एकरात्रमुवित्वेह द्वितीयं यदि वत्स्यसि। एतद्वै ते गदेवावृत्तं रात्रौ वृत्तमितोऽन्यथा
इथे एक रात्र राहिलास आणि दुसरीही राहिलास तर हे तुझे दिव्य घडेल; अन्यथा या रात्री काही वेगळे घडेल.
अद्य चात्र निवत्स्यामः क्षपां भरतसत्तम। द्वारमेतत्तु कौन्तेय कुरुक्षेत्रस्य भारत
आज आपण इथे रात्रभर राहू या, भरतश्रेष्ठा. हे, कौन्तेय, कुरुक्षेत्राचे प्रवेशद्वार आहे, भारत.
अत्रैव नाहुषो राजा राजन्क्रतुभिरिष्टवान्। ययातिर्बहुरत्नौर्घर्यत्रेन्द्रो मुदमभ्यगात्
इथेच नाहुष राजा यज्ञ केले. ययातीकडे अनेक मौल्यवान रत्ने होती आणि त्याने इंद्राला आनंद दिला.
एतत्प्लक्षावतरणं यमुनातीर्थमुत्तमम्। एतद्वै नाकपृष्ठस्य द्वारमाहुर्मनीषिणः
हे प्लक्षवृक्षाचे उतरणे आणि हे उत्तम यमुनातीर्थ आहे. ज्ञानी लोक म्हणतात की हे स्वर्गाच्या शिखराचे द्वार आहे.
अत्रसारस्वतैर्यज्ञैरीजानाः परमर्षयः। यूपोलूखलिकास्तात गच्छन्त्यवभृथप्लवम्
इथे महान ऋषींनी सरस्वतीसह यज्ञ केले. यूप आणि ओखळ, प्रिय, अवभृथस्नानासाठी जातात.
अत्रवै भरतो राजा राजन्क्रतुभिरिष्टवान्। हयमेधेन यज्ञेन मेध्यमश्वमवासृजत्
इथेच भरत राजा यज्ञ केले. अश्वमेध यज्ञाने त्याने पवित्र अश्व सोडला.
असकृत्कृष्णसारङ्गं धर्मेणाप्य च मेदिनीम्। अत्रैव पुरुषव्याघ्र मरुत्तः सत्रमुत्तमम्। प्राप चैवर्षिमुख्येन संवर्तेनाभिपालितः
अनेक वेळा, मनुष्यसिंह मरुत्ताने कृष्णमृगासह आणि धर्माने पृथ्वीचे राज्य केले. इथेच त्याने उत्तम यज्ञ मिळवला, आणि श्रेष्ठ ऋषी संवर्त याच्या रक्षणाखाली तो होता.
अत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र सर्वाल्लोँकान्प्रपश्यति। पूयते दुष्कृताच्चैव अत्रापि समुपस्पृश
इथे पाणी स्पर्श केल्यावर, राजेंद्र, सर्व लोकांचा दर्शन होतो. पापांपासून शुद्धी मिळते; इथेही तू पाणी स्पर्श कर.
तत्र सभ्रातृकः स्नात्वा स्तूयमानो महर्षिभिः। लोमशं पाण्डवश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत्
तेथे, भावांसह स्नान करून आणि महर्षींकडून स्तुती मिळवून, पांडवश्रेष्ठाने लोमशाला हे शब्द सांगितले.
सर्वाँल्लोकान्प्रपश्यामि तपसा सत्यविक्रम। इहस्तः पाण्डवश्रेष्ठं पश्यामि श्वेतवाहनम्
तपस्येने आणि खरी शौर्याने मी सर्व लोकांचा अनुभव घेतो. इथे, पांडवश्रेष्ठ, मी श्वेत अश्व असलेल्याचे दर्शन करतो.
एवमेतन्महाबाहो पश्यन्ति परमर्षयः। इह स्नात्वा तपोयुक्तांस्त्रील्लोँकान्सचराचरान्
असेच, महाबाहो, महान ऋषी असे पाहतात. इथे स्नान करून, तपस्येने युक्त होऊन, ते स्थावर-जंगम सर्व लोक पाहतात.
सरस्वतीमिमां पुण्यां पुण्यैकशरणावृताम्। यत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ धूतपाप्मा भविष्यसि
ही पवित्र सरस्वती आहे, जिच्या काठी पवित्र आश्रय आहेत. इथे स्नान केल्यावर, नरश्रेष्ठ, तू पापमुक्त होशील.
इह सारस्वतैर्यज्ञैरिष्टवन्तः सुरर्षयः। ऋषयश्चैव कौन्तेय तथा राजर्षयोपि च
इथेच, कौन्तेय, देवतुल्य ऋषींनी सरस्वतीसह यज्ञ केले, तसेच ऋषी आणि राजर्षींनीही.
वेदी प्रजापतेरेषा समन्तात्पञ्चयोजना। कुरोर्वै यज्ञशीलस्य क्षेत्रमेतन्महात्मनः
ही प्रजापतीची वेदी आहे, सर्व बाजूंनी पाच योजनांची. हे त्या महात्मा कुरूंचे यज्ञभूमी आहे.
इह मर्त्यास्तनूस्त्यक्त्वा स्वर्गं गच्छन्ति भारत। मर्तुकामा नरा राजन्निहायान्ति सहस्रशः
इथे, हे भारत, माणसे आपली शरीरे सोडून स्वर्गात जातात; आणि हजारो लोक, मृत्यूची इच्छा धरून, इथे येतात, राजन.
