तं दृष्ट्वा घोरवदनं मदं देवः शतक्रतुः। आयान्तं भक्षयिष्यन्तं व्यात्ताननमिवान्तकम्
तो भयंकर तोंड असलेला राक्षस पाहून, देवांचा राजा शतक्रतू मदमस्त झाला. तो गिळायला पुढे येत होता, त्याचं तोंड मृत्यूसारखं उघडं होतं.
भयात्संस्तम्भितभुजः सृक्विणी लेलिहन्मुहुः। ततोऽव्रवीद्देवराजश्च्यवनं भयपीडितः
भीतीने त्याचे हात थिजले, ओठ सतत चाटत राहिले. मग देवांचा राजा, भीतीने व्याकुळ होऊन, च्यवन ऋषींना म्हणाला.
सोमार्हावश्विनावेतावद्य प्रभृति भार्गव। भविष्यतः सत्यमेतद्वचो विप्र प्रसीद मे
भृगुवंशीय ऋषे, आजपासून अश्विनीकुमारांना सोमपानाचा हक्क मिळेल. हे माझं वचन सत्य आहे, कृपया माझ्यावर दया करा.
न ते मिथ्या समारम्भो भवत्वेष परो विधिः। जानामि चाहं विप्रर्षे न मिथ्या त्वं करिष्यसि
तुमचं हे प्रयत्न व्यर्थ जाऊ नयेत; हेच सर्वोच्च ठराव आहे. मला माहित आहे, ऋषिवर, तुम्ही कधीही असत्य करणार नाहीत.
सोमपावश्विनावेतौ यथा वाद्य कृतौ त्वया। `तथैव मामपि ब्रह्मञ्श्रेयसा योक्तुमर्हसि
जसं तुम्ही अश्विनीकुमारांना सोमपानाचा अधिकार दिला, तसं मला देखील, हे ब्राह्मण, सर्वश्रेष्ठ कल्याण मिळू द्या.
भूय एव तु ते वीर्यं प्रकाशेदिति भार्गव। सुकन्यायाः पितुश्चास्य लोके कीर्तिः प्रथेदिति
पुन्हा एकदा, भृगुवंशीय ऋषे, तुमचं सामर्थ्य प्रकट होऊ द्या, म्हणजे सुकन्येच्या वडिलांची कीर्ती जगभर पसरू शकेल.
अतो मयैतद्विहितं तव वीर्यप्रकाशनम्। तस्मान्प्रसादं कुरु मे भवत्वेवं यथेच्छसि
म्हणूनच मी हे तुमचं सामर्थ्य दाखवण्याचं आयोजन केलं आहे; त्यामुळे कृपया माझ्यावर कृपा करा, आणि सर्व काही तुमच्या इच्छेनुसार होऊ द्या.
एवमुक्तस्य शक्रेण च्यवनस्य महात्मनः। स मन्युर्व्यगमच्छीघ्रं सुमोच च पुरंदरम्
शक्राने असं म्हटल्यावर, महात्मा च्यवन ऋषींचा राग पटकन शांत झाला आणि त्यांनी पुरंदराला सोडून दिलं.
मदं च व्यभजद्राजन्पाने स्त्रीषु च वीर्यवान्। अक्षेषु मृगयायां च पूर्वसृष्टं पुनः पुनः
त्या सामर्थ्यवान ऋषींनी, राजन, मदाचा भाग दारू, स्त्रिया, जुगार आणि शिकार यात पुन्हा पुन्हा वाटून दिला, जसा पूर्वी केला होता.
तदा मदं विनिक्षिप्य शक्रं संतर्प्य चेन्दुना। अश्विभ्यां सहितान्देवान्याजयित्वा च तं नृपम्
मग त्यांनी मद दूर केला, शक्राला सोमपान देऊन तृप्त केलं आणि अश्विनीकुमारांसह त्या राजासोबत यज्ञ केले.
