प्रणम्योत्थाय सहसा बद्धाञ्जलिपुटो मुनिः। तुष्टाव विविधैः स्तोत्रैर्महादेवं जगत्पतिम्
नमस्कार करून, तो ऋषी पटकन उभा राहिला, हात जोडून, विविध स्तोत्रांनी जगाचा स्वामी महादेवाची स्तुती करू लागला.
तमुवाच महादेवो मार्कण्डेयं महामुनिम्। वरं वरय भद्रं ते वरदोस्मि मुने तव
मग महादेवांनी त्या महान ऋषी मार्कंडेय यांना सांगितले, "तू हवा तो वर माग, तुझे कल्याण होवो; मी तुला वर देणारा आहे, हे मुनिवर."
एवं संबोधितस्तेन शिवेन परमात्मना। सगद्गदमिदं वाक्यमुवाच परमेश्वरम्
शिव या परमात्म्याने असे संबोधल्यावर, त्या ऋषीने गदगदलेल्या स्वरात परमेश्वराला असे शब्द सांगितले:
नान्यं वरं वृणे शंभो ---त्वत्पादपङ्कजे। भक्तिंह्यनन्यसुलभां स्व व्यभिचारिणीम्
"शंभो, मला दुसरा कोणताही वर नको, फक्त तुझ्या चरणकमळांवर अशी भक्ती दे, जी दुर्मिळ आणि कधीही डळमळणारी नसावी."
एवमुक्तोऽथ मुनिना भरतगीश्वरेश्वरः। पुनरेवाब्रवीद्वाक्यं मार्कण्डेय महामुनिम्
मुनिने असे सांगितल्यावर, भारतांचा स्वामी आणि सर्वांचा स्वामी पुन्हा त्या महान ऋषी मार्कंडेय यांना म्हणाले:
सम्यगाराधितः पित्रा तव पुत्रार्थमादरात्
"तुझ्या वडिलांनी पुत्रासाठी मोठ्या श्रद्धेने माझी नीट पूजा केली होती."
शतायुर्निर्गुणः पुत्रः शुभः षोडशवार्षिकः। उभयोरन्यमिच्छ त्वमित्युक्तः सोऽब्रवीच्च माम्
"शंभर वर्षे जगणारा, निर्गुण, शुभ आणि सोळा वर्षांचा पुत्र तुला मिळेल, किंवा तुला दुसरा हवा असेल तर तो माग, असे मी त्यांना सांगितले होते आणि त्यांनी मला असे उत्तर दिले होते."
निर्गुणो मास्तु देवेश शतायुः षोडशाब्दकः। सुगुणोऽस्तु सुतो मेऽद्य इति पित्रावृत पुरा
"देवेश्वरा, माझा मुलगा निर्गुण नको, फक्त सोळा वर्षे जगणारा नको; आज माझा मुलगा सद्गुणी असावा," असे तुझ्या वडिलांनी पूर्वी मागितले होते.
त्वया तप्तेन तपसा तोषितोऽहं भृशं मुने। दीर्घमायुर्मया दत्तं मृत्युश्च प्रतिषेधितः
"तुझ्या कठोर तपामुळे मी फार प्रसन्न झालो आहे, ऋषी. मी तुला दीर्घायुष्य दिले आणि मृत्यू दूर केला."
इत्युक्त्वा भगवानीशस्तत्रैवान्तरधीयत। तस्यायमाश्रमः पुण्यस्तस्येमे मुनयोऽमलाः
असे म्हणून, भगवंत ईश्वर तिथेच अदृश्य झाले. हे त्यांचे पवित्र आश्रम आहे आणि हे त्यांचे निर्मळ ऋषी आहेत.
अत्रैकरात्रमुषिताः सर्वे मृत्युं तरन्ति वै। अत्रैव भरतश्रेष्ठ प्रयतो वस भूमिप
इथे एक रात्र जरी कोणी राहिला, तरी तो मृत्यूवर मात करतो. म्हणून, भारतश्रेष्ठा, इथेच शिस्तीने रहा, राजन.
अस्मिन्किल स्वयं राजन्निष्टवान्वै प्रजापतिः। सत्रमिष्टीकृतं नाम पुरा वर्षसहस्रिकम्
राजा, असे सांगतात की इथेच प्रजापतीने स्वतः एक हजार वर्षांचे 'इष्टीकृत' नावाचे यज्ञ केला होता.
अम्बरीषश्च नाभाग इष्टवान्यमुनामनु। यत्रेष्ट्वा दशपद्मानि सदस्येभ्योऽभिसृष्टवान्
आणि नाभागाचा पुत्र अम्बरीष यानेही इथे यज्ञ केला; यज्ञ झाल्यावर त्याने दहा सोन्याचे कमळ सभासदांना दिले.
यज्ञैश्च तपसा चैव परां सिद्धिमवाप सः। देशश्च नाहुषस्यायं य़ज्वनः पुण्यकर्मणः
यज्ञ आणि तपाने त्याने मोठी सिद्धी मिळवली. हा देश नाहुष या पुण्यवान यज्ञकर्त्याचा आहे.
सार्वभौमस्य कौन्तेय ययातेरमितौजसः। स्पर्धमानस्य शक्रेण तस्येदं यज्ञवास्त्विह
कौंत्याचा पुत्र, सर्वांचा सम्राट ययाति, ज्याची अपार ऊर्जा इंद्राशी स्पर्धा करायची, त्याचे हे यज्ञस्थळ आहे.
