उक्त्वा स पितरं श्लक्ष्ण यवक्रीरकुतोभयः। विप्रकुर्वन्नृषीनन्यानतुष्यत्परया मुदा
यवक्रीने आपल्या वडिलांशी गोड शब्दात बोलून, मग इतर ऋषींना त्रास द्यायला सुरुवात केली आणि त्याला त्यात फार आनंद वाटत होता.
चङ्क्रम्यमाणः स तदा यवक्रीरकुतोभयः। जगाम माधवे मासि रैभ्याश्रमपदं प्रति
त्या वेळी यवक्री वसंत ऋतूत इकडेतिकडे फिरत राहिला आणि रैभ्याच्या आश्रमाकडे निघाला.
स ददर्शाश्रमे रम्ये पुष्पतद्रुमभूषिते। विचरन्तीं स्नुषां तस्य किन्नरीमिव भारत
त्या सुंदर, फुलांनी सजलेल्या आश्रमात यवक्रीने रैभ्याची सून फिरताना पाहिली, ती अगदी अप्सरेसारखी तेजस्वी दिसत होती, हे भारत.
यवक्रीस्तामुवाचेदमुपतिष्ठस्व मामिनि। निर्लज्जो लज्जया युक्तां कामेन हृतचेतनः
यवक्रीने लाज न ठेवता, कामाने वेडावून, त्या लाजलेल्या स्त्रीला म्हणाला, "माझ्याकडे ये ग सुंदर".
सा तस्य शीलमाज्ञाय तस्माच्छापाच्च बिभ्यती। तेजस्वितां च रैभ्यस् तथेत्युक्त्वा जगाम ह
तिने त्याचा स्वभाव ओळखून आणि त्याच्या शापाची भीती वाटून, तसेच रैभ्याच्या तेजाची आठवण ठेवून, "ठीक आहे" असे म्हणून तिथून निघून गेली.
तत एकान्तमानीय लज्जयामास भारत। आजगाम तदा रैभ्यः स्वमाश्रममरिंदम
मग तिला एकांतात नेले आणि ती लाजेने खाली मान घालून बसली, हे भारत. त्याच वेळी रैभ्य आपल्या आश्रमात परत आला.
रुदतीं च स्नुषां दृष्ट्वा भार्यामार्ता परावसोः। सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा पर्यपृच्छद्युधिष्ठिर
रैभ्याने परावसुची पत्नी, म्हणजे आपली सून, रडताना पाहिली. ती फार दुःखी होती. त्याने तिला गोड शब्दांनी धीर दिला आणि विचारपूस केली, हे युधिष्ठिरा.
सा तस्मै सर्वमाचष्ट यवक्रीभाषितं शुभा। प्रत्युक्तं च यवक्रीतं प्रेक्षापूर्वं तथाऽऽत्मना
तिने यवक्रीने काय बोलले, आणि आपण काय उत्तर दिले हे सर्व रैभ्याला सांगितले, जसे घडले तसेच.
शृण्वानस्यैव रैभ्यस्य यवक्रेस्तद्विचेष्टनम्। दहन्निव तदा चेतः क्रोधः समभवन्महान्
तिच्याकडून यवक्रीच्या वागण्याचे ऐकून रैभ्याचे मन जणू जळू लागले आणि त्याला फार मोठा राग आला.
स तदा मन्युनाऽऽविष्टस्तपस्वी कोपनो भृशम्। अवलुप्य जटामेकां जुहावाग्नौ सुसंस्कृते
मग रैभ्य ऋषी रागाने भरून, आपल्या जटा ओढून एक जटा अग्नीमध्ये समर्पित केली.
ततः समभवन्नारी तस्या रूपेण संमिता। अवलुप्यापरां चापि जुहावाग्नौ जटां पुनः
त्यातून तिच्यासारखीच एक स्त्री प्रकट झाली. मग त्याने दुसरी जटा ओढून पुन्हा अग्नीमध्ये टाकली.
ततः समभवद्रक्षो दीप्तास्यं घोरदर्शनम्। अब्रूतां तौ तदा रैभ्यं किं कार्यं करवामहे
त्यातून एक भयंकर, तोंडाने ज्वाला निघणारा राक्षस प्रकट झाला. त्या दोघांनी रैभ्याला विचारले, "आम्ही काय करू?"
तावब्रवीदृषिः क्रुद्धो यवक्रीर्वध्यतामिति। जग्मतृस्तौ तथेत्युक्त्वा यवक्रीतजिघांसया
रैभ्य ऋषींनी रागाने सांगितले, "यवक्रीचा वध करा." त्यांनी "ठीक आहे" असे म्हणून यवक्रीला मारण्यासाठी निघाले.
ततस्तं समुपास्थाय कृत्या सृष्टा महात्मना। कमण्डलुं जहारास्य मोहयित्वा तु भारत
मग त्या ऋषीने निर्माण केलेल्या शक्तीने यवक्रीजवळ जाऊन, त्याला फसवून त्याचा कमंडलू घेतला, हे भारत.
उच्छिष्टं तु यवक्रीतमपकृष्टकमण्डलुम्। तत उद्यतशूलः स राक्षसः समुपाद्रवत्
कमंडलू गेलेला आणि अशुद्ध झालेला यवक्री, तेव्हा त्या राक्षसाने उंच शूळ घेऊन त्याच्यावर धाव घेतली.
