दृष्टवान्भरतश्रेष्ठ रावणस्य निवेशने। समेत्य तामहं देवीं वैदेहीं राघवप्रियाम्
भरतांमध्ये श्रेष्ठा, मी रावणाच्या महालात वैदेही देवीला, राघवाला प्रिय असलेल्या सीतेला, प्रत्यक्ष पाहिलं आणि तिची भेट घेतली.
दग्ध्वा लङ्कामशेषेण सादृप्राकारतोरणाम्। प्रत्यागतश्चास्य पुनर्नाम तत्रप्रकाश्य वै
मी संपूर्ण लंका, तिच्या भिंती आणि दरवाजांसह जाळली आणि मग तिथे परत जाऊन आपलं नाव उघडपणे सांगितलं.
मद्वाक्यं चावधार्याशु रामो राजीवलोचनः। अबद्धपूर्वमन्यैश्च बद्ध्वा सेतुं महोदधौ। वृतो वानरकोटीभिः समुत्तीर्णो महार्णवम्
राघव, कमळासारख्या डोळ्यांचा राम, माझं बोलणं लगेच समजून गेला आणि इतरांनी कधी बांधला नव्हता असा पूल मोठ्या समुद्रावर बांधून, लाखो वानरांबरोबर समुद्र ओलांडून गेला.
ततो ररामेण वीर्येण हत्वा तान्सर्वराक्षसान्। रणे तु राक्षसगणं रावणं लोकरावणम्
नंतर रामाच्या शौर्यामुळे सर्व राक्षसांचा युद्धात संहार झाला, आणि जगाला भय दाखवणारा रावणसुद्धा आपल्या सैन्यासह मारला गेला.
निशाचरेनद्रं हत्वा तु सभ्रातृसुतबान्धवम्। राज्येऽभिषिच्य लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम्
निशाचरांचा राजा रावण, त्याचे भाऊ, मुले आणि नातेवाईक यांना मारून, रामाने विभीषणाला लंकेच्या राज्यावर बसवलं.
धार्मिकं भक्तिमन्तं च भक्तानुगतवत्सलः। प्रत्याहृत्य ततः सीतां नष्टां वेदश्रुतिं यथा
धर्मनिष्ठ आणि भक्तवत्सल रामाने, हरवलेली सीता पुन्हा मिळवली, जशी हरवलेली वेदश्रुती परत मिळते.
तयैव सहितः साध्व्या पत्न्या रामो महायशाः। गत्वा ततोऽतित्वरितः स्वां पुरीं रघुनन्दनः। अध्यावसत्ततोऽयोध्यामयोध्यां द्विषतां प्रभुः
त्या सती पत्नीबरोबर, कीर्तीमान राम, रघुकुळाचा आनंद, मोठ्या घाईने आपल्या नगरीत परतला आणि मग अयोध्येवर, शत्रूंना न जिंकता येईल असं राज्य केलं.
ततः प्रतिष्ठितो राज्ये रामो नृपतिसत्तमः। वरं मया याचितोऽसौ रामो राजीवलोचनः
मग श्रेष्ठ राजा राम राज्यावर विराजमान झाला. मी कमळासारख्या डोळ्यांच्या रामाकडे एक वर मागितला.
यावद्रामकथेयं ते भवेल्लोकेषु शत्रुहन्। तावज्जीवेयमित्येवं तथाऽस्त्विति च सोब्रवीत्
शत्रूंचा नाश करणाऱ्या, मी असं मागितलं की, ज्या पर्यंत रामकथा लोकांमध्ये राहील, त्या पर्यंत मी जिवंत राहू दे. आणि रामाने तसंच मान्य केलं.
सीताप्रसादाच्च सदा मामिहस्थमरिंदम। उपतिष्ठन्ति दिव्या हि भोगा भीम यथेप्सिताः
सीतेच्या कृपेने, शत्रूंचा नाश करणाऱ्या, मला इथे नेहमीच हवी तशी दिव्य सुखं मिळतात.
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च। राज्यं कारितवान्रामस्ततः स्वभवनं गतः
रामाने दहा हजार वर्षं आणि दहा शंभर वर्षं राज्य केलं, आणि मग तो आपल्या निवासस्थानी गेला.
तदिहाप्सरसस्तात गन्धर्वाश्च सदाऽनघ। तस्य वीरस्य चरितं गायन्त्यो रमयन्ति माम्
इथे, पापरहित, अप्सरा आणि गंधर्व नेहमी त्या वीराच्या पराक्रमाची गाणी गाऊन मला आनंद देतात.
अयं च मार्गो मर्त्यानामगम्यः कुरुनन्दन। ततोऽहं रुद्धवान्मार्गं तवेमं देवसेवितम्
कुरुकुळातील आनंदा, हा मार्ग माणसांसाठी नाही; म्हणून मी देवांनी पूजलेला हा मार्ग तुझ्यासाठी बंद केला आहे.
त्वामनेन पथा यान्तं यक्षो वा राक्षसोपि वा'। धर्षयेद्वा शपेद्वाऽपि मा कश्चिदिति भारत
भरता, या मार्गावरून जात असताना, कुठलाही यक्ष किंवा राक्षस तुला त्रास देऊ नये किंवा शाप देऊ नये.
दिव्यो देवपथो ह्येष नात्र गच्छन्ति मानुषाः। यदर्थमागतश्चासि अत एव सरश्च तत्
हा देवांचा दिव्य मार्ग आहे; इथे माणसं येत नाहीत. म्हणूनच तू इथे आला आहेस आणि म्हणून हे सरोवर आहे.
