न ह्यहं हातुमिच्छामि भवन्तमिह कर्हिचित्। शैलेऽस्मिन्राक्षसाकीर्णे दुर्गेषु विपमेषु च
या राक्षसांनी भरलेल्या, कठीण आणि धोकादायक पर्वतात मी तुला कधीच सोडू इच्छित नाही.
इयं चापि महाभागा राजपुत्री पतिव्रता। त्वामृते पुरुषव्याघ्र नोत्सहेद्विनिवर्तितुम्
ही पुण्यवती राजकन्या, पतीवर निष्ठावान, तुझ्याशिवाय परत जाणे तिला सहन होणार नाही, हे पुरुषसिंहा.
तथैवसहदेवोऽयं सततं त्वामनुव्रतः। न जातु विनिवर्तेत मतज्ञो ह्यहमस्य वै
तसेच, हा सहदेव नेहमीच तुझ्या मागे असतो; तो कधीच परत जाणार नाही, कारण त्याचा स्वभाव मला चांगला ठाऊक आहे.
अपिचात्र महाराज सव्यसाचिदिदृक्षया। सर्वे लालसभूताः स्म तस्माद्यास्यामहे सह
याशिवाय, हे महाराज, सव्यसाचीला पाहण्याच्या इच्छेने आम्ही सर्वजण आतुर झालो आहोत; म्हणून आपण सर्वजण एकत्र जाऊ.
यद्यशक्यो रथैर्गन्तुं शैलोऽयं बहुकन्दरः। पद्भिरेव गमिष्यामो मा राजन्विमना भव
हा पर्वत अनेक गुहांनी भरलेला असून रथांनी जाता येत नसेल, तरी आम्ही पायदळ जाऊ; राजन, मनाशी खंत धरू नकोस.
अहं वहिष्ये पाञ्चालीं यत्रयत्र न शक्ष्यति। इति मे वर्तते बुद्धिर्मा राजन्विमना भव
पांचाली जिथे पुढे जाऊ शकणार नाही, तिथे मी तिला उचलून नेईन; माझा हा निश्चय आहे—राजन, मनात खंत धरू नकोस.
सुकुमारौ तथा वीरौ माद्रीनन्दिकरावुभौ। दुर्गे संतारयिष्यामि यत्राशक्तौ भविष्यतः
माद्रीचे हे दोन्ही कोवळे आणि शूर पुत्र, जिथे कठीण वाट असेल आणि ते जाऊ शकणार नाहीत, तिथे मी त्यांना मदत करून पार नेईन.
एवं ते भाषमाणस्य बलं भीमाभिवर्धताम्। यत्त्वमुत्सहसे वोढुं पाञ्चालीं विपुलेऽध्वनि
तू असे बोलत असताना, भीमाचे बळ वाढते, कारण या मोठ्या प्रवासात पांचालीला उचलून नेण्याचा तुझा निर्धार आहे.
यमजौ चापि भद्रं ते नैतदन्यत्र विद्यते। बलं तव यशश्चैवधर्मः कीर्तिश्च वर्धताम्
यमाच्या जुळ्या मुलांनी तुला नेहमीच शुभ घडो. तुझ्यासारखं बळ, कीर्ती, धर्म आणि यश दुसरीकडे कुठेच नाही. हे सर्व सदैव वाढत जावो.
यत्त्वमुत्सहसे नेतुं भ्रातरौ सह कृष्णया। मा ते ग्लानिर्महाबाहो मा च तेऽस्तु पराभवः
तू आपल्या भावांना आणि कृष्णेला सोबत घेऊन पुढे जायचं ठरवलं आहेस, हे महाबाहू, म्हणून तुझं मन कधीही खचू नये आणि तुला कधीही पराभव पाहावा लागू नये.
