अस्ति चैतादृशं कर्म येन पुत्रशतं भवेत्। यदि शक्नोषि तत्कर्तुमथ वक्ष्यामि सोमक
हो, असं एक कर्म आहे ज्यामुळे शंभर मुलं मिळू शकतात. सोमक, तुला ते करता आलं तर मी ते सांगतो.
कार्यं वा यदि वाऽकार्यं येन पुत्रशतं भवेत्। कृतमेवेति तद्विद्धि भगवान्प्रब्रवीतु मे
योग्य असो वा अयोग्य, ज्यामुळे शंभर मुलं मिळतील, ते केल्यासारखंच समजा; भगवंत, कृपया ते मला सांगा.
यजस्व जन्तुना राजंस्त्वं मया वितते क्रतौ। ततः पुत्रशतं श्रीमद्भविष्यत्यचिरेण ते
राजा, तू तुझ्या मुलाचा यज्ञात बलिदान कर; मी तो यज्ञ घडवून आणीन. मग तुला लवकरच शंभर तेजस्वी मुलं मिळतील.
वपार्या हूयमानायां धूममाघ्राय मातरः। ततस्ताः सुमहावीर्याञ्जनयिष्यन्ति ते सुतान्
जेव्हा वपांचे हवन केले जाईल आणि त्या मातांनी धूर श्वासात घेतला, तेव्हा त्या सर्व स्त्रिया मोठ्या सामर्थ्याने तुला पुत्र जन्म देतील.
तस्यामेव तु ते जन्तुर्भविता पुनरात्मजः। उत्तरे चास्य सौवर्णं लक्ष्म पार्श्वे भविष्यति
त्याच स्त्रीच्या पोटी तुझा मुलगा पुन्हा जन्माला येईल; आणि त्याच्या कुशीवर सोन्याचा एक ठसा असेल.
ब्रह्मन्यद्यद्यथा कार्यं तत्कुरुष्व तथातथा। पुत्रकामतया सर्वंकरिष्यामि वचस्तव
ब्रह्मणाने सांगितलेले जे काही करायचे आहे, ते तसंच कर. मला पुत्रप्राप्तीची इच्छा आहे, म्हणून मी तुझे सगळे शब्द पाळीन.
ततः स याजयामास सोमकं तेन जन्तुना। मातरस्तु बलातपुत्रमपाकार्षुः कृपान्विताः
मग त्या मुलासह सोमकाला यज्ञ करायला लावलं; पण त्या मातांनी, दयाळूपणामुळे, जबरदस्तीने मुलाला ओढून घेतलं.
हा हताः स्मेति वाशन्त्यस्तीव्रशोकसमाहताः। तं मातरः प्त्यकर्षन्गृहीत्वा दक्षिणे करे
'आमचं सर्व काही संपलं!' असं ओरडत आणि तीव्र शोकाने ग्रासलेल्या त्या मातांनी त्याचा उजवा हात पकडून त्याला ओढलं.
सव्ये पाणौ गृहीत्वा तु याजकोपि स्म कर्षति। कुररीणामिवार्तानामपाकृष्य तु तं सुतम्
यजमानाने त्याचा डावा हात धरून ओढायला सुरुवात केली, जणू दु:खी कुरर पक्ष्यांच्या आक्रोशासारखे, आणि त्या मुलाला खेचून नेलं.
विशस्य चैनं विधिवद्वपामस्य जुहाव सः। वपायां हूयमानायां गन्धमाघ्राय मातरः
नंतर, विधिप्रमाणे त्याचा वध केला आणि वपांचे हवन केले; त्या वेळी मातांनी त्या धुराचा सुगंध घेतला.
आर्ता निपेतुः सहसा पृथिव्यां कुरुनन्दन। सर्वाश्च गर्भानलबंस्ततस्ताः पार्थिवाङ्गनाः
दु:खाने त्या सर्व अचानक जमिनीवर कोसळल्या; आणि त्या सर्व राजघराण्यातील स्त्रियांना गर्भधारणा झाली.
ततो दशसु मासेषु सोमकस्य विशांपते। जज्ञे पुत्रशतं पूर्णं तासु सर्वासु भारत
दहा महिन्यांनी, हे भरत, त्या सर्व स्त्रियांना सोमकाला शंभर पूर्ण मुलं जन्माला आली.
जन्तुर्ज्येष्ठः समभवज्जनित्र्यामेव पूर्ववत्। स तासामिष्ट एवासीन्न तथाऽन्ये निजाः सुताः
मातेकडून सर्वांत मोठा मुलगा पुन्हा जन्मला, आणि त्याच्यावरच सर्वांत जास्त प्रेम केलं गेलं; बाकीचे मुलं तितके लाडके नव्हते.
तच्च लक्षणमस्यासीत्सौवर्णं पार्श्व उत्तरे। तस्मिन्पुत्रशते चाग्र्यः स बभूव गुणैरपि
त्याच्या उत्तरेकडील बाजूवर सोन्यासारखी खूण होती; शंभर मुलांमध्ये तो गुणांनीही सर्वांत श्रेष्ठ ठरला.
ततः स लोकमगमत्सोमकस्य गुरुः परम्। अन्वक्षमेव पश्चात्तु सोमकोप्यगमत्परम्
नंतर सोमकाचा पूज्य गुरु या जगातून निघून गेला; त्याच्या मागोमाग सोमकाही श्रेष्ठ लोकांत पोहोचला.
