ततस्ते पूजिता विप्रा वरुणेन महात्मना। उदतिष्ठंस्ततः सर्वे जनकस्य समीपतः
मग त्या थोर वरुणाने सन्मान केलेले ब्राह्मण सर्वजण उठले आणि जनकाच्या उपस्थितीत गेले.
इत्यर्थमिच्छन्ति सुताञ्जना जननकर्मणा। यदहं नाशकं कर्तुं तत्पुत्रः कृतवान्मम
म्हणूनच लोकांना पालक म्हणून आपली कर्तव्ये पार पाडण्यासाठी मुलं हवी असतात. मी जे करू शकलो नाही, ते माझ्या मुलाने केलं.
उताबलस्य क्लवानुत बालस्य पण्डितः। उत वाऽविदुषो विद्वान्पुत्रो जनक जायते
कधी धाडसी बापाला भित्रा मुलगा होतो, कधी लहानग्याला विद्वान मुलगा होतो, किंवा अज्ञानी बापाला शहाणा मुलगा जन्मतो, जनका.
शितेन ते परशुना स्वयमेवान्तको नृप। शिरांस्यपाहरन्नाजौ रिपूणां भद्रमस्तु ते
राजा, तुझ्या तीक्ष्ण कुऱ्हाडीने तूच युद्धात शत्रूंची डोकी उडवलीस. तुझं कल्याण होवो.
महदैक्थ्यं गीयते साम चाग्र्यं सम्यक्सोमः पीयते चात्र सत्रे। शुचीन्भागान्प्रतिजगृहुश्च हृष्टाः साक्षाद्देवा जनकस्येह राज्ञः
इथे मोठं ऐक्य गायलं जातं, आणि उत्तम साम गीते गायली जातात. या यज्ञात सोमरस नीट पिलं जातं, आणि आनंदी देवांनी जनक राजाकडून शुद्ध भाग घेतले.
समुत्थितेष्वथ सर्वेषु राजन् विप्रेषु तेष्वधिकं सुप्रभेषु। अनुज्ञातो जनकेनाथ राज्ञा विवेश तोयं सागरस्योत वन्दी
राजा, सर्व ब्राह्मण उठले, उजळलेले आणि तेजस्वी झाले. जनक राजाने परवानगी दिल्यावर, तो गायक समुद्राच्या पाण्यात गेला.
अष्टावक्रः पितरं पूजयित्वा संपूजितो ब्राह्मणैस्तैर्यथावत्। प्रत्याजगामाश्रममेव चाग्र्यं जित्वा वन्दिं सहितो मातुलेन
अष्टावक्राने वडिलांना नमस्कार केला आणि ब्राह्मणांनी त्याला योग्य सन्मान दिला. मग त्याने आपला मामा आणि जिंकलेल्या गायकासह श्रेष्ठ आश्रमात परत गेला.
ततोऽष्टावक्रं मातुरथान्तिके पिता नदीं समङ्गां शीघ्रमिमां विशस्व। प्रोवाच चैनं स तथा विवेश समैरङ्गैश्चापि बभूव पुण्या
मग अष्टावक्राचे वडील, आईजवळ, त्याला म्हणाले, 'लवकर या समंगा नदीत उतर.' असं सांगितल्यावर अष्टावक्र नदीत गेला आणि त्याचे सर्व अवयव पुन्हा पूर्ण, शुभ झाले.
नदी समङ्गा च बभूव पुण्या यस्यां स्नातो मुच्यते किल्बिषाद्धि। त्वमप्येनां स्नानपानावगाहैः सभ्रातृकः सहभार्यो विशश्व
समंगा नदी पवित्र झाली; जो कोणी तिथे स्नान करतो तो पापमुक्त होतो. तूही तुझ्या भावंडांसह आणि पत्नीसमवेत या नदीत स्नान, पिण्यासाठी उतर.
अत्र कौन्तेय सहितो भ्रातृभिस्त्वं सुखोषितः सह विप्रैः प्रतीतः। पुण्यान्यन्यानि शुचिकर्मैकभक्ति- र्मया सार्धं चरितास्याजमीढ
कुंतीपुत्रा, इथे तू भावांसह आणि ब्राह्मणांसह आनंदाने राहिला आहेस. इथे माझ्यासोबत अनेक पुण्य, शुद्ध आणि भक्तीपूर्ण कर्मे पार पडली आहेत, अजयमीड.
एषा मधुविला नाम समङ्गा संप्रकाशते। एतत्कर्दमिलं नाम भरतस्याभिषेचनम्
ही नदी मधुविला नावाने ओळखली जाते, आणि समंगा उजळते. हे स्थळ कर्दमिल आहे, जे भरताच्या अभिषेकासाठी प्रसिद्ध आहे.
अलक्ष्म्या किल संयुक्तो वृत्रं हत्वा शचीपतिः। आप्लुतः सर्वपापेभ्यः समङ्गायां व्यमुच्यत
इंद्रावर दुर्दैव आलं होतं; वृताचा वध केल्यानंतर त्याने समंगा नदीत स्नान केलं आणि सर्व पापांतून मुक्त झाला.
एतद्विनशनं कुक्षौ मैनाकस्य नरर्षभ। अदितिर्यत्रपुत्रार्थं तदन्नमपचत्पुरा
हेच ते स्थान आहे जिथे मैनाकाच्या उदरात नाश झाला, श्रेष्ठ पुरुषा. इथेच अदितीने आपल्या मुलासाठी अन्न शिजवलं होतं.
एनं पर्वतराजानमारुह्य भरतर्षभाः। अयशस्यामसंशब्द्यामलक्ष्मीं व्यपनोत्स्यथ
भरतवंशीय, या पर्वतराजावर चढून, तुम्ही अपकीर्ती आणि अनिर्वचनीय दुर्दैव दूर कराल.