पश्य नानाविधाकारैरग्निभिर्निचितां महीम्। मज्जन्तीमिव चाक्रान्तां ययातेर्यज्ञकर्मभिः
पहा, या भूमीवर किती प्रकारचे यज्ञाग्नी पेटले आहेत; जणू ययातिच्या यज्ञकर्मांनी ही पृथ्वी पूर्णपणे व्यापली आहे.
एषा शम्येकपत्रा सा शकटं चैतदुत्तमम्। पश्य रामह्रदानेतान्पश्य नारायणाश्रमम्
ही एकपान असलेली शमी आहे आणि हे उत्तम रथ आहे. हे पाह, रामाचे सरोवर आणि नारायणाचे आश्रम.
एतच्चर्चीकपुत्रस्य योगैर्विचरतो महीम्। प्रसर्पणं महीपाल रौप्यायाममितौजसः
हे कार्चिकाचा पुत्र योगाच्या सामर्थ्याने पृथ्वीवर फिरताना चाललेला मार्ग आहे, राजन, त्याची शक्ती अमाप आहे आणि तो रुपेरी भूमीवरून गेला.
अत्रानुवंशं पठतः शृणु मे कुरुनन्दन। उलूखलैराभरणैः पिशची यदभाषत
इथे वंशावळीचे पठण होत असताना, कुरुनंदना, माझे ऐक. पिशाचिनीने ओखळ आणि दागिने याबद्दल सांगितले.
युगन्धरे दधि प्राश्य उषित्वा चाच्युतस्थले। तद्वद्भूतलये स्नात्वा सपुत्रा वस्तुमर्हसि
युगंधरावर दही खाऊन आणि अच्युताच्या स्थळी राहून, त्याचप्रमाणे या भूमीवरील निवासस्थानी स्नान करून, तू आपल्या मुलांसह इथे राहावे.
एकरात्रमुवित्वेह द्वितीयं यदि वत्स्यसि। एतद्वै ते गदेवावृत्तं रात्रौ वृत्तमितोऽन्यथा
इथे एक रात्र राहिलास आणि दुसरीही राहिलास तर हे तुझे दिव्य घडेल; अन्यथा या रात्री काही वेगळे घडेल.
अद्य चात्र निवत्स्यामः क्षपां भरतसत्तम। द्वारमेतत्तु कौन्तेय कुरुक्षेत्रस्य भारत
आज आपण इथे रात्रभर राहू या, भरतश्रेष्ठा. हे, कौन्तेय, कुरुक्षेत्राचे प्रवेशद्वार आहे, भारत.
अत्रैव नाहुषो राजा राजन्क्रतुभिरिष्टवान्। ययातिर्बहुरत्नौर्घर्यत्रेन्द्रो मुदमभ्यगात्
इथेच नाहुष राजा यज्ञ केले. ययातीकडे अनेक मौल्यवान रत्ने होती आणि त्याने इंद्राला आनंद दिला.
एतत्प्लक्षावतरणं यमुनातीर्थमुत्तमम्। एतद्वै नाकपृष्ठस्य द्वारमाहुर्मनीषिणः
हे प्लक्षवृक्षाचे उतरणे आणि हे उत्तम यमुनातीर्थ आहे. ज्ञानी लोक म्हणतात की हे स्वर्गाच्या शिखराचे द्वार आहे.
अत्रसारस्वतैर्यज्ञैरीजानाः परमर्षयः। यूपोलूखलिकास्तात गच्छन्त्यवभृथप्लवम्
इथे महान ऋषींनी सरस्वतीसह यज्ञ केले. यूप आणि ओखळ, प्रिय, अवभृथस्नानासाठी जातात.
अत्रवै भरतो राजा राजन्क्रतुभिरिष्टवान्। हयमेधेन यज्ञेन मेध्यमश्वमवासृजत्
इथेच भरत राजा यज्ञ केले. अश्वमेध यज्ञाने त्याने पवित्र अश्व सोडला.
असकृत्कृष्णसारङ्गं धर्मेणाप्य च मेदिनीम्। अत्रैव पुरुषव्याघ्र मरुत्तः सत्रमुत्तमम्। प्राप चैवर्षिमुख्येन संवर्तेनाभिपालितः
अनेक वेळा, मनुष्यसिंह मरुत्ताने कृष्णमृगासह आणि धर्माने पृथ्वीचे राज्य केले. इथेच त्याने उत्तम यज्ञ मिळवला, आणि श्रेष्ठ ऋषी संवर्त याच्या रक्षणाखाली तो होता.
अत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र सर्वाल्लोँकान्प्रपश्यति। पूयते दुष्कृताच्चैव अत्रापि समुपस्पृश
इथे पाणी स्पर्श केल्यावर, राजेंद्र, सर्व लोकांचा दर्शन होतो. पापांपासून शुद्धी मिळते; इथेही तू पाणी स्पर्श कर.
तत्र सभ्रातृकः स्नात्वा स्तूयमानो महर्षिभिः। लोमशं पाण्डवश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत्
तेथे, भावांसह स्नान करून आणि महर्षींकडून स्तुती मिळवून, पांडवश्रेष्ठाने लोमशाला हे शब्द सांगितले.
सर्वाँल्लोकान्प्रपश्यामि तपसा सत्यविक्रम। इहस्तः पाण्डवश्रेष्ठं पश्यामि श्वेतवाहनम्
तपस्येने आणि खरी शौर्याने मी सर्व लोकांचा अनुभव घेतो. इथे, पांडवश्रेष्ठ, मी श्वेत अश्व असलेल्याचे दर्शन करतो.