एवमाशीः प्रयुक्ता हि दक्षेण यजता पुरा। इह ये वै मरिष्यन्ति ते वै स्वर्गजितो नराः
पूर्वी एका कुशल यज्ञकर्त्याने अशीच शुभाशीर्वाद दिली होती; इथे जे मरतात ते खरोखरच स्वर्ग मिळवतात, हे पुरुषांनो.
एषा सरस्वती रम्या दिव्या चौघवती नदी। एतद्विनशनं नाम सरस्वत्या विशांपते
ही रम्य, दिव्य आणि जलसमृद्ध सरस्वती नदी आहे; सरस्वतीवर हे ठिकाण 'विनाशन' म्हणून ओळखले जाते, हे राजाधिराज.
द्वारं निषादराष्ट्रस्य येषां दोषात्सरस्वती। प्रविष्टा पृथिवीं वीर मा निषादा हि मां विदुः
हे निषाद देशाचे प्रवेशद्वार आहे, ज्यांच्या चुकीमुळे सरस्वती पृथ्वीमध्ये शिरली; वीर, निषादांनी मला ओळखू नये.
एष वै चमसोद्भेदो यत्र दृश्या सरस्वती। यत्रैनामभ्यवर्तन्त दिव्याः पुण्याः समुद्रगाः
हेच ते चमसोद्भेद नावाचे ठिकाण आहे, जिथे सरस्वती स्पष्टपणे दिसते; इथेच दिव्य आणि पुण्यदायी नद्या, समुद्राकडे वाहणाऱ्या, तिच्यात एकत्र आल्या.
एतत्सिन्धोर्महत्तीर्थं यत्रागस्त्यमरिंदम। लोपामुद्रा समागम्य भर्तारमवृणीत वै
हे सिंधूवरील महान तीर्थ आहे, जिथे, हे शत्रूंचा पराभव करणाऱ्या, अगस्ती आणि लोपाामुद्रा एकत्र आले आणि तिने त्यांना पती म्हणून निवडले.
एतत्प्रकाशते तीर्थं प्रभासं भास्करद्युते। इन्द्रस्य दयितं पुण्यं पवित्रं पापनाशनम्
हे तीर्थ 'प्रभास' म्हणून प्रसिद्ध आहे, सूर्याच्या तेजाने उजळलेले; हे इंद्राला प्रिय, पुण्यदायी, पवित्र आणि पाप नष्ट करणारे आहे.
एतद्विष्णुपदं नाम दृश्यते तीर्थमुत्तमम्। एषां रम्या विपाशा च नदी परमपावनी
हेच 'विष्णुपद' नावाचे श्रेष्ठ तीर्थ येथे दिसते; आणि ही रम्य, अत्यंत पावन विपाशा नदी आहे.
अत्र वै पुत्रशोकेन वसिष्ठो भगवानृषिः। बद्ध्वाऽत्मानं निपतितो विपाशः पुनरुत्थितः
इथेच आपल्या पुत्रशोकाने व्याकुळ झालेल्या वसिष्ठ ऋषींनी स्वतःला बांधून विपाशा नदीत झोकून दिले, पण पुन्हा वर आले.
काश्मीरमण्डलं चैतत्सर्वपुण्यमरिंदम। महर्षिभिश्चाध्युषितं पश्येदं भ्रातृभिः सह
हे काश्मीरचे प्रदेश आहे, हे शत्रूंचा संहार करणाऱ्या, पूर्णपणे पुण्यवान आणि महर्षींच्या वासाने पावन; हे आपल्या भावांसह पाहा.
यत्रौत्तराणां सर्वेषामृषीणां नाहुषस्य च। अग्नेश्चैवात्र संवादः काश्यपश्य च भारत
इथेच सर्व उत्तरेकडील ऋषी, नाहुष, अग्नि आणि कश्यप यांचा संवाद झाला, हे भारत.
एतद्द्वारं महाराज मानसस्य प्रकाशते। वर्षमस्य गिरेर्मध्ये रामेण श्रीमता कृतम्
हे, महाराज, मानस सरोवराचे प्रवेशद्वार आहे, जे उजळते; पर्वतांच्या मध्ये येथेच श्रीरामांनी वर्षा ऋतू स्थापन केला.
एष वातिकषण्डो वै प्रख्यातः सत्यविक्रमः। नात्यवर्तत यद्द्वारं विदेहादुत्तरं च यः
हा सुप्रसिद्ध वातिक वन आहे, सत्यवीरतेसाठी प्रसिद्ध; जो या द्वारापलीकडे गेला नाही, तोच विदेह आणि त्यापुढून आलेला होता.
इदमाश्चर्यमपरं देशेऽस्मिन्पुरुषर्षभ। क्षीणे युगे तु कौन्तेय शर्वस्य सह पार्षदैः। सहोमया च भवति दर्शनं कामरूपिणः
या प्रदेशात अजून एक आश्चर्य आहे, हे श्रेष्ठ पुरुषा: युग क्षीण होत असताना, हे कौन्तेय, येथे शर्व आणि त्यांच्या पार्षदांसह, उमेसह, इच्छेनुसार रूप धारण करून दर्शन देतात.
अस्मिन्सरसि सत्रैर्वै चैत्रे मासि पिनाकिनम्। यजन्ते याजकाः सम्यक् परिवारं शुभार्थिनः
या सरोवरात चैत्र महिन्यात, यजमान आपल्या परिवारासह, शुभेच्छेने, विधिपूर्वक पिनाकीचे पूजन करतात.
अत्रोपस्पृश्य सरसि श्रद्दधानो जितेन्द्रियः। क्षीणपापः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुते नात्र संशयः
इथे, या सरोवरात स्नान करून, श्रद्धावान आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला मनुष्य, पापे कमी झाल्यावर, शुभ लोकांना प्राप्त करतो—यात शंका नाही.