ततः कृष्णाऽब्रवीद्वाक्यं प्रहसन्ती मनोरमा। गमिष्यामि न संताप कार्यो मां प्रति भारत
तेव्हा कृष्णा हसत-हसत म्हणाली, 'मी जाईन; माझ्याबद्दल तुला काहीही काळजी करू नकोस, भारतवंशीय.'
तपसा शक्यते गन्तुं पर्वतो गन्धमादनः। तपसा चैव कौन्तेय सर्वे योक्ष्यामहे वयम्
तपस्येने गंधमादन पर्वतही गाठता येतो; आणि तपस्येच्या जोरावर, कुंतीपुत्रा, आपण सर्वजण आपलं ध्येय नक्की गाठू.
नकुलः सहदेवश्च भीमसेनश् पार्थिव। अहं च त्वं च कौन्तेय द्रक्ष्यामः श्वेतवाहनम्
नकुल, सहदेव, भीमसेन, राजन, मी आणि तू, कुंतीपुत्रा, आपण सर्वजण श्वेत अश्व असलेल्या त्याला पाहू.
एवं संभाषमाणास्ते सुबाहुविषयं महत्। ददृशुर्मुदिता राजन्प्रभूतगजवाजिमत्
अशा प्रकारे बोलत असताना, त्यांनी आनंदाने सुभाहूचं मोठं राज्य पाहिलं, जिथे अनेक हत्ती आणि घोडे होते, राजन.
किराततङ्गणाकीर्णं पुलिन्दशतसंकुलम्। हिमवत्यमरैर्जुष्टं बह्वाश्चर्यसमाकुलम्। सुबाहुश्चापि तान्दृष्ट्वा पूजयाप्रत्यगृह्णत
किरात आणि तंगणांच्या जमावाने, शेकडो पुलिंदांनी भरलेलं, हिमालयावर अमरांनी पावलेलं आणि अनेक अद्भुत गोष्टींनी भरलेलं ते राज्य सुभाहूने पाहिलं आणि त्याने त्यांचं मोठ्या सन्मानाने स्वागत केलं.
विषयान्ते कुलिन्दानामीश्वरः प्रीतिपूर्वकम्। तत्र ते पूजितास्तेन सर्व एव सुखोपिताः
कुलिंदांच्या सीमेवर त्यांच्या राजाने त्यांना प्रेमाने भेट दिली; तिथे त्याने सर्वांना सन्मान दिला आणि सुखाने ठेवले.
प्रतस्थुर्विमले सूर्ये हिमवन्तं गिरिं प्रति। इन्द्रसेनमुखांश्चापि भृत्यान्पौरोगवांस्तथा
सूर्य स्वच्छ उगवल्यावर, ते हिमालयाकडे निघाले, इंद्रसेन आणि इतर सेवक, पुजारी यांच्यासह.
सूदांश्च पारिबर्हांश्च द्रौपद्याः सर्वशो नृप। राज्ञः कुलिन्दाधिपतेः परिदाय महारथाः
महारथींनी द्रौपदीचे सर्व स्वयंपाकी आणि सामान कुलिंदांच्या राजाकडे सोपवले आणि मग ते पुढे निघाले.
पद्भिरेव महावीर्या ययुः कौरवनन्दनाः। ते शनैः प्राद्रवन्सर्वे कृष्णया सह पाण्डवाः। तस्माद्देशात्सुसंहृष्टा द्रष्टुकामा धनंजयम्
कौरवकुलातील हे शूर पुत्र पायदळानेच चालले; कृष्णेसह पांडव हळूहळू त्या प्रदेशातून आनंदाने, धनंजयाला पाहण्याच्या इच्छेने पुढे गेले.
भीमसेनयमौ चोभौ पाञ्चालि च निबोधत। नास्ति भूतस्य नाशो वै पश्यतास्मान्वनेचरान्
भीमसेन, दोन्ही जुळे आणि पांचाळी, ऐका—जे अस्तित्वात आहे त्याचा नाश होत नाही; आपण वनात राहूनही जिवंत आहोत, हे पाहा.
