अदुःखार्हा परं दुःखं प्राप्तेयं मृदुगामिनी। आश्वासय महाराज तामिमां श्रमकर्शिताम्
ही मृदू चालणारी, जी कधीच दुःखाला पात्र नव्हती, ती आज मोठ्या दुःखात सापडली आहे; राजन, श्रमाने कृश झालेल्या हिला धीर द्या.
राजा तु वचनात्तस्य भृशं दुःखसमन्वितः। भीमश्च सहदेवश्च सहसा समुपाद्रवन्
त्याच्या या शब्दांवर, राजा दुःखाने भारावून गेला, आणि भीम व सहदेव दोघेही त्वरित धावले.
तामवेक्ष्यतु कौन्तेयो विवर्णवदनां कृशाम्। अङ्कमानीय धर्मात्मा पर्यदेवयदातुरः
कुंतीपुत्राने तिला बघितले, तिचा चेहरा फिक्का आणि शरीर कृश झालेले, मग तिला मांडीवर घेतले आणि धर्मात्मा दुःखाने विलाप करू लागला.
कथं वेश्मसु गुप्तेषु स्वास्तीर्णशयनोचिता। भूमौ निषतिता शेते सुखार्हा वरवर्णिनी
जी नेहमी सुरक्षित राजवाड्यात मऊ गादीवर झोपायची, ती तेजस्विनी आज जमिनीवर पसरून कशी झोपली आहे?
सुकुमारौ कथं पादौ मुखं च कमलप्रभम्। मत्कृतेऽद्य वरार्हायाः श्यामतां समुपागतम्
हिचे कोमल पाय आणि कमळासारखे तेजस्वी तोंड, जे नेहमी सुखाला पात्र होते, आज माझ्यामुळे कसे काळवंडले आहे?
किमिदं द्यूतकामेन मया कृतमबुद्धिना। आदाय कृष्णां चरता वने मृगगणाकुले
मी जुगाराच्या मोहाने आणि अज्ञानाने काय केले! कृष्णेला घेऊन या वनातील हिंस्त्र प्राण्यांमध्ये फिरत आहे.
सुखं प्राप्स्यसि कल्याणि पाण्डवान्प्राप्य वै पतीन्। इतिद्रुवदराजेन पित्रा दत्ताऽयतेक्षणा
‘तुला पांडवांसारखे पती मिळाले की तू नक्की सुखी होशील’ असे तुझ्या वडिलांनी, त्या दृढनिश्चयी राजाने, तुला दिल्यावेळी सांगितले होते.
तत्सर्वमानवाप्येयं श्रमशोकाद्विकर्शिता। शेते निपतिता भूमौ पापस्य मम कर्मभिः
पण हे सर्व असूनही, माझ्या पापी कर्मांमुळे, ही श्रम आणि दुःखाने कृश होऊन जमिनीवर पडली आहे.
तथा लालप्यमाने तु धर्मराजे युधिष्ठिरे। धौम्यप्रभृतयः सर्वे तत्राजग्मुर्द्विजोत्तमाः
धर्मराज युधिष्ठिर अशा प्रकारे विलाप करत असताना, धौम्य आणि सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मण तिथे आले.
ते समाश्वासयामासुराशीर्भिश्चाप्यपूजयन्। राक्षोघ्नांश्च तथा मन्त्राञ्जेपुश्चक्रुश्च ते क्रियाः
त्यांनी तिला धीर दिला, आशीर्वाद दिले, राक्षसांना दूर करण्यासाठी मंत्र म्हणाले आणि विधी केले.
पठ्यमानेषु मन्त्रेषु शान्त्यर्थं परमर्षिभिः। स्पृश्यमाना करैः शीतैः पाण्डवैश्च मुहुर्मुहुः
महर्षी शांतीसाठी मंत्र म्हणत असताना, पांडव तिला पुन्हा पुन्हा थंड हातांनी स्पर्श करत होते.
सेव्यमाना च शीतेन जलमिश्रेण वायुना। पाञ्चाली सुखमासाद्य लेभे चेतः शनैः शनैः
थंड वाऱ्याने आणि पाण्याच्या शिंपडण्याने सेवा करत असताना, पाञ्चालीला हळूहळू बरे वाटू लागले आणि तिचे भान परत आले.
परिगृह्यच तां दीनां कृष्णामजिनसंस्तरे। पार्था विश्रामयामासुर्लब्धसंज्ञां तपस्विनम्
त्या दुःखी कृष्णेला हरिणाच्या कातडीवर बसवून, पांडवांनी तिला धीर दिला आणि ज्या तपस्विनीला शुद्धी आली होती, तिला विश्रांती घ्यायला लावली.
तस्या यमौ रक्ततलौ पादौ पूजितलक्षणौ। कराभ्यां किणजाताभ्यां शनकैः संववाहतुः
तिचे पाय, जे पूजा केलेल्या चिन्हांनी सुशोभित होते आणि रक्तवर्णी होते, त्या यमद्वयांनी आपल्या कष्टाने गाठ पडलेल्या हातांनी हळूवार दाबले.
पर्याश्वासयदप्येनां धर्मराजो युधिष्ठिरः। उवाच च कुरुश्रेष्ठो भीमसेनमिदं वचः
धर्मराज युधिष्ठिरानेही तिला धीर दिला आणि मग कुरुकुळातील श्रेष्ठ, भीमसेनाला असे म्हणाला:
बहवः पर्वता मीम विषमा हिमदुर्गमाः। तेषु कृष्णा महाबाहो कथं नु विचरिष्यति
इथे अनेक डोंगर आहेत, हे महाबाहू, जे खडतर आणि हिमाने आच्छादलेले आहेत; या सर्वांत कृष्णा कशी चालू शकेल?
