काञ्चनैः कदलीषण्डैर्मन्दमारुतकम्पितैः। वीज्यमानमिवाक्षोभ्यं तीरात्तीरविसर्पिभिः
मंद वाऱ्यात हलणाऱ्या सोन्यासारख्या केळीच्या झाडांनी वेढलेले, आणि काठावरून पाण्याकडे वाकलेली झाडे असलेले ते सरोवर जणू काही पंखा घालत आहेत असे वाटत होते.
तत्सरोऽथावतीर्याशु प्रभूतनलिनोत्पलम्। महागज इवोद्दामश्चिक्रीड बलवद्बली
मग, त्या असंख्य कमळांनी आणि निलांबांनी भरलेल्या सरोवरात भीम मोठ्या वेगाने उतरला आणि हत्तीप्रमाणे ताकदीने तिथे खेळू लागला.
विक्रीड्यतस्मिन्रुचिरमुत्ततारामितद्युतिः। `क्षोभयन्सलिलं भीमः प्रभिन्न इववारणः
तो तिथे खेळताना, तेजाने उजळून निघाला आणि भीमाने पाण्यात गडबड केली, जणू काही हत्ती धावत येऊन पाणी उडवतो तसा.
ततो जगाहे वेगेन तद्वनं बहुपादपम्। दध्मौ च शङ्खं स्वनवत्सर्वप्राणेन पाण्डवः। [आस्फोटयच्च बलवान्भीमः संनादयन्दिशः ।।]
मग भीम वेगाने त्या घनदाट झाडांनी भरलेल्या जंगलात गेला, आणि पांडवाने सर्व शक्तीनिशी शंख फुंकला, त्याचा आवाज सर्व दिशांना घुमला; आणि भीमाने आपले हात वाजवूनही दिशांना नाद दिला.
तस्य शङ्खस्य शब्दन भीमसेनरवेण च। बाहुशब्दन चोग्रेण नदन्तीव गिरेर्गुहाः
त्याच्या शंखाचा आवाज, भीमसेनेची गर्जना आणि जोरात हात वाजवल्याचा नाद, यामुळे पर्वताच्या गुहा जणू काही ओरडू लागल्या.
तं वज्रनिष्पेषसममास्फोटितमहारवम्। श्रुत्वा शैलगुहासुप्तैः सिंहैर्मुक्तो महास्वनः
त्या वज्राच्या गडगडाटासारख्या प्रचंड आवाजाने, पर्वताच्या गुहेत झोपलेल्या सिंहांनी मोठी गर्जना केली.
सिंहनादभयत्रस्तैः कुञ्जरैरपि भारत। मुक्तो विरावः सुमहान्पर्वतो येन पूरितः
सिंहांच्या गर्जनेने घाबरलेल्या हत्तींच्या मोठ्या किंकाळ्यांनी संपूर्ण पर्वत दुमदुमून गेला.
तं तु नादं ततः श्रुत्वा सुप्तो वानरपुङ्गवः
मग त्या आवाजाने झोपलेला वानरांचा प्रमुख जागा झाला.
दिवंगमं रुरोधाथ मार्गं भीमस्य कारणात्। अनेन हि पथा मा वै गच्छेदिति विचार्य सः
भीमासाठी आकाशमार्ग त्याने अडवला, 'हा या वाटेने जाऊ नये' असे मनाशी ठरवून.
आस्त एकायने मार्गे कदलीषण्डमण्डिते। भ्रातुर्भीमस्य रक्षार्थं तं मार्गमवरुध्य वै
एकाकी वाटेवर, केळीच्या घडांनी भरलेल्या जागेत, तो आपल्या भावाचा, म्हणजे भीमाचा, रक्षण करण्यासाठी त्या मार्गावर बसून राहिला.
माऽत्र प्राप्स्यति शापं वा धर्षणां वेति पाण्डवः। कदलीषण्डमध्यस्थो ह्येवं संचिन्त्य वानरः
केळीच्या बनाच्या मध्ये उभा असलेला पांडव मनात विचार करू लागला, 'इथे मला शाप किंवा अपमान मिळू नये.'
प्राजृम्भत महाकायो हनूमान्नाम वानरः। कदलीषण्डमध्यस्थो निद्रावशगतस्तदा
तेथे, केळीच्या बनाच्या मध्ये, मोठ्या शरीराचा हनुमान, झोपेच्या झटक्याने गाढ जांभई देत बसला होता.
तेन शब्देन महता व्यबुध्यत महाकपिः'। जृम्भमाणः सुविपुलं शक्रध्वजमिवोच्छ्रितम्। आस्फोटयच्चलाङ्गूलमिन्द्राशनिसमस्वनम्
त्या मोठ्या आवाजाने जागा झाल्यावर, बलवान वानराने आपले विशाल शरीर इंद्राच्या ध्वजासारखे उंच केले आणि हलणाऱ्या शेपटीने असा आवाज केला की जणू इंद्राचा वज्रच पडला.
तस्य लाङ्गूलनिनदं पर्वतः सुगुहामुखैः। उद्गारमिव गौर्नर्दन्नुत्ससर्ज समन्ततः
त्याच्या शेपटीच्या गर्जनेने, पर्वताच्या गुहांमधून, जणू गाय हंबरते तसा आवाज सर्वत्र पसरला.
लाङ्गूलास्फोटशब्दाच्च चलितः स महागिरिः। विघूर्णमानशिखरः समन्तात्पर्यशीर्यत
शेपटीच्या त्या प्रचंड आवाजामुळे तो मोठा डोंगर हलू लागला, त्याच्या शिखरांना कंप आला आणि सगळीकडे तुकडे पडू लागले.
