दुर्बलाः क्लेशिताः स्मेति यद्ब्रुवामेतरेतरम्। अशक्येऽपि व्रजामो यद्नंजयदिदृक्षया
आपण एकमेकांना म्हणतो, 'आपण कमकुवत आणि दुःखी आहोत,' तरीही अर्जुनाला पाहण्याच्या इच्छेने, अशक्य असतानाही आपण पुढे चाललो आहोत.
तन्मे दहति गात्राणि तूलराशिमिवानलः। यच्च वीरं न पश्यामि धनंजयमुपान्तिके
ही ओढ माझ्या अंगाला तशीच जाळते जशी कापसाच्या ढिगाला आग जाळते—कारण मी शूर धनंजयाला जवळ पाहू शकत नाही.
तस्यादर्शनतप्तं मां सानुजं वनमास्थितम्। याज्ञसेन्याः परामर्शः स च वीर दहत्युत
त्याच्या अनुपस्थितीने मी भावांसह या वनात राहतो; याज्ञसेनीच्या दुःखाचा विचारही मला, हे वीर, जाळून टाकतो.
नकुलात्पूर्वजं पार्थं न पश्याम्यमितौजसम्। अजेयमुग्रधन्वानं तेन तप्ये वृकोदर
नकुलापेक्षा मोठा, अमर्याद शक्ती असलेला, जिंकता न येणारा, बलवान पार्थ मला दिसत नाही; म्हणून, वृकोदर, मला यातना होते.
तीर्थानि चैव रम्याणि वनानि च सरांसि च। चरामि सह युष्माभिस्तस्य दर्शनकाङ्क्षया
पवित्र तीर्थस्थळे, सुंदर अरण्ये, सरोवरे—हे सर्व मी तुमच्यासोबत फिरतो, त्याला पाहण्याच्या इच्छेने.
पञ्चवर्षाण्यहं वीरं सत्यसन्धं धनंजयम्। यन्न पश्यामि बीभत्सुं तेन तप्ये वृकोदर
पाच वर्षे झाली, मी सत्यवचन असलेल्या, भीषण बिभत्सू धनंजयाला पाहिलं नाही; म्हणून, वृकोदर, मला यातना होते.
तं वै श्यामं गुडाकेशं सिंहविक्रान्तगामिनम्। न पश्यामि महाबाहुं तेन तप्ये वृकोदर
तो काळा, कमळासारखी डोळे असलेला, सिंहासारखा चालणारा, बलवान भुजा असलेला तो गोडकेश मला दिसत नाही; म्हणून, भीम, मला फार वेदना होते.
कृतास्त्रं निपुणं युद्देऽव्रतिमानं धनुष्मताम्। न पश्यामि कुरुश्रेष्ठ तेन तप्ये वृकोदर
शस्त्रविद्येत पारंगत, युद्धात कुशल, धनुर्धरांत सर्वोत्तम असा तो कुरूश्रेष्ठ मला दिसत नाही; म्हणून, भीम, मला यातना होते.
चरन्तमरिसङ्घेषु क्रुद्धं कालमिवानघ। प्रभिन्नमिव मातङ्गं सिंहस्कन्धं धनंजयम्
शत्रूंच्या गर्दीत वावरणारा, रागाने काळासारखा भासणारा, सिंहासारखे खांदे असलेला, उन्मत्त हत्तीप्रमाणे धावणारा धनंजय मला दिसत नाही.
यः स शक्रादनवरो वीर्येण च बलेन च। यमयोः पूर्वजः पार्थः श्वेताश्वोऽमितविक्रमः
तो पार्थ, पांडुपुत्रांमध्ये ज्येष्ठ, ज्याची वीरता आणि बळ इंद्रासारखी आहे, ज्याचे घोडे पांढरे आहेत आणि ज्याची शौर्य अमाप आहे—
नारायणसमो युद्धे सत्यसन्धो दृढव्रतः। तं ममापश्यतो भीम न शान्तिर्हृदयस्य वै
युद्धात नारायणासारखा, सत्यव्रती, दृढनिश्चयी—तो मला दिसत नाही म्हणून, भीम, माझ्या हृदयाला कधीच शांतता मिळत नाही.
दुःखेन महताऽऽविष्टश्चिन्तयामि दिवानिशम्। अजेयमुग्रधन्वानं तेन तप्ये वृकोदर
मोठ्या दुःखाने ग्रासलेला मी, दिवस-रात्र त्या जिंकता न येणाऱ्या, भयंकर धनुष्यधारीचा विचार करतो; म्हणून, भीम, मला यातना होते.
सततं यः क्षमाशीलः क्षिप्यमाणोऽप्यणीयसा। ऋजुमार्गप्रपन्नस्य शर्मदाता भयस्य च
जो नेहमी संयमी असतो, अगदी लहान अपमान झाला तरीही शांत राहतो, सरळ मार्गाने चालतो आणि इतरांना सुख व संरक्षण देतो—
स तु जिह्मप्रवृत्तस्य माययाऽभिजिघांसतः। अपि वज्रधरस्यापि भवेत्कालविषोपमः
पण जो कपटीपणे वागतो, फसवणूक करतो, त्याच्यासाठी तो काळाच्या विषासारखा घातक होतो, अगदी वज्रधारीलाही.
शत्रोरपि प्रपन्नस्य सोऽनृशंसः प्रतापवान्। दाताऽभयस् बीभत्सुरमितात्मा महाहलः
शत्रूनेही शरण येताच तो दयाळू आणि तेजस्वी असतो; बिभत्सु, अमाप आत्मा आणि बलवान भुजा असलेला, सर्वांना आश्रय देतो.