त्वां राजन्राजपुत्रीं च यमौ च पुरुषर्षभ। स्वयं नेष्यामि राजेनद्र मा विषादे मनुः कृथाः
राजा, मी स्वतः तुला, राजकन्येला आणि यमद्वयांना घेऊन जाईन, पुरुषश्रेष्ठा; मनात खचू नकोस.
अथवा यो मया जातो विहगो मद्बलोपमः। वहेदनघ सर्वान्नो वचनात्ते घटोत्कचः
किंवा माझ्यापासून जन्मलेला, माझ्या बळासारखा पक्षीरूप असलेला घटोत्कच, तुझ्या आज्ञेने आपल्याला सर्वांना सहज उचलू शकतो, हे निष्पापा.
धर्मज्ञो बलवाञ्शूरः सद्यो राक्षसपुङ्गवः। भक्तोऽस्मानौरसः पुत्रो नेतुमर्हति मातरम्
तो धर्माची जाण असलेला, बलवान, शूर आणि राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ आहे; आमच्यावर प्रेम करणारा, माझा स्वतःचा मुलगा, तो आपल्या आईला उचलून नेण्यास योग्य आहे.
तव भीम सुतेनाहं नीतो भीमपराक्रम। अक्षतः सह पाञ्चाल्या गच्छेयं गन्धमादनम्
भीमा, तुझ्या पुत्राच्या भीमपराक्रमामुळे, मी आणि द्रौपदी दोघेही सुखरूपपणे गंधमादन पर्वतावर जाऊ शकू.
भ्रातुर्वचनमाज्ञाय भीमसेनो घटोत्कचम्। `चिन्तयामास बलवान्महाबलपराक्रमम्
भाऊचे शब्द ऐकून, बलवान भीमसेनाने त्या महान बळाच्या घटोत्कचाचा विचार केला.
घटोत्कचश्च धर्मात्मा स्मृतमात्रः पितुस्तदा। कृताञ्जलिरुषातिष्ठदभिवाद्याथ पाण्डवान्। ब्राह्मणांश्च महाबाहुः स च तैरमिनन्दितः
तेव्हा घटोत्कच, धर्मात्मा, वडिलांनी आठवताच त्वरित हजर झाला. त्याने हात जोडून पांडवांना आणि ब्राह्मणांना वंदन केले आणि त्यांनी त्याचे स्वागत केले.
उवाच भीमसेनं स पितरं सत्यविक्रमः
तो सत्यप्रताप घटोत्कच, आपल्या वडिलांशी, भीमसेनाशी बोलला:
स्मृतोऽस्मि भवता शीघ्रं शुश्रूषुरहमागतः। आज्ञापय महाबाहो सर्वं कर्ताऽस्म्यसंशयम्
आपण मला आठवलेत म्हणून मी लगेच आलो आहे, सेवा करण्यास उत्सुक आहे; काहीही आज्ञा करा, हे महाबाहू, मी नक्कीच सर्व काही पूर्ण करीन.
तच्छ्रुत्वा भीमसेनस्तु राक्षसं परिषस्वजे। चिन्ताया समनप्राप्तमित्युवाच वृकोदरः
हे ऐकून, भीमसेनाने त्या राक्षसाला मिठी मारली आणि चिंता दूर झालेल्या वृकोदराने असे सांगितले:
हैडिम्बेय परिश्रान्ता तव माताऽपराजिता। त्वं कच कामगमस्तात बलवान्वह तां खग
हिडिंबाचा पुत्रा, तुझी अपराजित आई थकली आहे; तू इच्छेनुसार जाणारा आणि बलवान आहेस, तिला, हे पक्षीरूप असलेल्या, उचलून घे.
स्कन्धमारोप्य भद्रं ते मध्येऽस्माकं विहायसा। गच्छ नीचिकया गत्या यथा चैनां न पीडयेः
तिला आपल्या खांद्यावर नीट बसव, आणि आमच्या मध्येच, सावकाश आणि हलक्या गतीने उड, म्हणजे तिला त्रास होणार नाही.
धर्मराजं च धौम्यं च कृष्णां च यमजौ तथा। एकोप्यहमलं वोढुं किमुताद्य सहायवान्
मी एकटाच धर्मराज, धौम्य, कृष्णा आणि यमद्वयांना सहज उचलू शकतो; मग आज तर मदतीला इतर आहेतच.
[अन्ये च शतशः शूरा विहङ्गाः कामरूपिणः। सर्वान्वो ब्राह्मणैः सार्धं वक्ष्यन्ति सहिताऽनघ। `मन्दंमन्दं गमिष्यामि वहन्द्रुपदनन्दिनीम्
शेकडो शूर, इच्छेनुसार रूप बदलणारे पक्षीरूप राक्षसही ब्राह्मणांसह आपल्याला उचलतील, हे निष्पापा; मी द्रुपदकन्येला सावकाश घेऊन जाईन.
एवमुक्त्वा ततः कृष्णामुवाह स घटोत्कचः। पाण्डूनां मध्यगो वीरः पाण्डवानपि चापरे
असे म्हणून, घटोत्कच वीराने कृष्णेला आपल्या मध्ये घेतले आणि इतरांनीही उरलेल्या पांडवांना उचलले.