तमाद्रवन्तं संप्रेक्ष्य शूलहस्तं जिघांसया। यवक्रीः सहसोत्थाय प्राद्रवद्यत्रवै सरः
त्या शूळधारी राक्षसाने मारण्यासाठी धावत येताना पाहून, यवक्री घाबरून उठला आणि जवळच्या सरोवराकडे पळाला.
जलहीनं सरो दृष्ट्वा यवक्रीस्त्वरितः पुनः। जगाम सरितः सर्वास्ताश्चाप्यासन्विशोषिताः
पण ते सरोवर कोरडे दिसले, म्हणून यवक्री घाईने सर्व नद्यांकडे गेला, पण त्या सगळ्याही सुकलेल्या होत्या.
स काल्यमानो घोरेण शूलहस्तेन रक्षसा। अग्निहोत्रे पितुर्भीतः सहसा प्रविवेश ह
त्या भयंकर शूळधारी राक्षसाने पाठलाग करताच, घाबरून यवक्री अचानक आपल्या वडिलांच्या यज्ञकुंडात शिरला.
स वै प्रविशमानस्तु शुद्रेणान्धेन रक्षिणा। निगृहीतो बलाद्द्वारि सोऽवातिष्ठत पार्थिव
तो आत जात असताना, एका आंधळ्या शूद्र रक्षकाने त्याला जोरात धरले आणि दारातच थांबवले, राजन.
निगृहीतं तु शूद्रेण यवक्रीतं स राक्षसः। ताडयामास शूलेन स भिन्नहृदयोऽपतत्
शूद्राने यवक्रीताला पकडलेले पाहून त्या राक्षसाने त्याला भाल्याने मारले; त्याचे हृदय भेदले गेले आणि तो तिथेच कोसळून मरण पावला.
यवक्रीतं स हत्वा तु राक्षसो रैभ्यमागमत्। अनुज्ञातस्तु रैभ्येण तया नार्या सहावसत्
यवक्रीताचा वध करून तो राक्षस रैभ्याजवळ गेला; रैभ्याने परवानगी दिल्यावर तो त्या स्त्रीसोबत तिथेच राहू लागला.
भरद्वाजस्तु कौन्तेय कृत्वा स्वाध्यायमाह्निकम्। समित्कलापमादाय प्रविवेश स्वमाश्रमम्
कुंतीपुत्रा, भरद्वाज ऋषींनी आपले दररोजचे पठण व विधी करून, समिधा घेऊन आपल्या आश्रमात प्रवेश केला.
तं स्म दृष्ट्वा पुरा सर्वे प्रत्युत्तिष्ठिन्ति पावकाः। न त्वेनमुपतिष्ठन्ति हतपुत्रं तदाऽग्नयः
पूर्वी, त्यांना पाहताच सर्व अग्नी उठून त्यांचे स्वागत करायचे; पण आता, पुत्र मारला गेल्यावर, अग्नी त्यांच्याकडे फिरकले नाहीत.
वैकृतंत्वग्निहोत्रे स लक्षयित्वा महातपाः। तमन्धं शूद्रमासीनं गृहपालमथाब्रवीत्
अग्निहोत्रात काहीतरी बिघडलेले पाहून, त्या महान तपस्वीने घराचे रक्षण करणारा आंधळा शूद्र बसलेला पाहिला आणि त्याला विचारले.
किंनु मे नाग्नयः शूद्र प्रतिनन्दन्ति दर्शनम्। त्वं चापि न यथापूर्वं कच्चित्क्षेममिहाश्रमे
शूद्रा, माझ्या दर्शनाने अग्नी स्वागत का करत नाहीत? आणि तूही पूर्वीसारखा दिसत नाहीस—या आश्रमात सर्व काही ठीक आहे ना?
कच्चिन्न रैभ्यं पुत्रो मे गतवानल्पचेतनः। एतदाचक्ष्व मे शीघ्रं न हि शुद्ध्यति मे मनः
माझा मंदबुद्धी मुलगा रैभ्याकडे गेला आहे का? हे मला लवकर सांग, कारण माझ्या मनाला शांती मिळत नाही.
रैभ्यं यातो नूनमयं पुत्रस्ते मन्दचेतनः। तथाहि निहतः शेते राक्षसेन महात्मना
तुमचा तो मंदबुद्धी मुलगा नक्कीच रैभ्याकडे गेला असावा; कारण तो आता त्या बलाढ्य राक्षसाने मारला आहे.
प्रकाल्यमानस्तेनायं शूलहस्तेन रक्षसा। अग्न्यगारं प्रतिद्वारि मया दोर्भ्यां निवारितः
त्या भाला असलेल्या राक्षसाने त्याला ओढत नेत असताना, मी अग्निगृहाच्या दारात माझ्या हातांनी त्याला थांबवण्याचा प्रयत्न केला.
ततः स विहताशोऽत्रजलकामोशुचिर्ध्रुवम्। निहतः सोऽतिवेगेन शूलहस्तेन रक्षसा
नंतर, आशा हरपून, पाणी प्यायची इच्छा असूनही, अपवित्र अवस्थेत, तो भाला घेऊन आलेल्या राक्षसाने जोरात मारून ठार केला.
भरद्वाजस्तु तच्छ्रुत्वा शूद्रस्य विप्रियं महत्। गतासुं पुत्रमादाय विललाप सुदुःखितः
शूद्राचे ते दुःखद शब्द ऐकून, भरद्वाज ऋषी अतिशय दुःखी झाले, त्यांनी आपल्या प्राण गेलेल्या मुलाला उचलले आणि आक्रोश केला.