सर्वेषामाश्रयोऽस्माकं रणेऽरीणां प्रमर्दिता। आहर्ता सर्वरत्नानां सर्वेषां नः सुखावहः
तो आपल्यासाठी सर्वांचा आधार आहे, युद्धात शत्रूंचा संहार करणारा, सर्व रत्ने मिळवणारा आणि आपल्याला सुख देणारा आहे.
रत्नानि यस्य वीर्येण दिव्यान्यासत्पुरा मम। बहूनि बहुजातीनि यानि प्राप्तः सुयोधनः
त्याच्या शौर्यामुळे, सुयोधनाने पूर्वी माझ्याकडील असंख्य, वेगवेगळ्या जातीची दिव्य रत्ने मिळवली होती.
यस्य बाहुबलाद्वीर सभा चासीत्पुरा मम। सर्वरत्नमयी ख्याता त्रिषु लोकेषु पाण्डव
त्याच्या भुजाबळामुळे, पांडवा, माझी सभागृह पूर्वी तिन्ही लोकांत सर्व रत्नांनी सजलेली म्हणून प्रसिद्ध होती.
वासुदेवसमं वीर्ये कार्तवीर्यसमं युधि। अजेयममितं युद्धे तं न पश्यामि फल्गुनम्
शौर्यात वासुदेवासारखा, युद्धात कार्तवीर्यासारखा, जिंकता न येणारा आणि अमाप असा तो फाल्गुन मला दिसत नाही.
संकर्षणं महावीर्यं त्वां च भीमापराजितम्। अनुयातः स्ववीर्येण वासुदेवं च शत्रुहा
महाबलवान संकर्षण, तू भीम, अपराजित, आणि शत्रूंचा संहार करणारा वासुदेव—हे सर्वजण आपापल्या सामर्थ्याने त्याच्यासोबत होते.
यस् बाहुबले तुल्यः प्रभावे च पुरंदरः। जवे वायुर्मुखे सोमः क्रोधे मृत्युः सनातनः
ज्याचे भुजाबळ इंद्रासारखे, तेज पुरंदरासारखे, वेग वाऱ्यासारखा, वाणी सोमासारखी आणि राग काळासारखा आहे—
ते वयं तं नरव्याघ्रं सर्वेवीर दिदृक्षवः। प्रवेक्ष्यामो महाबाहो पर्वतं गन्धमादनम्
हे महाबाहू, आपण सर्वजण त्या नरव्याघ्राला पाहण्यासाठी उत्सुक आहोत; म्हणून आपण सर्व मिळून गंधमादन पर्वतात जाऊ.
विशाला बदरी यत्रनरनारायणाश्रमः। तं सदाऽध्युषितं यक्षैर्द्रक्ष्यामो गिरिसुत्तमम्
जिथे विशाल बदरी आहे, जिथे नर-नारायणांचा आश्रम आहे, आणि जेथे यक्ष नेहमी वास करतात—तो सर्वोत्तम पर्वत आपण पाहू.
कुबेरनलिनीं रम्यां राक्षसैरभिसेविताम्। पद्भिरेव गमिष्यामस्तप्यभाना महत्तपः
कुबेराची रम्य नलिनी, जिथे राक्षस वावरतात, तिथे आपण पायी जाऊ आणि सूर्याप्रमाणे तेजस्वी असलेल्या त्या महान तपस्व्याचे दर्शन घेऊ.
नातप्ततपसा शक्यो गन्तुं देशो वृकोदर। न नृशंसेन लुब्धेन नाप्रशान्तेन भारत
भारता, हे वृकोदर, ज्याने तपश्चर्या केली नाही, जो निर्दयी, लोभी किंवा असंयमी आहे, त्याला या ठिकाणी पोहोचता येत नाही.
तत्र सर्वेगमिष्यामो भीमार्जुपदैषिणः। सायुधा बद्धनिस्त्रिंशाः सार्धं विप्रैर्महाव्रतैः
आपण सर्वजण, जे भीम आणि अर्जुन यांचा मार्ग धरतो, शस्त्रांनी सज्ज होऊन, महान व्रती ब्राह्मणांसह तिथे जाऊ.
मक्षिकादंशमशकान्सिंहान्व्याघ्रान्सरीसृपान्। प्राप्नोत्यनियतः पार्थ नियतस्तान्न पश्यति
पार्था, जो मनाला आवर घालत नाही, त्याला डास, माशी, सिंह, वाघ आणि साप यांचा त्रास होतो; पण जो संयमी असतो, त्याला हे काहीच दिसत नाही.
ते वयं नियतात्मानः पर्वतं गन्धमादनम्। प्रवेक्ष्यामो मिताहारा धनंजयदिदृक्षवः
आपण सर्वजण, मनावर ताबा ठेवून आणि मापात अन्न खाऊन, धनंजयाला पाहण्याच्या इच्छेने, गंधमादन पर्वतात प्रवेश करू.
द्रष्टारः पर्वताः सर्वे नद्यः सपुरकाननाः। तीर्थानि चैव श्रीमन्ति स्पृष्टं च सलिलं करैः
सर्व पर्वत, नद्या, त्यांवरील नगरे आणि अरण्ये, तसेच पवित्र तीर्थस्थळे आपण पाहू, आणि त्या नद्यांचे पाणी हातांनी स्पर्श करू.
पर्वतं मन्दरं दिव्यमेष पन्थाः प्रयास्यति। समाहीता निरुद्विग्नाः सर्वे भवत पाण्डवाः
हा मार्ग आपल्याला दिव्य मंदार पर्वताकडे नेईल; म्हणून सर्व पांडवांनी मन एकाग्र करून, चिंता न करता पुढे जावे.