तत्र सागरगा ह्यापः कीर्यमाणाः समन्ततः। प्रादुरासन्सकलुषाः फेनवत्यो विशांपते
तेथे, राजन, समुद्रासारख्या फेसाळलेल्या आणि अशुद्ध पाण्याच्या लाटा सर्वत्र पसरल्या.
वहन्त्यो वारि बहुलं फेनोडुपपरिप्लुतम्। परिसमस्रुर्महाशब्दाः प्रकर्षन्त्यो महीरुहान्
त्या पाण्याने भरपूर फेस आणि कचरा वाहत मोठ्या आवाजात झाडे उन्मळून टाकत वाहून गेली.
तस्मिन्नुपरते शब्देबाते च समतां गते। गते ह्यम्भसि निम्नानि प्रादुर्भूते दिवाकरे
त्या गोंगाटाचा आवाज थांबला, वारा शांत झाला, पाणी ओसरले आणि सूर्य वर आला, तेव्हा खालच्या भागांचा परिसर दिसू लागला.
निर्जग्मुस्ते शनैः सर्वे समाजग्मुश्च भारत। प्रतस्थिरे पुनर्वीराः पर्वतं गन्धमादनम्
मग सर्वजण हळूहळू बाहेर आले, एकत्र जमले आणि त्या वीरांनी पुन्हा गंधमादन पर्वताकडे वाटचाल सुरू केली.
ततः प्रयातमात्रेषु पाण्डवेषु महात्मसु। पद्भ्यामनुचिता गन्तुं द्रौपदी समुपाविशत्
तेव्हा, मोठ्या मनाचे पांडव निघून गेले असता, द्रौपदीला पायी चालता येईना, म्हणून ती तिथेच बसली.
श्रान्ता दुःखपरीता च वातवर्षेण तेन च। सौकुमार्याच्च पाञ्चाली संमुमोह तपस्विनी
थकून, दुःखाने त्रस्त होऊन, वारा आणि पावसाने हैराण झालेली, आणि आपली नाजूक प्रकृती असलेली, पाञ्चाली बेशुद्ध पडली.
सा कम्पमाना मोहेन बाहुभ्यामसितेक्षणा। रवृत्ताभ्यामनुरूपाभ्यामूरू समवलम्बत
ती बेशुद्धतेमुळे थरथरत होती, तिच्या काळ्या डोळ्यांत हलकाच कंपन होता, आणि दोन्ही हातांनी आपल्या धनुष्यासारख्या वक्र असलेल्या मांडींना धरून बसली.
आलम्बमाना सहितावूरू गजकरोपमौ। रपपात सहसा भूमौ वेपन्ती कदली यथा
ती आपल्या दोन मांडींना, जणू हत्तीच्या सोंडेसारख्या, धरून होती, आणि अचानक केळीच्या झाडासारखी थरथरत जमिनीवर कोसळली.
तां पतन्तीं वरारोहां भज्यमानां लतामिव। नकुलः समभिद्रुत्य परिजग्राह वीर्यवान्
ती पडताना, सुंदर आणि वेलीसारखी तुटत असताना, पराक्रमी नकुल धावून गेला आणि तिला अलगद पकडले.
राजन्पाञ्चालराजस्य सुतेयमसितक्षणा। श्रान्ता निपतिता भूमौ तामवेक्षस्व भारत
राजा, ही काळ्या डोळ्यांची पाञ्चाल राजाची कन्या थकून जमिनीवर पडली आहे; तिला पाहा, हे भारत.
अदुःखार्हा परं दुःखं प्राप्तेयं मृदुगामिनी। आश्वासय महाराज तामिमां श्रमकर्शिताम्
ही मृदू चालणारी, जी कधीच दुःखाला पात्र नव्हती, ती आज मोठ्या दुःखात सापडली आहे; राजन, श्रमाने कृश झालेल्या हिला धीर द्या.
राजा तु वचनात्तस्य भृशं दुःखसमन्वितः। भीमश्च सहदेवश्च सहसा समुपाद्रवन्
त्याच्या या शब्दांवर, राजा दुःखाने भारावून गेला, आणि भीम व सहदेव दोघेही त्वरित धावले.
तामवेक्ष्यतु कौन्तेयो विवर्णवदनां कृशाम्। अङ्कमानीय धर्मात्मा पर्यदेवयदातुरः
कुंतीपुत्राने तिला बघितले, तिचा चेहरा फिक्का आणि शरीर कृश झालेले, मग तिला मांडीवर घेतले आणि धर्मात्मा दुःखाने विलाप करू लागला.
कथं वेश्मसु गुप्तेषु स्वास्तीर्णशयनोचिता। भूमौ निषतिता शेते सुखार्हा वरवर्णिनी
जी नेहमी सुरक्षित राजवाड्यात मऊ गादीवर झोपायची, ती तेजस्विनी आज जमिनीवर पसरून कशी झोपली आहे?
सुकुमारौ कथं पादौ मुखं च कमलप्रभम्। मत्कृतेऽद्य वरार्हायाः श्यामतां समुपागतम्
हिचे कोमल पाय आणि कमळासारखे तेजस्वी तोंड, जे नेहमी सुखाला पात्र होते, आज माझ्यामुळे कसे काळवंडले आहे?
