वीज्यमानः सुपुण्येन नानाकुसुमगन्धिना। पितुः संस्पर्शशीतेन गन्धमादनवायुना
गंधमादनाच्या शुभ्र आणि विविध फुलांच्या सुगंधी वाऱ्याने, वडिलांच्या स्पर्शासारख्या शीतलतेने तो प्रसन्न होत होता.
ह्रियमाणश्रमः पित्रा संप्रहृष्टतनूरुहः
वडिलांनी त्याचा थकवा दूर केला आणि त्याच्या अंगावर आनंदाने रोमांच उभे राहिले.
स यक्षगन्धर्वसुरब्रह्मर्षिगणसेवितम्। विलोकयामास तदा पुष्पहेतोररिंदमः
पुष्प मिळवण्यासाठी, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या त्या वीराने, यक्ष, गंधर्व, देव आणि ब्रह्मर्षी यांच्या सेवेत असलेले ते स्थान पाहिले.
विषमच्छदैरचितैरनुलिप्त इवाङ्गुलैः। विमलैर्धातुविच्छेदैः काञ्चनाञ्जनराजतैः
असम, बोटांनी जणू लावल्यासारख्या, शुद्ध सुवर्ण, अंजन आणि चांदीच्या खडकांच्या रेषांनी तो पर्वत शोभून दिसत होता.
सपक्षमिव नृत्यन्तं पार्श्वलग्नैः पयोधरैः। मुक्ताहारैरिव चितं च्युतैः प्रस्रवणोदकैः
त्याच्या बाजूंना लागलेल्या मेघांनी, जणू पंखांनी नाचणारा, झऱ्यांच्या पाण्याने माणिकांच्या माळांनी सजवलेला तो पर्वत भासायचा.
अभिरामदरीकुञ्जनिर्झरोदककन्दरम्। अप्सरोनूपुररवैः प्रनृत्तवरबर्हिणम्
आकर्षक दऱ्या, कुंज, धबधबे आणि गुहा, अप्सरांच्या नुपुरांच्या आवाजाने आणि सुंदर मोरांच्या नृत्याने गूंजत होत्या.
दिग्वारणविषाणाग्रैर्घृष्टोपलशिलातलम्। स्रस्तांशुकमिवाश्रोभ्यैर्निम्नगानिःसृतैर्जलैः
दिशांच्या हत्तींच्या सोंडांनी घासलेल्या खडकांवर, जणू पडलेल्या वस्त्राने झाकलेले, झऱ्यांचे पाणी खाली वाहत होते.
सशष्पकबलैः स्वस्थैरदूरपरिवर्तिभिः। भयानभिक्षज्ञैर्हरिणैः कौतूहलनिरीक्षितः
तेथे जवळच चरणारे, निवांत बसलेले, भीती न जाणणारे आणि भीक मागण्याची सवय नसलेले हरिण त्याच्याकडे कुतूहलाने पाहत होते.
चालयानः स्ववेगेन लताजालान्यनेकशः। आक्रीडमानः कौन्तेयः श्रीमान्वायुसुतो ययौ
स्वतःच्या वेगाने, अनेक वेलजाळे हलवत, वायुपुत्र आणि कौन्तेय खेळत खेळत पुढे जात होता.
प्रियामनोरथं कर्तुमुद्यतश्चारुलोचनः। प्रांशुः कनकवर्णाभः सिंहसंहननो युवा
आपल्या प्रिय पत्नीची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी सज्ज, सुंदर डोळ्यांचा, उंच, सुवर्णसारखा तेजस्वी, सिंहासारखा बांधा असलेला तरुण.
मत्तवारणविक्रन्तो मत्तवारणवेगवान्। मत्तवारणताम्राक्षो मत्तवारणवारणः
मदमस्त हत्तीच्या चालीसारखा, त्याच्या वेगासारखा, डोळ्यांतील तेज आणि बळही तसंच, सर्व प्रकारे मदमस्त हत्तीच्यासारखा.
प्रियपार्श्वोपविष्टाभिर्वायवृत्ताभिर्विचेष्टितैः। यक्षगन्धर्वयोषाभिरदृश्याभिर्निरीक्षितः
त्याच्या बाजूला वाऱ्यासारख्या हालचालींनी, अदृश्य अशा यक्ष आणि गंधर्व स्त्रिया बसल्या होत्या आणि त्याच्याकडे पाहत होत्या.
नवावतारं रूपस् विक्रीडन्निव पाण्डवः। चचार रमणीयेषु गन्धमादनसानुषु
पांडूचा मुलगा जणू काही नवीन जन्म घेतल्यासारखा आनंदाने, सुंदर गंधमादन पर्वताच्या उतारांवर फिरत होता.
संस्मरन्विविधान्क्लेशान्दुर्योधनकृतान्बहून्। द्रौपद्या वनवासिन्याः प्रियं कर्तुं समुद्यतः
दुर्योधनाने दिलेले अनेक त्रास आठवत, वनात राहणाऱ्या द्रौपदीसाठी काहीतरी प्रिय करायचे ठरवून तो निघाला.
सोऽचिन्तयत्तथा पार्थे मयि त्वतिविलम्बिते। पुष्पहेतोः कथं त्वार्यः करिष्यति युधिष्ठिरः
तो विचार करू लागला, 'फुलं आणायला मी जास्त वेळ लावला, तर धर्मराज युधिष्ठिर काय करेल?'
