सदस्यश्चाभवद्व्यासः पुत्रशिष्यसहायवान्। उद्दालकः प्रमतकः श्वेतकेतुश्च पिङ्गलः
सदस्य म्हणून व्यास, आपल्या पुत्र व शिष्यांसह, उद्धालक, प्रमतक, श्वेतकेतु आणि पिंगळ हे होते.
असितो देवलश्चैव नारदः पर्वतस्तथा। आत्रेयः कुम्डजठरौ द्विजः कालघटस्तथा
असित, देवल, नारद, पर्वत, आत्रेय, कुंडजठर आणि कालघट नावाचे ब्राह्मण हेही होते.
वात्स्यः श्रुतश्रवा वृद्धो जपस्वाध्यायशीलवान्। कोहलो देवशर्मा च मौद्गल्यः समसौरभः
वात्स्य, वृद्ध श्रुतश्रव, जप व स्वाध्याय करणारे, कोहल, देवशर्मा, मौद्गल्य आणि समसौरभ हेही होते.
एते चान्ये च बहवो ब्राह्मणा वेदपारगाः। सदस्याश्चाभवंस्तत्र सत्रे पारिक्षितस्य ह
हे आणि असे अनेक वेदपारंगत ब्राह्मण त्या परीक्षितपुत्राच्या यज्ञात सदस्य म्हणून उपस्थित होते.
जुह्वत्स्वृत्विक्ष्वथ तदा सर्पसत्रे महाक्रतौ। अहयः प्रापतंस्तत्र घोराः प्राणिभयावहाः
त्या महान सर्पयज्ञात ऋत्विज होम करत असताना, भयंकर आणि सर्व प्राण्यांना भय आणणारे सर्प तेथे पडू लागले.
वसामेदोवहाः कुल्या नागानां संप्रवर्तिताः। ववौ गन्धश्च तुमुलो दह्यतामनिशं तदा
त्या वेळी सर्पांची चरबी व मज्जा वाहणारे प्रवाह सुरू झाले; ते जळताना दिवस-रात्र भयंकर वास पसरला.
पततां चैव नागानां धिष्ठितानां तथाम्बरे। अश्रूयतानिशं शब्दः पच्यतां चाग्निना भृशम्
आकाशात खाली पडणाऱ्या नागांचा सतत आवाज ऐकू येत होता आणि ते नाग प्रचंड आगीत जळून नष्ट होत होते.
तक्षकस्तु स नागेन्द्रः पुरंदरनिवेशनम्। गतः श्रुत्वैव राजानं दीक्षितं जनमेजयम्
पण तक्षक हा नागांचा राजा, जनमेजय राजाने यज्ञ सुरू केला आहे हे कळताच, इंद्राच्या निवासस्थानी गेला.
ततः सर्वं यथावृत्तमाख्याय भुजगोत्तमः। अगच्छच्छरणं भीत आगस्कृत्वा पुरंदरम्
मग त्या श्रेष्ठ नागाने घडलेली सगळी हकीकत सांगितली आणि घाबरून, चुकी केली म्हणून, इंद्राच्या आश्रयाला गेला.
तमिन्द्रः प्राह सुप्रीतो न तवास्तीह तक्षक। भयं नागेन्द्र तस्माद्वै सर्पसत्रात्कदाचन
इंद्राने अत्यंत प्रसन्न होऊन त्याला सांगितले, "तक्षक, इथे तुला कधीही नागयज्ञामुळे भीती नाही, नागराजा."
प्रसादितो मया पूर्वं तवार्थाय पितामहः। तस्मात्तव भयं नास्ति व्येतु तेनसो ज्वरः
"पूर्वी मी तुझ्या भल्यासाठी ब्रह्मदेवाला प्रसन्न केले आहे; म्हणून तुला भीती नाही. तुझ्या मनातील काळजी दूर होऊ दे."
एवमाश्वासितस्तेन ततः स भुजगोत्तमः। उवास भवने तस्मिञ्शक्रस्य मुदितः सुखी
त्याने असे धीर दिल्यावर तो श्रेष्ठ नाग इंद्राच्या महालात आनंदाने आणि सुखाने राहू लागला.
अजस्रं निपतत्स्वग्नौ नागेषु भृशदुःखितः। अल्पशेषपरीवारो वासुकिः पर्यतप्यत
नाग सतत आगीत पडत असताना, थोडेच आप्त उरलेले वासुकी फार दुःखी झाला.
कश्मलं चाविशद्धोरं वासुकिं पन्नगोत्तमम्। स घूर्णमानहृदयो भगिनीमिदमब्रवीत्
भयंकर निराशा वासुकी या नागराजावर आली; त्याचे मन अस्वस्थ झाले आणि त्याने आपल्या बहिणीला असे सांगितले.
दह्यन्तेऽङ्गानि मे भद्रे न दिशः प्रतिभान्ति माम्। सीदामीव च संमोहाद्धूर्णतीव च मे मनः
"माझे अंग जळत आहे, बहिण, आणि मला काही दिशा दिसत नाहीत; मी गोंधळून जातोय आणि माझे मनही फिरते आहे."