अथ तं नरके घोरे पच्यमानं ददर्श सः। तमपृच्छत्किमर्थं त्वं नरके पच्यसे द्विज
तेथे त्याने आपल्या गुरुला भयंकर नरकात यातना भोगताना पाहिलं; त्याने विचारलं, 'द्विजा, तुम्ही नरकात का यातना भोगत आहात?'
तमब्रवीद्गुरुः सोऽथ पच्यमानोऽग्निना भृशम्। त्वं मया याजितो राजंस्तस्येदं कर्मणः फलम्
आगीत जळत असताना गुरु म्हणाले, 'राजा, तुझ्या सांगण्यावरून मी यज्ञ केला; हाच त्या कर्माचा परिणाम आहे.'
एतच्छ्रुत्वा स राजर्षिर्धर्मराजमथाब्रवीत्। अहमत्र प्रवेक्ष्यामि मुच्यतां मम याजकः
हे ऐकून राजर्षीने धर्मराजाला म्हणलं, 'मी इथे येतो, माझा याजक गुरु सुटावा.'
मत्कृते हि महाभागः पच्यते नरकाग्निना। `सोहमात्मानमाधास्ये नरके मुच्यतां गुरुः
माझ्यामुळे हा महात्मा नरकाच्या आगीत जळतो आहे; म्हणून मी स्वतः नरकात जाईन—माझा गुरु मुक्त व्हावा.
नान्य कर्तुः फलं राजन्नुपभुङ्क्ते कदाचन। इमानि तव दृश्यन्ते फलानि वदतांवर
राजा, दुसऱ्याच्या कर्माचे फळ कुणीही भोगत नाही; ही फळं तुझ्याच कर्माची आहेत, हे जाण.
पुण्यान्न कामये लोकानृतेऽहं ब्रह्मवादिनम्। इच्छाम्यहमननैव सह वस्तुं सुरालये
पुण्याने मिळणारे स्वर्गलोक मला नकोत, जर मला ब्रह्मज्ञाला सोडावं लागेल; मला त्याच्यासोबत देवांच्या निवासात राहणं हवं आहे.
नरके वा धर्मराज कर्मणाऽस्य समो ह्यहम्। पुण्यापुण्यफलं देव सममस्त्वावयोरिदम्
धर्मराजा, नरकात असो वा कुठेही, मी त्याच्या कर्मात त्याचा बरोबरीचा आहे; देव, पुण्य आणि पापाचं फळ आम्हा दोघांना सारखंच असावं.
यद्येवमीप्सितं राजन्भुङ्खास्य सहितः फलम्। तुल्यकालं सहानेन पश्चात्प्राप्स्यसि सद्गतिम्
राजा, तुला हेच हवं असेल तर त्याच्यासोबत फळ भोग; त्याच्याबरोबर तितकाच काळ राहून नंतर उत्तम स्थिती मिळशील.
स चकार तथा सर्वं राजा राजीवलोचनः। क्षीणपापश्च तस्मात्स विमुक्तो गुरुणा सह
राजीवनेत्र राजा अगदी तसंच वागला; पाप संपल्यावर तो गुरूंसह मुक्त झाला.
लेभे कामाञ्शुभान्राजन्कर्मणा निर्जितान्स्वयम्। सह तेनैव विप्रेण गुरुणा स गुरुप्रियः
स्वतःच्या कर्माने त्या राजाने सर्व शुभ इच्छा मिळवल्या, आणि तो आपल्या प्रिय गुरू ब्राह्मणासह राहिला.
एष तस्याश्रमः पुण्यो य एषोग्रे विराजते। क्षान्त उष्यात्र षड्रात्रं प्राप्नोति सुगतिं नरः
हा जो आश्रम येथे तेजाने उजळून दिसतो आहे, तो त्याचाच पुण्य आश्रम आहे; जो येथे सहा रात्री राहतो, त्याला उत्तम गति मिळते.
एतस्मिन्नपि राजेन्द्र वत्स्यामो विगतज्वराः। षड्रात्रं नियतात्मानः स़ज्जीभव कुरूद्वह
राजाधिराज, आपणही येथे चिंता न करता सहा रात्री संयमाने राहू या; कुरूश्रेष्ठ, तूही येथेच ठेऊ.
सोमकस्याश्रमे पुण्ये धर्मराजो युधिष्ठिरः। षड्रात्रमुष्य नियतो भ्रात्रादिभिररिंदमः। तस्मान्निर्गम्य सहसा दिशं प्रायात्तथोत्तराम्
सोमकाच्या पवित्र आश्रमात धर्मराज युधिष्ठिराने आपल्या भावंडांसह सहा रात्री नियमाने वास्तव्य केलं; तिथून लगेच ते उत्तरेकडे निघाले.
बहुदूरं ततो गत्वा वनं तत्र मनोहरम्। बहुपष्पफलाकीर्णं महानद्युपशोभितम्
खूप अंतर चालून ते एक सुंदर वनात पोहोचले, जिथे अनेक फुलं-फळं होती आणि मोठ्या नदीने ते शोभून दिसत होतं.
दृष्ट्वा पप्रच्छ राजाऽसौ लोमशं मुनिसत्तमम्। किमिदं दृश्यते रम्यं वनं बहुमृगद्विजम्
ते रम्य वन पाहून राजाने श्रेष्ठ मुनी लोमशाला विचारलं, 'हे सुंदर वन, ज्यात अनेक पशू-पक्षी आहेत, हे काय आहे?'