स्नेहान्नरवरो नूनमविश्वासाद्बलस्य च। नकुलं सहदेवं च न मोक्ष्यति युधिष्ठिरः
आपुलकीपोटी आणि भीमाच्या बळावर विश्वास न वाटल्यामुळे, युधिष्ठिर नकुल आणि सहदेव यांना सोडणार नाही, हे नक्की.
कथं नु कुसुमावाप्तिः स्याच्छीघ्रमिति चिन्तयन्। प्रतस्थे नरशार्दूलः पक्षिराडिव वेगितः
'फुलं लवकर कशी मिळतील?' असा विचार करत, पुरुषांमध्ये वाघासारखा असलेला तो झपाट्याने निघाला.
[सज्जमानमनोदृष्टिः फुल्लेषु गिरिसानुषु। द्रौपदीवाक्यपाथेयो भीमः शीघ्रतरं ययौ ।।]
फुलांनी बहरलेल्या डोंगर उतारांकडे लक्ष केंद्रित करून, द्रौपदीचे शब्द आठवणीसारखे मनाशी धरून, भीम आणखी वेगाने पुढे गेला.
कम्पयन्मेदिनीं पद्भ्यां निर्घात इव पर्वसु। त्रासयन्गजयूथानि वातरंहा वृकोदरः
पावलांनी पृथ्वी हादरवत, जणू वज्राघात झाल्यासारखा, हत्तींच्या कळपांना घाबरवत, वायुवेगाने वृकोदर पुढे निघाला.
सिंहव्याघ्रमृगांश्चैव मर्दयानो महाबलः। उन्मूलयन्महावृक्षान्पोथयंश्चोरसा बली
सिंह, वाघ आणि हरिणांना चिरडत, तो बलवान मोठमोठ्या झाडांना उपटून छातीने फेकून देत होता.
लतावल्लीश्च वेगेन विकर्षन्पाण्डुनन्दनः। उपर्युपरि शैलाग्रमारुरुक्षुरिव द्विपः
पांडूचा मुलगा वेगाने वेलदोड्या फाडत, जसा हत्ती डोंगराच्या शिखरावर चढतो तसा, तो वरवर चढत गेला.
जलावलम्बोऽतिभृशं सविद्युदिव तोयदः। `व्यनदत्स महानादं भीमसेनो महाबलः
पाण्याला घट्ट धरून, जसा विजेसह मेघ गडगडतो, तसा महाबळवान भीमसेनाने मोठा गजर केला.
तेन शब्देन महता भीमस्य प्रतिबोधिताः। गुहां संतत्यजुर्व्याघ्रा निलिल्युर्वनवासिनः
भीमच्या त्या मोठ्या गर्जनेने जागे होऊन, वाघांनी आपली गुहा सोडली आणि जंगलातील प्राणी लपून बसले.
समुत्पेतुः खगास्त्रस्ता मृगयूथानि दुद्रुवुः। ऋक्षाश्चोत्ससृजर्वृक्षांस्तत्यजुर्हरयो गुहाम्। व्यजृम्भन्त महासिंहा महिषाश्च वनेचराः
घाबरलेले पक्षी उडून गेले, पशूंचे कळप पळाले, अस्वलांनी झाडे हलवली, माकडांनी गुहा सोडल्या, मोठे सिंह आळस देऊ लागले आणि वनात राहणारे महिषही हलले.
तेन वित्रासिता नागाः करेणुपरिवारिताः। तद्वनं संपरित्यज्य जग्मुरन्यन्महावनम्
भीतीने ग्रासलेल्या, आपल्या मादींनी वेढलेल्या हत्तीने ते जंगल सोडले आणि दुसऱ्या मोठ्या जंगलात गेले.
वराहमृगसङ्घाश्च महिषाश्च वनेचराः। व्याघ्रगोमायुसङ्घाश्च प्रणेदुर्गवयैः सह
डुकरांचे आणि हरिणांचे कळप, वनातील महिष, वाघ आणि कोल्ह्यांचे टोळ, हे सर्व गवे सोबत घेऊन पळाले.
रथाङ्गसाह्वदात्यूहा हंसकारण्डवप्लवाः। शुकाः पारावताः कौञ्चा विसंज्ञा भेजिरे दिशः
राजहंस, बगळे, बदके, पोपट, कबुतरे आणि कुरवंद हे सर्व पक्षी घाबरून चारही दिशांना उडाले.
तथाऽन्ये दर्पिता नागाः करेणुशरपीडिताः। सिंहव्याघ्राश्च संक्रुद्धा भीमसेनमथाद्रवन्
मग दुसरे काही गर्विष्ठ हत्ती, मादींच्या सुळे टोचल्याने जखमी झालेले, आणि रागावलेले सिंह व वाघ, भीमसेनावर तुटून पडले.
शकृन्मूत्रं च मुञ्चाना भयविभ्रान्तमानसाः। व्यादितास्या महारौद्र व्यनदन्भीषणान्रवान्
भीतीने गोंधळलेले, लघवी आणि विष्ठा सोडणारे, मोठ्या तोंडाने भयंकर डरकाळ्या फोडणारे ते उग्र पशू होते.
ततो वायुसुतः क्रोधात्स्वबाहुबलमाश्रितः। गजेनान्यान्गजान्श्रीमान्सिंहं सिंहेन वा विभुः। तलप्रहारैरन्यांश्च व्यहनत्पाण्डवो बली
मग वायुपुत्र भीम, रागाने आणि आपल्या बाहूंच्या बळावर, हत्तीने हत्ती, सिंहाने सिंह, आणि तळहाताच्या फटक्यांनी इतर सर्व प्राण्यांना सहज हरवू लागला.