ते तं प्रसादयामासुः सुराः सर्वेऽब्जसंभवम्। राज्ञा वासुकिना सार्धं शापोऽसौन भवेदिति
सर्व देवांनी वासुकी राजासोबत कमळातून जन्मलेल्या पितामहाला प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न केला, म्हणजे शाप लागू पडू नये.
वासुकिर्नागराजोऽयं दुःखितो ज्ञातिकारणात्। अभिशापः स मातुस्तु भगवन्न भवेत्कथम्
वासुकी नागराज आपल्या नातलगांमुळे दुःखी झाला होता; भगवंत, त्याच्या आईचा शाप कसा टळेल हे सांगा.
जरत्कारुर्जरत्कारुं यां भार्यां समवाप्स्यति। तत्र जातो द्विजः शापान्मोक्षयिष्यति पन्नगान्
जरत्कारू जरत्कारू नावाच्या स्त्रीशी लग्न करील, तेव्हा तिथे जन्मलेला ब्राह्मण पुत्र सर्पांना शापातून मुक्त करील.
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं वासुकिः पन्नगोत्तमः। प्रादान्माममरप्रख्य तव पित्रे महात्मने
हे ऐकून, सर्पांमध्ये श्रेष्ठ वासुकीने मला तुझ्या थोरल्या वडिलांना अमरासारखी दिलं.
प्रागेवानागते काले तस्मात्त्व मय्यजायथाः। अयं स कालः संप्राप्तो भयान्नस्त्रातुमर्हसि
ठरलेल्या वेळेच्या आधीच तू माझ्या पोटी जन्मलास; आता तो काळ आला आहे, तू आमचं भय दूर करावंस.
भ्रातरं चापि मे तस्मात्त्रातुमर्हसि पावकात्। न मोघं तु कृतं तत्स्याद्यदहं तव धीमते। पित्रे दत्ता विमोक्षार्थं कथं वा पुत्र मन्यसे
म्हणून, तू माझ्या भावाला अग्नीतून वाचवावंस; तुझ्या बुद्धिमान वडिलांनी दिलेलं वचन व्यर्थ जाऊ नये; त्यांनी तुला आमच्या मुक्तीसाठी दिलं — काय म्हणतोस पुत्रा?
एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सास्तीको मातरं तदा। अब्रवीद्दुःखसंतप्तं वासुकिं जीवयन्निव
असं सांगितल्यावर, आस्तिकाने 'तसेच होईल' असं म्हणून, दुःखाने व्याकुळ वासुकीला धीर देत आईशी बोलला.
अहं त्वां मोक्षयिष्यामि वासुके पन्नगोत्तम। तस्माच्छापान्महासत्त्व सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
वासुकी, सर्पांमध्ये श्रेष्ठ, मी तुला शापातून मुक्त करीन; म्हणून हे सत्य मी तुला सांगतो.
भव स्वस्थमना नाग न हि ते विद्यते भयम्। प्रयतिष्ये तथा राजन्यथा श्रेयो भविष्यति
नागराजा, मन शांत ठेव; तुला काहीही भीती नाही. मी असं प्रयत्न करीन की राजाचा यज्ञ तुझ्या हितासाठीच होईल.
न मे वागनृतं प्राह स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा। तं वै नृपवरं गत्वा दीक्षितं जनमेजयम्
माझ्या बोलण्यात कधीच खोटं नसतं, आपल्यातही नाही, तर इतरांकडे कसं असेल? मी त्या श्रेष्ठ राजा, दीक्षित जनमेजयाकडे जाईन.
वाग्भिर्मङ्गलयुक्ताभिस्तोषयिष्येऽद्य मातुल। यथा स यज्ञो नृपतेर्निवत्रिष्यति सत्तम
आज मी शुभ शब्दांनी राजाला प्रसन्न करीन, मामा, म्हणजे त्या श्रेष्ठ राजाचा यज्ञ थांबेल.
स संभावय नागेन्द्र मयि सर्वं महामते। न ते मयि मनो जातु मिथ्या भवितुमर्हति
महामती नागराजा, माझ्यावर पूर्ण विश्वास ठेव; तुझ्या मनात माझ्याबद्दल कधीही शंका येऊ नये.