किमिदं द्यूतकामेन मया कृतमबुद्धिना। आदाय कृष्णां चरता वने मृगगणाकुले
मी जुगाराच्या मोहाने आणि अज्ञानाने काय केले! कृष्णेला घेऊन या वनातील हिंस्त्र प्राण्यांमध्ये फिरत आहे.
सुखं प्राप्स्यसि कल्याणि पाण्डवान्प्राप्य वै पतीन्। इतिद्रुवदराजेन पित्रा दत्ताऽयतेक्षणा
‘तुला पांडवांसारखे पती मिळाले की तू नक्की सुखी होशील’ असे तुझ्या वडिलांनी, त्या दृढनिश्चयी राजाने, तुला दिल्यावेळी सांगितले होते.
तत्सर्वमानवाप्येयं श्रमशोकाद्विकर्शिता। शेते निपतिता भूमौ पापस्य मम कर्मभिः
पण हे सर्व असूनही, माझ्या पापी कर्मांमुळे, ही श्रम आणि दुःखाने कृश होऊन जमिनीवर पडली आहे.
तथा लालप्यमाने तु धर्मराजे युधिष्ठिरे। धौम्यप्रभृतयः सर्वे तत्राजग्मुर्द्विजोत्तमाः
धर्मराज युधिष्ठिर अशा प्रकारे विलाप करत असताना, धौम्य आणि सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मण तिथे आले.
ते समाश्वासयामासुराशीर्भिश्चाप्यपूजयन्। राक्षोघ्नांश्च तथा मन्त्राञ्जेपुश्चक्रुश्च ते क्रियाः
त्यांनी तिला धीर दिला, आशीर्वाद दिले, राक्षसांना दूर करण्यासाठी मंत्र म्हणाले आणि विधी केले.
पठ्यमानेषु मन्त्रेषु शान्त्यर्थं परमर्षिभिः। स्पृश्यमाना करैः शीतैः पाण्डवैश्च मुहुर्मुहुः
महर्षी शांतीसाठी मंत्र म्हणत असताना, पांडव तिला पुन्हा पुन्हा थंड हातांनी स्पर्श करत होते.
सेव्यमाना च शीतेन जलमिश्रेण वायुना। पाञ्चाली सुखमासाद्य लेभे चेतः शनैः शनैः
थंड वाऱ्याने आणि पाण्याच्या शिंपडण्याने सेवा करत असताना, पाञ्चालीला हळूहळू बरे वाटू लागले आणि तिचे भान परत आले.
परिगृह्यच तां दीनां कृष्णामजिनसंस्तरे। पार्था विश्रामयामासुर्लब्धसंज्ञां तपस्विनम्
त्या दुःखी कृष्णेला हरिणाच्या कातडीवर बसवून, पांडवांनी तिला धीर दिला आणि ज्या तपस्विनीला शुद्धी आली होती, तिला विश्रांती घ्यायला लावली.
तस्या यमौ रक्ततलौ पादौ पूजितलक्षणौ। कराभ्यां किणजाताभ्यां शनकैः संववाहतुः
तिचे पाय, जे पूजा केलेल्या चिन्हांनी सुशोभित होते आणि रक्तवर्णी होते, त्या यमद्वयांनी आपल्या कष्टाने गाठ पडलेल्या हातांनी हळूवार दाबले.
पर्याश्वासयदप्येनां धर्मराजो युधिष्ठिरः। उवाच च कुरुश्रेष्ठो भीमसेनमिदं वचः
धर्मराज युधिष्ठिरानेही तिला धीर दिला आणि मग कुरुकुळातील श्रेष्ठ, भीमसेनाला असे म्हणाला:
बहवः पर्वता मीम विषमा हिमदुर्गमाः। तेषु कृष्णा महाबाहो कथं नु विचरिष्यति
इथे अनेक डोंगर आहेत, हे महाबाहू, जे खडतर आणि हिमाने आच्छादलेले आहेत; या सर्वांत कृष्णा कशी चालू शकेल?
त्वां राजन्राजपुत्रीं च यमौ च पुरुषर्षभ। स्वयं नेष्यामि राजेनद्र मा विषादे मनुः कृथाः
राजा, मी स्वतः तुला, राजकन्येला आणि यमद्वयांना घेऊन जाईन, पुरुषश्रेष्ठा; मनात खचू नकोस.
अथवा यो मया जातो विहगो मद्बलोपमः। वहेदनघ सर्वान्नो वचनात्ते घटोत्कचः
किंवा माझ्यापासून जन्मलेला, माझ्या बळासारखा पक्षीरूप असलेला घटोत्कच, तुझ्या आज्ञेने आपल्याला सर्वांना सहज उचलू शकतो, हे निष्पापा.
धर्मज्ञो बलवाञ्शूरः सद्यो राक्षसपुङ्गवः। भक्तोऽस्मानौरसः पुत्रो नेतुमर्हति मातरम्
तो धर्माची जाण असलेला, बलवान, शूर आणि राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ आहे; आमच्यावर प्रेम करणारा, माझा स्वतःचा मुलगा, तो आपल्या आईला उचलून नेण्यास योग्य आहे.
तव भीम सुतेनाहं नीतो भीमपराक्रम। अक्षतः सह पाञ्चाल्या गच्छेयं गन्धमादनम्
भीमा, तुझ्या पुत्राच्या भीमपराक्रमामुळे, मी आणि द्रौपदी दोघेही सुखरूपपणे गंधमादन पर्वतावर जाऊ शकू.