विख्याप्य वीर्यं लोकेषु सर्वेषु वदतांवरः। सुकन्यया सहारण्ये विजहारानुकूलया
सर्व लोकांमध्ये त्यांची कीर्ती पसरली, वाणीमध्ये श्रेष्ठ असलेले ते ऋषी सुकन्येसोबत, तिच्या प्रेमळ साथीत, अरण्यात रमले.
तस्यैतद्द्विजसंघुष्टं सरो राजन्प्रकाशते। अत्रत्वं सह सोदर्यैः पितृडन्देवांश्च तर्पय
राजा, ब्राह्मणांच्या गजराने गूंजणारे ते सरोवर आजही उजळून निघाले आहे. इथे तू आपल्या भावंडांसह पितरांना आणि देवांना तर्पण कर.
एतद्दृष्ट्वा महीपाल सिकताक्षं च भारत। सैन्धवारण्यमासाद्य कुल्यानां कुरु दर्शनम्
हे पृथ्वीचे राजन, हे भारतवंशीय, ही वाळवंटासारखी भूमी पाहा आणि सिंधूच्या जंगलात पोहोचून, कुरु, तिथल्या पाण्याच्या प्रवाहांचे दर्शन घे.
पुष्करेषु महाराज सर्वेषु च जलं स्पृश। स्थाणोर्मन्त्राणि च जपन्सिद्धिं प्राप्स्यसि भारत
राजाधिराज, सर्व तीर्थसरांवर जाऊन पाणी स्पर्श कर आणि स्थाणूचे मंत्र म्हणत जा. असे केल्याने, भारत, तुला नक्कीच सिद्धी मिळेल.
संधिर्द्वयोर्नरश्रेष्ठ त्रेताया द्वापरस्य च। अयं हि दृश्यते पार्थ सर्वपापप्रणाशनः। अत्रोपस्पृश चैव त्वं सर्वपापप्रणाशने
हे नरश्रेष्ठ, इथेच त्रेता आणि द्वापर युगांचा संगम आहे. पार्था, हा सर्व पापांचा नाश करणारा आहे. म्हणून, इथे स्नान कर आणि आपल्या सर्व पापांचा नाश कर.
आर्चीकपर्वतश्चैव निवासौ वै मनीषिणाम्। सदाफलः सदास्रोतो मरुतां स्तानमुत्तमम्
इथेच आर्चिक पर्वत आहे, जो ज्ञानी लोकांचा निवासस्थान आहे. हा पर्वत नेहमी फळ देणारा, नेहमी प्रवाही आणि मरुतांचा श्रेष्ठ स्थान आहे.
चैत्याश्चैते बहुविधास्त्रिदशानां युधिष्ठिर। एतच्चन्द्रमसस्तीर्थमृषयः पर्युपासते। वैखानसप्रभृतयो वालखिल्यास्तथैव च
युधिष्ठिरा, इथे देवांचे अनेक प्रकारचे देवालय आहेत. हेच चंद्रम्याचं तीर्थ आहे, जिथे ऋषी, वैखानस, वालखिल्य आणि इतर मोठे ऋषी पूजा करतात.
शृङ्गाणि त्रीणि पुण्यानि त्रीणि प्रसर्वणानि च। सर्वाण्यनुपरिक्रम्य यथाकाममुपस्पृश
इथे तीन पवित्र शिखरे आणि तीन पवित्र झरे आहेत. सर्व ठिकाणी जाऊन, आपल्या इच्छेनुसार स्नान कर.
शान्तनुश्चात्र राजेन्द्र शुनकश्च नराधिपः। नरनारायणौ चोभौ तपस्तप्त्वा चिरं नृप। स्थानं सनातनं प्राप्तावीश्वरध्यानतत्परौ
राजन, इथेच शांतनू, शुनक हे राजे आणि नर-नारायण या दोघांनी दीर्घ काळ तपस्या करून, परमेश्वराच्या ध्यानात मग्न होऊन, सनातन स्थान प्राप्त केले.