पूर्वरूपमदृष्ट्वा ते न यास्यामि कथंचन। यदि तेऽहमनुग्राह्यो दर्शयात्मानमात्मना
तुझं पूर्वीचं रूप न पाहता मी पुढे जाणार नाही; जर मी तुझ्या कृपेचा पात्र असेन, तर मला तुझं खरं रूप दाखव.
एवमुक्तस्तु भीमेन स्मितं कृत्वा प्लवंगमः। तद्रूपं दर्शयामास यद्वै सागरलङ्घने
भीमाने असं म्हटल्यावर, वानराने हसून, समुद्र ओलांडताना घेतलेलं तेच रूप दाखवलं.
भ्रातुः प्रियमभीप्सन्वै चकार सुमहद्वपुः। `तद्रूपं यत्पुरा तस्य बभूवोदधिलङ्घने
भावाला आनंद द्यावा म्हणून त्याने फार मोठं शरीर धारण केलं—जसं समुद्र ओलांडताना त्याचं रूप होतं.
देहस्तस्य ततोऽतीव वर्धत्यायामविस्तरैः। सद्रुमं कदलीषण्डं छादयन्नमितद्युतिः
त्याचं शरीर फार वाढलं, उंची आणि जाडी दोन्ही वाढून, त्याचं तेज असं होतं की संपूर्ण केळीच्या झाडांचा वेल त्याने झाकून टाकला.
गिरिश्चोच्छ्रयमाक्रम्य तस्थौ तत्र च वानरः। समुच्छ्रितमहाकायो द्वितीय इव पर्वतः
मग तो वानर डोंगराच्या शिखरावर जाऊन उभा राहिला, त्याचं मोठं शरीर इतकं उंच होतं की तो जणू दुसरा एक डोंगरच वाटत होता.
ताम्रेक्षणस्तीक्ष्णदंष्ट्रो भृकुटीकृतलोचनः। दीर्घं लाङ्गूलमाविध्य दिशो व्याप्य स्थितः कपिः
त्याच्या डोळ्यांत तांबडं तेज होतं, दात धारदार होते, कपाळावर आठी पडली होती, आणि तो आपली लांब शेपूट फिरवत, सर्व दिशांना व्यापून उभा राहिला.
तद्रूपं महदालक्ष्यभ्रातुः कौरवनन्दनः। विसिष्मिये तदा भीमो जहृषे च पुनः पुनः
कौरवकुळातील भीमाने आपल्या भावाचं हे अद्भुत आणि प्रचंड रूप पाहिलं, तेव्हा तो थक्क झाला आणि पुन्हा पुन्हा आनंदित झाला.
तमर्कमिव तेजोभिः सौवर्णमिव पर्वतम्। प्रदीप्तमिव चाकाशं दृष्ट्वा भीमो न्यमीलयत्
तो तेजाने सूर्यासारखा, सोन्यासारखा डोंगर किंवा आकाशात पेटलेल्या ज्वाळेसारखा भासत होता; हे पाहून भीमाने डोळे मिटले.
आबभाषे च हनुमान्भीमसेनं स्मयन्निव। एतावदिह शक्तस्त्वं द्रुष्टुं रूपं ममानघ
मग हनुमान जणू हसत भीमसेनाला म्हणाला, 'हे निष्पापा, इथे तू माझं इतकंच रूप पाहू शकतोस.'
वर्धेऽहं चाप्यतो भूयो यावन्मे मनसेप्सितम्। भीम शत्रुषु चात्यर्थं वर्धते मूर्तिरोजसा
'भीमा, मी माझ्या इच्छेप्रमाणे अजूनही मोठा होऊ शकतो; आणि शत्रूंशी लढताना माझं रूप आणि बळ फारच वाढतं.'
तदद्भुतं महारौद्रं विन्ध्यपर्वतसन्निभम्। दृष्ट्वा हनूमतो वर्ष्म संभ्रान्तः पवनात्मजः
विंध्य पर्वतासारखं ते हनुमानाचं अद्भुत आणि भयंकर रूप पाहून वायुपुत्र भीम चकीत झाला.
प्रत्युवाच ततो भीमः संप्रहृष्टतनूरुहः। कृताञ्जलिरदीनात्मा हनूमन्तमवस्थितम्
मग भीमाने आनंदाने अंगावर रोमांच येऊन, हात जोडून, निर्भय मनाने समोर उभ्या असलेल्या हनुमानाला नम्रतेने बोललं.
दृष्टं प्रमाणं विपुलं शरीरस्यास्य ते विभो। संहरस्व महावीर्य स्वयमात्मानमात्मना
'महाबली, मी तुझ्या या विशाल शरीराचं रूप पाहिलं; आता, पराक्रमी, कृपया स्वतःच स्वतःला आवर.'
न हि शक्नोमि त्वां द्रष्टुं दिवाकरमिवोदितम्। अप्रमेयमनाधृष्यं मैनाकमिव पर्वतम्
'कारण, जसा वर आलेल्या सूर्याकडे पाहता येत नाही, तसंच मी तुझ्याकडे पाहू शकत नाही; तू मोजता येणाराही नाहीस, आणि जिंकता येणाराही नाहीस, जसा मैनाक पर्वत.'
विस्मयश्चैव मे वीर सुमहान्मनसोऽद्य वै। यद्रामस्त्वयि पार्श्वश्थे स्वयं रावणमभ्यगात्
'वीर, आज माझ्या मनात फार मोठा आश्चर्य आहे, कारण रामाने तुझ्या सोबतीने स्वतः रावणाचा सामना केला.'