स लाङ्गूलरवस्तस्य मत्तवारणनिस्वनम्। अन्तर्धायविचित्रेषु चचार गिरिसानुषु
त्याच्या शेपटीच्या गर्जनेचा आवाज, मदाने वेडावलेल्या हत्तीच्या डंकारासारखा, त्या अद्भुत पर्वतशिखरांमध्ये हरवून गेला.
स भीमसेनस्तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टतनूरुहः। शब्दप्रभवमन्विच्छंश्चचार कदलीवनम्
तो आवाज ऐकून भीमसेनाच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले; त्या आवाजाचा उगम शोधत तो केळीच्या जंगलात भटकू लागला.
कदलीवनमध्यस्थमथ पीने शिलातले। ददर्श सुमहाबाहुर्वानराधिपतिं तदा
मग केळीच्या बनाच्या मध्ये, मोठ्या दगडावर, बलवान भीमाने वानरांचा अधिपती पाहिला.
विद्युत्संपातदुष्प्रेक्षं विद्युत्संपातपिङ्गलम्। विद्युत्संपातनिनदं विद्युत्संपातचञ्चलम्
त्याला असा एक दिसला की ज्याच्याकडे पाहणेही कठीण, वीजेसारखा पिंगट, वीजेच्या गडगडाटासारखा गर्जणारा आणि वीजेसारखा सतत हालणारा.
बाहुस्वस्तिकविन्यस्तपीनवृत्तशिरोधरम्। स्कन्धभूयिष्ठकायत्वात्तनुमध्यकटीतटम्
त्याचा जाड, गोल गळा, दोन्ही हात स्वस्तिकासारखे ठेवलेले, खांद्यावरून मोठा आणि कमरेजवळ सडपातळ असा दिसत होता.
किंचिच्चाभुग्नशीर्षेण दीर्घरोमाञ्चितेन च। लाङ्गूलेनोर्ध्वगतिना ध्वजेनेव विराजितम्
त्याचे डोके थोडेसे वाकलेले, लांब उभे केस अंगावर उभे राहिलेले, आणि शेपटी ध्वजासारखी उंचावलेली, त्यामुळे तो तेजस्वी दिसत होता.
ह्रस्वौष्ठं ताम्रजिह्वास्यं रक्तकर्णं चलद्धुवम्। अपश्यद्वदनं तस्य रश्मिवन्तमिवोडुपम्
त्याचे तोंड लहान ओठांचे, तांबड्या जिभेचे, लाल कानांचे आणि हलणाऱ्या दाढीचे, आणि चंद्राच्या किरणांसारखे तेजस्वी होते.
वदनाभ्यन्तरगतैः शुक्लैर्दन्तैरलंकृतम्। केसरोत्करसंमिश्रमशोकानामिवोत्करम्
त्याच्या तोंडात पांढरे दात चमकत होते, सोन्यासारख्या केसांमध्ये मिसळलेले, जणू अशोकाच्या फुलांचा ढीगच.
हिरण्मयीनां मध्यस्थं कदलीनां महाद्युतिम्। दीप्यमानेन वपुषा स्वर्चिष्मन्तमिवानलम्। निरीक्षन्तमपत्रस्तं लोचनैर्मधुपिङ्गलैः
सोन्यासारख्या केळींच्या मध्ये, त्याचे शरीर प्रखर तेजाने झळकत होते, जणू स्वतःच्या ज्वाळांनी पेटलेली आग, आणि मधासारख्या पिंगट डोळ्यांनी निर्भयपणे पाहणारा.
तं वानरवरं धीमानतिकायं महाबलम्। स्वर्गपन्थानमावृत्य हिमवन्तमिव स्तितम्
तो बुद्धिमान, बलवान आणि प्रचंड वानरश्रेष्ठ स्वर्गाचा मार्ग अडवून हिमालयासारखा उभा होता.
दृष्ट्वा चैनं महाबाहुरेकं तस्मिन्महावने। अथोपसृत्यतरसा भीमो भीमपराक्रमः
त्या मोठ्या जंगलात तो एकटाच असल्याचे पाहून, बलाढ्य भीम, ज्याचे पराक्रम भीषण होते, झपाट्याने त्याच्याकडे गेला.
सिंहनादं चकारोग्रं वज्राशनिसमं बली। तेन शब्देन भीमस्य वित्रेसुर्मृगपक्षिणः
भीमाने सिंहासारखा प्रचंड गर्जना केली, जणू काही वज्र आणि वीज चमकली. त्या आवाजाने सगळे प्राणी आणि पक्षी घाबरून गेले.
हनूमांश्च महासत्व ईषदुन्मील्य लोचने। दृष्ट्वा तमथ सावज्ञं लोचनैर्मधुपिङ्गलैः
महाबली हनुमानाने थोडे डोळे उघडले आणि मधासारख्या पिंगट डोळ्यांनी भीमाकडे तुच्छतेने पाहिले.
ततः पवनजः श्रीमानन्तिकस्थं महौजसम्'। स्मितेन चैनमासाद्यहनूमानिदमब्रवीत्
मग वायुपुत्र, तेजस्वी आणि तेजाने भरलेला हनुमान, जवळच असलेला, हसत भीमाजवळ गेला आणि त्याला म्हणाला.
किमर्थं सरुजस्तेऽहं सुखसुप्तः प्रबोधितः। ननु नाम त्वया कार्या दया भूतेषु जानता
"तू दुःखाने भरलेला असताना मला सुखाच्या झोपेतून का उठवलेस? तुला खरं माहित असताना सर्व जीवांवर दया दाखवायला नको का?"