आस्तीक परिघूर्णामि हृदयं मे विदीर्यते। दिशो न प्रतिजानामि ब्रह्मदण्डनिपीडितः
आस्तिक, माझं डोकं गरगरतंय, हृदय तुटतंय; ब्रह्मदंडाच्या यातनेनं मी इतका त्रस्त झालोय की दिशा कळेनाशा झाल्या आहेत.
न सन्तापस्त्वया कार्यः कथंचित्पन्नगोत्तम। प्रदीप्ताग्नेः समुत्पन्नं नाशयिष्यामि ते भयम्
सर्पश्रेष्ठा, तुला काहीही काळजी करू नकोस; प्रज्वलित अग्नीतून जे भीती निर्माण झाली आहे, ती मी दूर करीन.
ब्रह्मदण्डं महाघोरं कालाग्निसमतेजसम्। नाशयिष्यामि माऽत्र त्वं भयंकार्षीः कथंचन
ब्रह्मदंड हे अत्यंत भयंकर आणि काळाग्नीइतकं प्रखर आहे, पण मी ते नष्ट करीन; इथे तुला काहीही भीती बाळगू नकोस.
ततः स वासुकेर्घोरमपनीय मनोज्वरम्। आधाय चात्मनोऽङ्गेषु जगाम त्वरितो भृशम्
मग त्याने वासुकीच्या मनातील ती भीषण वेदना दूर केली, ती वेदना स्वतःवर घेतली आणि तो त्वरित निघून गेला.
जनमेजयस्य तं यज्ञं सर्वैः समुदितं गुणैः। मोक्षाय भुजगेन्द्राणामास्तीको द्विजसत्तमः
द्विजश्रेष्ठ आस्तिक सर्व सद्गुणांनी युक्त असलेल्या जनमेजयाच्या यज्ञासाठी, सर्पराजांच्या मुक्तीसाठी गेला.
स गत्वाऽपश्यदास्तीको यज्ञायतनमुत्तमम्। वृतं सदस्यैर्बहुभिः सूर्यवह्निसमप्रभैः
तेथे गेल्यावर आस्तिकाने ते उत्तम यज्ञमंडप पाहिला, जो सूर्य आणि अग्नीप्रमाणे तेजस्वी अनेक सभासदांनी भरलेला होता.
स तत्र वारितो द्वास्थैः प्रविशन्द्विजसत्तमः। अभितुष्टाव तं यज्ञं प्रवेशार्थी परंतपः
तेथे, जेव्हा तो आत जाण्याचा प्रयत्न करत होता, द्वारपालांनी त्याला थांबवलं; मग त्या पराक्रमी द्विजाने, आत प्रवेश मिळावा म्हणून त्या यज्ञाची स्तुती केली.
स प्राप्य यज्ञायतनं वरिष्ठं द्विजोत्तमः पुण्यकृतां वरिष्ठः। तुष्टाव राजानमनन्तकीर्ति- मृत्विक्सदस्यांश्च तथैव चाग्निम्
तो द्विजश्रेष्ठ, पुण्यवानांमध्ये श्रेष्ठ, त्या उत्तम यज्ञमंडपात पोहोचला आणि अनंत कीर्ती असलेल्या राजाची, ऋत्विजांची, सभासदांची आणि अग्नीचीही स्तुती केली.
सोमस्य यज्ञो वरुणस्य यज्ञः प्रजापतेर्यज्ञ आसीत्प्रयागे। तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः
प्रयाग येथे सोमाचा यज्ञ, वरुणाचा यज्ञ आणि प्रजापतीचा यज्ञ झाला होता; त्याचप्रमाणे, हे भारतश्रेष्ठ परीक्षित, तुझा हा यज्ञही महान आहे. आपल्याला आणि आपल्या प्रियजनांना कल्याण लाभो.
शक्रस्य यज्ञः शतसङ्ख्य उक्त- स्तथापरं तुल्यसङ्ख्यं शतं वै। तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः
इंद्राचे शंभर यज्ञ सांगितले गेले आहेत, आणि त्याच प्रमाणात अजून शंभर यज्ञ झाले; त्याचप्रमाणे, हे भारतश्रेष्ठ परीक्षित, तुझा हा यज्ञही महान आहे. आपल्याला आणि आपल्या प्रियजनांना कल्याण लाभो.