दुर्बलाः क्लेशिताः स्मेति यद्ब्रुवामेतरेतरम्। अशक्येऽपि व्रजामो यद्नंजयदिदृक्षया
आपण एकमेकांना म्हणतो, 'आपण कमकुवत आणि दुःखी आहोत,' तरीही अर्जुनाला पाहण्याच्या इच्छेने, अशक्य असतानाही आपण पुढे चाललो आहोत.
तन्मे दहति गात्राणि तूलराशिमिवानलः। यच्च वीरं न पश्यामि धनंजयमुपान्तिके
ही ओढ माझ्या अंगाला तशीच जाळते जशी कापसाच्या ढिगाला आग जाळते—कारण मी शूर धनंजयाला जवळ पाहू शकत नाही.
तस्यादर्शनतप्तं मां सानुजं वनमास्थितम्। याज्ञसेन्याः परामर्शः स च वीर दहत्युत
त्याच्या अनुपस्थितीने मी भावांसह या वनात राहतो; याज्ञसेनीच्या दुःखाचा विचारही मला, हे वीर, जाळून टाकतो.
नकुलात्पूर्वजं पार्थं न पश्याम्यमितौजसम्। अजेयमुग्रधन्वानं तेन तप्ये वृकोदर
नकुलापेक्षा मोठा, अमर्याद शक्ती असलेला, जिंकता न येणारा, बलवान पार्थ मला दिसत नाही; म्हणून, वृकोदर, मला यातना होते.
तीर्थानि चैव रम्याणि वनानि च सरांसि च। चरामि सह युष्माभिस्तस्य दर्शनकाङ्क्षया
पवित्र तीर्थस्थळे, सुंदर अरण्ये, सरोवरे—हे सर्व मी तुमच्यासोबत फिरतो, त्याला पाहण्याच्या इच्छेने.
पञ्चवर्षाण्यहं वीरं सत्यसन्धं धनंजयम्। यन्न पश्यामि बीभत्सुं तेन तप्ये वृकोदर
पाच वर्षे झाली, मी सत्यवचन असलेल्या, भीषण बिभत्सू धनंजयाला पाहिलं नाही; म्हणून, वृकोदर, मला यातना होते.
तं वै श्यामं गुडाकेशं सिंहविक्रान्तगामिनम्। न पश्यामि महाबाहुं तेन तप्ये वृकोदर
तो काळा, कमळासारखी डोळे असलेला, सिंहासारखा चालणारा, बलवान भुजा असलेला तो गोडकेश मला दिसत नाही; म्हणून, भीम, मला फार वेदना होते.
कृतास्त्रं निपुणं युद्देऽव्रतिमानं धनुष्मताम्। न पश्यामि कुरुश्रेष्ठ तेन तप्ये वृकोदर
शस्त्रविद्येत पारंगत, युद्धात कुशल, धनुर्धरांत सर्वोत्तम असा तो कुरूश्रेष्ठ मला दिसत नाही; म्हणून, भीम, मला यातना होते.
चरन्तमरिसङ्घेषु क्रुद्धं कालमिवानघ। प्रभिन्नमिव मातङ्गं सिंहस्कन्धं धनंजयम्
शत्रूंच्या गर्दीत वावरणारा, रागाने काळासारखा भासणारा, सिंहासारखे खांदे असलेला, उन्मत्त हत्तीप्रमाणे धावणारा धनंजय मला दिसत नाही.
यः स शक्रादनवरो वीर्येण च बलेन च। यमयोः पूर्वजः पार्थः श्वेताश्वोऽमितविक्रमः
तो पार्थ, पांडुपुत्रांमध्ये ज्येष्ठ, ज्याची वीरता आणि बळ इंद्रासारखी आहे, ज्याचे घोडे पांढरे आहेत आणि ज्याची शौर्य अमाप आहे—