दृष्टिर्भ्राम्यति मेऽतीव हृदयं दीर्यतीव च। पतिष्याम्यवशोऽद्याहं तस्मिन्दीप्ते विभावसौ
"माझी दृष्टी खूपच फिरते आहे, हृदय फाटल्यासारखे वाटते; आज मी असहाय्यपणे त्या प्रज्वलित आगीत पडणार आहे."
पारिक्षितस्य यज्ञोऽसौ वर्ततेऽस्मज्जिघांसया। व्यक्तं मयाऽभिगन्तव्यं प्रेतराजनिवेशनम्
"परिक्षिताचा मुलगा आमच्या विनाशासाठी यज्ञ करत आहे; आता मला नक्कीच यमराजाच्या लोकांत जावे लागेल असे दिसते."
अयं स कालः संप्राप्तो यदर्थमसि मे स्वसः। जरत्करौ(पुरा)मयादत्तात्रायस्वास्मान्सबान्धवान्
"बहिण, मी तुला जऱतकऱूला दिले होते त्याच वेळ आली आहे; आता तू आम्हा सर्वांना, आप्तांसह वाचव."
आस्तीकः किल यज्ञं तं वर्तन्तं भुजगोत्तमे। प्रतिषेत्स्यति मां पूर्वं स्वयमाह पितामहः
"आस्तिक हा यज्ञ थांबवेल असे म्हटले आहे; ब्रह्मदेवाने मला हे आधीच सांगितले होते."
तद्वत्से ब्रूहि वत्सं स्वं कुमारं वृद्धसंमतम्। ममाद्य त्वं सभृत्यस्य मोक्षार्थं वेदवित्तमम्
"म्हणून, प्रिय बहिण, ज्येष्ठांना मान्य असलेल्या, वेद जाणणाऱ्या आपल्या मुलाला सांग, की आज माझ्या आणि माझ्या घरच्यांच्या सुटकेसाठी काहीतरी करावे."
तत आहूय पुत्रं स्वं जरत्कारुर्भुजंगमा। वासुकेर्नागराजस्य वचनादिदमब्रवीत्
मग वासुकी या नागराजाच्या सांगण्यावरून, जऱतकाऱू या नागस्त्रीने आपल्या मुलाला बोलावून हे शब्द सांगितले.
अहं तव पितुः पुत्र भ्रात्रा दत्ता निमित्ततः। कालः स चायं संप्राप्तस्तत्कुरुष्व यथातथम्
"मुला, तुझ्या वडिलांना माझ्या भावाने मला एका कारणासाठी दिले होते; ती वेळ आता आली आहे, म्हणून जे करणे आवश्यक आहे ते कर."
किंनिमित्तं मम पितुर्दत्ता त्वं मातुलेन मे। तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन श्रुत्वा कर्ताऽस्मि तत्तथा
"माझ्या मामाने वडिलांना तुला कोणत्या कारणासाठी दिले होते? ते मला खरेखुरे सांग. ऐकल्यावर मी तसेच करीन."
तत आचष्ट सा तस्मै बान्धवानां हितैषिणी। भगिनी नागराजस्य जरत्कारुरविक्लबा
मग आपल्या नातेवाईकांच्या हितासाठी इच्छित असलेली, नागराजाची बहीण, जऱतकाऱू, निर्धास्तपणे त्याला सगळे सांगू लागली.
पन्नगानामशेषाणां माता कद्रूरिति श्रुता। तया शप्ता रुषितया सुता यस्मान्निबोध तत्
सर्व सर्पांची आई म्हणून कद्रू प्रसिद्ध आहे. तिच्या रागातून तिने आपल्या मुलांना शाप का दिला, ते ऐक.
उच्चैः श्रवाः सोऽश्वराजो यन्मिथ्या न कृतो मम। विनतार्थाय पणिते दासभावाय पुत्रकाः
उच्चैःश्रवा हा घोड्यांचा राजा मी खोटं बनवलेला नाही; विनतेसाठी मी माझ्या मुलांना पैजेत लावलं होतं, ते दास व्हावेत म्हणून.
जनमेजयस्य वो यज्ञे धक्ष्यत्यनिलसारथिः। तत्र पञ्चत्वमापन्नाः प्रेतलोकं गमिष्यथ
जनमेजयाच्या यज्ञात वायूचालक अग्नी तुम्हाला भस्म करील; तिथे तुम्ही मरून पितृलोकात जाल.
तां च शप्तवतीं देवः साक्षाल्लोकपितामहः। एवमस्त्विति तद्वाक्यं प्रोवाचानु मुमोद च
ती शाप देत असताना प्रत्यक्ष सृष्टीचे पितामह देवाने तिला 'तसेच होवो' असे सांगितले आणि तिच्या बोलण्यावर प्रसन्न झाला.
वासुकिश्चापि तच्छ्रुत्वा पितामहवचस्तदा। अमृते मथिते तात देवाञ्छरणमीयिवान्
त्या वेळी पितामहाचे शब्द ऐकून, अमृत मंथन होत असताना, वासुकीने देवांचे आश्रय घेतले.
सिद्धार्थाश्च सुराः सर्वे प्राप्यामृतमनुत्तमम्। भ्रातरं मे पुरस्कृत्य पितामहमुपागमन्
सर्व देवांनी अमृत मिळवून आपले कार्य साध्य केले; त्यांनी माझ्या भावाला पुढे करून पितामहाजवळ गेले.