यमस्य यज्ञो हरिमेधसश्च यथा यज्ञो रन्तिदेवस्य राज्ञः। तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः
यमाचा यज्ञ, हरिमेधसाचा यज्ञ, आणि राजा रंतिदेवाचा यज्ञ जसा झाला, त्याचप्रमाणे, हे भारतश्रेष्ठ परीक्षित, तुझा हा यज्ञही महान आहे. आपल्याला आणि आपल्या प्रियजनांना कल्याण लाभो.
गयस्य यज्ञः शशबिन्दोश्च राज्ञो यज्ञसल्तथा वैश्रवणस्य राज्ञः। तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः
गयाचा यज्ञ, राजा शशबिंदूचा यज्ञ आणि राजा वैश्रवणाचा यज्ञ जसा झाला, त्याचप्रमाणे, हे भारतश्रेष्ठ परीक्षित, तुझा हा यज्ञही महान आहे. आपल्याला आणि आपल्या प्रियजनांना कल्याण लाभो.
नृगस्य यज्ञस्त्वजमीढस्य चासी- द्यथा यज्ञो दाशरथेश्च राज्ञः। तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः
नृगाचा यज्ञ, अजमीढाचा यज्ञ आणि राजा दशरथाचा यज्ञ जसा झाला, त्याचप्रमाणे, हे भारतश्रेष्ठ परीक्षित, तुझा हा यज्ञही महान आहे. आपल्याला आणि आपल्या प्रियजनांना कल्याण लाभो.
यज्ञः श्रुतो दिवि देवस्य सूनो- र्युधिष्ठिरस्याजमीढस्य राज्ञः। तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः
स्वर्गात ऐकलेला यज्ञ, देवपुत्राचा यज्ञ, युधिष्ठिराचा आणि राजा अजमीढाचा यज्ञ जसा झाला, त्याचप्रमाणे, हे भारतश्रेष्ठ परीक्षित, तुझा हा यज्ञही महान आहे. आपल्याला आणि आपल्या प्रियजनांना कल्याण लाभो.
कृष्णस्य यज्ञः सत्यवत्याः सुतस्य स्वयं च कर्म प्रचकार यत्र। तथा यज्ञोऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नोऽस्तु प्रियेभ्यः
सत्यवतीपुत्र कृष्णाचा यज्ञ, ज्यात त्याने स्वतः विधी पार पाडला, त्याचप्रमाणे, हे भारतश्रेष्ठ परीक्षित, तुझा हा यज्ञही महान आहे. आपल्याला आणि आपल्या प्रियजनांना कल्याण लाभो.
इमे च ते सूर्यसमानवर्चसः समासते वृत्रहणः क्रतुं यथा। नैषां ज्ञातुं विद्यते ज्ञानमद्य दत्तं येभ्यो न प्रणश्येत्कदाचित्
हे जे इथे आहेत, त्यांचं तेज सूर्यासारखं आहे, आणि ते वज्रधारी इंद्राच्या यज्ञासारखे एकत्र आले आहेत; आज त्यांचं खरं स्वरूप समजणं अशक्य आहे, आणि त्यांना दिलेली दानं कधीच व्यर्थ जाणार नाहीत.
ऋत्विक्समो नास्ति लोकेषु चैव द्वैपायनेनेति विनिश्चितं मे। एतस्य शिष्या हि क्षितिं संचरन्ति सर्वर्त्विजः कर्मसु स्वेषु दक्षाः
द्वैपायनासारखा ऋत्विज या जगात दुसरा नाही, हे माझं ठाम मत आहे. त्याचे शिष्य पृथ्वीवर सर्वत्र फिरतात आणि प्रत्येकजण आपल्या कर्मात कुशल आहे.
विभावसुश्चित्रभानुर्महात्मा हिरण्यरेता हुतभुक्कृष्णवर्त्मा। प्रदक्षिमावर्तशिखः प्रदीप्तो हव्यं तवेदं हुतभुग्वष्टि देवः
विभावसु हा तेजस्वी, महान आत्मा, सुवर्णसमान तेज असलेला, हविर्भुज, काळ्या ज्वाळांचा, प्रदक्षिणा करणाऱ्या ज्वालेसह प्रज्वलित आहे — हे अग्नीदेवा, तुझं हे हविर्द्रव्य तू स्वीकार.