एते कनखला राजन्नृषीणां दयिता नगाः। एषा प्रकाशते गङ्गा युधिष्ठिर यशस्विनी
राजा, हे कनखल पर्वत ऋषींना अतिशय प्रिय आहेत. इथेच यशस्वी गंगा उजळते, युधिष्ठिरा.
सनत्कुमारो भगवानत्र सिद्धिमगात्पुरा। आजमीढावगाह्यैनां सर्वपापैः प्रमोक्ष्यसे
इथेच भगवंत सनत्कुमारांनी पूर्वी सिद्धी प्राप्त केली. अजयमीड, या नदीत स्नान केल्याने तू सर्व पापांतून मुक्त होशील.
अपां ह्रदं च पुण्याख्यं भृगुतुन्दं च पर्वतम्। तूष्णीं गङ्गां च कौन्तेय सानुजः समुपस्पृश
कौन्तेय, तू भावंडांसह त्या पवित्र तळ्याला, भृगुतुंड नावाच्या डोंगराला आणि गंगेच्या पाण्याला शांतपणे स्पर्श केला.
आश्रमः स्थूलशिरसो रमणीयः प्रकाशते। अत्र मानं च कौन्तेय क्रोधं चैव विवर्जय
इथे स्थूलशिर नावाच्या ऋषींचे सुंदर आश्रम चमकत आहे; कौन्तेय, इथे अभिमान आणि राग सोड.
एष रैभ्याश्रमः श्रीमान्पाण्डवेय प्रकाशते। भारद्वाजो यत्रकविर्यवक्रीतो व्यनश्यत
पांडव, इथे रायभ्य ऋषींचा तेजस्वी आश्रम दिसतो, जिथे यवक्रीताने फसवणूक केल्यामुळे भारद्वाज ऋषी नष्ट झाले.
कथं युक्तोऽभवदृषिर्भरद्वाजः प्रतापवान्। किमर्थं च यवक्रीतः पुत्रोऽनश्यत वै मुनेः
मुनिवर, भारद्वाज ऋषी असे दुःखी कसे झाले आणि यवक्रीत हा त्यांचा मुलगा का नष्ट झाला, हे सांग.
एतत्सर्वं यथावृत्तं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः। कर्मभिर्देवकल्पानां कीर्त्यमानैर्भृशं रमे
हे सर्व नेमके कसे घडले ते मला ऐकायचे आहे; देवांसारख्या लोकांच्या कृत्यांची गोष्ट ऐकताना मला फार आनंद होतो.
भरद्वाजश्च रैभ्यश्च सखायौ संबभूवतुः। तावूषतुरिहात्यन्तं प्रीयमाणौ वनान्तरे
भारद्वाज आणि रायभ्य हे दोघे मित्र झाले; ते दोघे या वनात एकमेकांशी प्रेमाने राहत होते.
रैभ्यस्य तु सुतावास्तामर्वावसुपरावसू। आसीद्यवक्रीः पुत्रस्तु भरद्वाजस्य भारत
रायभ्याला दोन मुले होती—अर्वावा आणि परावसु; आणि भारद्वाज ऋषींचा मुलगा यवक्रीत होता, हे भरतवंशीय.
रैभ्यो विद्वान्सहापत्यस्तपस्वी चेतरोऽभवत्। तयोश्चाप्यतुला प्रीतिरभवद्भरतर्षभ
रायभ्याचा मुलगा अर्वावा हा विद्वान आणि तपस्वी होता; आणि त्या दोघांमध्ये अतुल प्रेम होते, भरतश्रेष्ठ.
यवक्रीः पितरं दृष्ट्वा तपस्विनमसत्कृतम्। दृष्ट्वा च सत्कृतं विप्रै रैभ्यं पुत्रैः सहानघः
यवक्रीताने पाहिले की त्याचा तपस्वी वडील सन्मानित होत नाही, आणि रायभ्य ब्राह्मणांकडून आणि आपल्या मुलांसह सन्मान मिळवतो, पापरहित.
पर्यतप्यत तेजस्वी मन्युनाऽभिपरिप्लुतः। तपस्तेपे ततो घोरं वेदज्ञानाय पाण्डव
तेव्हा तो तेजस्वी यवक्रीत रागाने छटपटू लागला आणि पांडवा, वेदज्ञानासाठी कठोर तप सुरू केले.
सुसमिद्धे महत्यग्नौ शरीरमुपतापयन्। जनयामास संतापमिन्द्रस्य सुमहातपाः
मोठ्या अग्नीसमोर स्वतःचे शरीर यातना देत, त्या यवक्रीताने इतके कठोर तप केले की इंद्रालाही त्रास झाला.
तत इन्द्रो यवक्रीतमुपगम्य युधिष्ठिर। अब्रवीत्कस्य हेतोस्त्वमास्थितस्तप उत्तमम्
नंतर इंद्र यवक्रीताजवळ आला, युधिष्ठिरा, आणि विचारले, 'तू हे कठोर तप का करत आहेस?'
द्विजानामनधीता वै वेदाः सुरगणार्चित। प्रतिभान्त्विति तप्येहमिदं परमकं तपः
'देवतांनी पूजलेले वेद, जे ब्राह्मणांनी शिकले नाहीत, ते त्यांना समजत नाहीत; म्हणून मी हे कठोर तप करतो.'
स्वाध्यायार्थं समारम्भो ममायं पाकशासन। तपसा ज्ञातुमिच्छामि सर्वज्ञानानि कौशिक
'हे माझे प्रयत्न स्वाध्यायासाठी आहेत, वज्रधारी; मी तपाने सर्व ज्ञान मिळवू इच्छितो, कौशिक.'