हनुमानाने भीमसेनाला सांगितलं, 'भावबंधुत्व आणि मैत्रीमुळे मी तुझ्या मनाप्रमाणे कृती करीन.'
चमूं विगाह्य शत्रूणां परशक्तिसमाकुलाम्। यदा सिंहरवं वीर करिष्यसि महाबल
शत्रूंच्या सैन्यात, बलाढ्य योद्ध्यांनी भरलेल्या त्या रांगा भेदून, जेव्हा तू सिंहासारखा गर्जशील, हे महाबली,
तदाहं बृंहयिष्यामि स्वरवेण रवं तव। `यं श्रुत्वैव भविष्यन्ति व्यसवस्तेऽरयो रणे
तेव्हा मी माझ्या आवाजाने तुझ्या गर्जनेला अधिक प्रचंड करीन; तो ऐकताच तुझे शत्रू रणांगणात प्राण सोडतील.
विजयस्य ध्वजस्थश्च नादान्मोक्ष्पामि दारुणान्। शत्रूणां ये प्राणहराः सुखं येन हनिष्यथ
विजयध्वजावर बसून, मी भयंकर आवाज सोडीन, जे तुझे शत्रू मारतील, त्यामुळे तू त्यांना सहजपणे पराभूत करशील.
एवमाभाष्य हनुमांस्तदा पाण्डवनन्दनम्। मार्गमाख्याय भीमाय तत्रैवान्तरधीयत
असं सांगून, पांडवांना आनंद देणाऱ्या हनुमानाने भीमाला मार्ग दाखवला आणि तिथेच अदृश्य झाला.
गते तस्मिन्हरिवरे भीमोपि बलिनांवरः। तेन मार्गेण विपुलं व्यचरद्गन्धमादनम्
तो श्रेष्ठ वानर निघून गेल्यावर, बलवान भीमाने त्याने दाखवलेल्या मार्गाने विशाल गंधमादन पर्वतावर भ्रमण केले.
अनुस्मरन्वपुस्तस्य श्रियं चाप्रतिमां भुवि। माहात्म्यमनुभावं च स्मरन्दाशरथेर्ययौ
त्या अद्भुत रूपाची आणि पृथ्वीवरील अनुपम कीर्तीची आठवण काढत, तसेच दशरथपुत्राच्या महात्म्याचा आणि सामर्थ्याचा स्मरण करत तो पुढे गेला.
स तानि रमणीयानि वनान्युपवनानि च। विलोलयामास तदा सौगन्धिकवनेप्सया
तो त्या रम्य वनांत आणि उपवनांत सुगंधिक फुलांच्या शोधात फिरू लागला.
फुल्लपद्मविचित्राणि सरांसि सरितस्तथा। नानाकुसुमचित्राणि पुष्पितानि वनानि च
फुललेल्या कमळांनी सजलेली सरोवरे, तसेच नद्या आणि रंगीबेरंगी फुलांनी बहरलेली जंगले फारच सुंदर दिसत होती.
मत्तवारणयुथानि पङ्कक्लिन्नानि भारत। वर्षतामिव मेघानां वृन्दानि ददृशे तदा
तेथे, हे भारत, चिखलाने माखलेल्या आणि नशेत असलेल्या हत्तींच्या कळपांचे थवे दिसत होते, जणू काही पावसाळ्यातील ढगांच्या गटासारखे वाटत होते.
हरिणैश्चपलापाङ्गैर्हरिणीसहितैर्वनम्। सशष्पकवलैः श्रीमान्पथि दृष्ट्वा द्रुतं ययौ
त्या जंगलात भीमाने चपळ डोळ्यांचे, आपल्या मादींसह असलेले, ताज्या गवताचे कण खात असलेले हरिण पाहिले आणि मग तो वेगाने पुढे निघाला.
महिषैश्च वराहैश्च शार्दूलैश्च निषेवितम्। व्यपेतभीर्गिरिं शौर्याद्भीमसेनो व्यगाहत
म्हशी, रानडुक्कर आणि वाघांनी भरलेल्या त्या पर्वतात भीमसेन आपल्या शौर्यामुळे निर्भयपणे आत गेला.
कुसुमानतशाखैश्च ताम्रपल्लवकोमलैः। याच्यमान इवारण्ये द्रुमैर्मारुतकम्पितैः
फुलांनी वाकलेल्या, तांबड्या कोवळ्या पालवीने सजलेल्या, वाऱ्याने हलणाऱ्या झाडांनी जणू त्या अरण्यात त्याला विनवणी केली असावी.
कृतपद्माञ्जलिपुटा मत्तषट्पदसेविताः। प्रियतीर्थवना मार्गे पद्मिनीः समतिक्रमन्
मार्गावर प्रिय तीर्थांनी युक्त, कमळांच्या पाकळ्या जणू नमस्कार करत असलेल्या आणि मदमस्त मधमाशांनी गजबजलेल्या पाणथळ जागा ओलांडत तो पुढे गेला.
सज्जमानमनोदृष्टिः फुल्लेषु गिरिसानुषु। द्रौपदीवाक्यपाथेयो भीमो भीमपराक्रमः
फुललेल्या पर्वत उतारांकडे लक्ष केंद्रित करून, द्रौपदीच्या शब्दांचा आधार घेत भीम, प्रचंड पराक्रमाचा, पुढे चालत राहिला.
परिवृत्तेऽहनि ततः प्रकीर्णहरिणे वने। काञ्चनैर्विलैः पद्मैर्ददर्श विपुलां नदीम्
मग दिवस कलू लागला, आणि हरिणांनी भरलेल्या त्या जंगलात, त्याने सोन्याच्या कमळांनी सजलेली एक मोठी नदी पाहिली.
हंसकारण्डवयुतां चक्रवाकोपशोभिताम्। रचितामिव तस्याद्रेर्भालां विमलपङ्कजाम्
हंस, कारंडव आणि चक्रवाकांनी भरलेली, निर्मळ कमळांनी सजलेली ती नदी जणू त्या पर्वताच्या कपाळावरचा तेजस्वी अलंकारच वाटत होती.
तस्यां नद्यां महासत्वः सौगन्धिकवनं महत्। अपश्यत्प्रीतिजननं बालार्कसदृशद्युति
त्या नदीवर, भीमाने एक मोठे सौगंधिक फुलांचे अरण्य पाहिले, जे पाहून मन आनंदित व्हावे, आणि जे बालसूर्यासारखे तेजस्वी दिसत होते.