इह नित्याश्रया देवाः पितरश्च महर्षिभिः। आर्चीकपर्वते तेपुस्तान्यजस्व युधिष्ठिर
इथेच देव, पितर आणि मोठे ऋषी आर्चिक पर्वतावर नेहमी वास करतात आणि तपस्या करतात. युधिष्ठिरा, इथे यज्ञ कर.
इह ते वै चरून्प्राश्नन्नृषयश्च विशांपते। यमुना चाक्षयस्रोताः कृष्णश्चेह तपोरतः
राजाधिराज, इथेच ऋषींनी हविर्भाग घेतला. इथेच यमुनाही अखंड वाहते आणि कृष्णही तपश्चर्येत मग्न आहे.
यमौ च भीमसेनश्च कृष्णा चामित्रकर्शन। सर्वे चात्र गमिष्यामस्त्वयैव सह पाण्डव
यम, भीमसेन, कृष्णा आणि आपण सर्वजण, हे पांडवा, तुझ्यासोबत इथे जाऊ.
एतत्प्रस्रवणं पुण्यमिन्द्रस्य मनुजेश्वर। यत्रधाता विधाता च वपरुणश्चोर्ध्वमागताः
मनुष्याधिपती, हे इंद्राचं पवित्र झरं आहे, जिथे धाता, विधाता आणि वरुण वर गेले.
इह तेऽप्यवसन्राजञ्शान्ताः परमधर्मिणः। मैत्राणामृजुबुद्धीनामयं गिरिवरः शुभः
राजन, इथेच शांत, परमधार्मिक, मैत्रीपूर्ण आणि सरळ बुद्धीचे लोक राहत होते. हा सुंदर पर्वत त्यांच्यासाठी आहे.
एषा सा यमुना राजन्महर्षिगणसेविता। नानायज्ञचिता राजन्पुण्या पापभयापहा
राजन, हीच ती यमुना आहे, जिची सेवा महर्षीगण करतात, विविध यज्ञांनी पावन झालेली, पवित्र आणि पापभय दूर करणारी.
अत्रराजा महेष्वासो मांधाताऽयजत स्वयम्। साहदेविश्च कौन्तेय सोमको ददतांवरः
इथेच मोठा धनुर्धारी राजा मांधाता स्वतः यज्ञ केला. कुंतीपुत्रा, इथेच सहदेव आणि दानशूर सोमक यांनीही यज्ञ केले.
मान्धाता राजशार्दूलस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः। कथं जातो महाब्रह्मन्यौवनाश्वो नृपोत्तमः
राजशार्दूल, तीनही लोकांत प्रसिद्ध असलेला मांधाता कसा जन्मला आणि महाब्राह्मण्य यौवनाश्व हा श्रेष्ठ राजा कसा झाला, हे सांग.
कथं चैनां परां ख्यातिं प्राप्तवानमितद्युतिः। यस्य लोकास्त्रयो वश्या विष्णोरिव महात्मनः
तीनही लोकं ज्या तेजस्वी राजाच्या अधीन होती, त्या मांधात्याने अशी मोठी कीर्ती कशी मिळवली, हे सांग.
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं चरितं तस्य धीमतः। `सत्यकीर्तेर्हि मान्धातुः कथ्यमानं त्वयाऽनघ
माझी इच्छा आहे की, तू सत्यकीर्ती मांधात्याचे चरित्र मला सांगावे, कारण तू त्याच्या कर्तृत्वाची गोष्ट सांगण्यास समर्थ आहेस.
यथा मान्धातृशब्दश्च तस्य शक्रसमद्युते। जन्म चाप्रतिवीर्यस् कुशलो ह्यसि भाषितुम्
शक्रासारखा तेजस्वी मांधाता हे नाव त्याला कसे मिळाले आणि त्याचा अद्वितीय जन्म कसा झाला, हे सांग, कारण तू ते सांगण्यास कुशल आहेस.