अग्निर्मित्रो योनिरापोऽथ देव्यो विष्णो रेतस्त्वममृतस्य नाभिः। एवं ब्रुवन्पाण्डव सत्यवाक्यं वेदीमिमां त्वं तरसाऽधिरोह
'अग्नी हा मित्र आहे, जल हे गर्भस्थान आहे, देवता येथे आहेत, विष्णू तू बीज आहेस, अमृताचा नाभी आहेस. असं सत्य बोलून, पांडवा, या वेदीवर निर्धाराने चढ.'
अग्निश्च ते योनिरिडा च देहो रेतोधा विष्णोरमृतस्य नाभिः। एवं ब्रुवन्पाण्डव सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत पतिं नदीनाम्
'अग्नी तुझं गर्भस्थान, इडा तुझं शरीर, विष्णू बीज, अमृताचा नाभी. असं सत्य बोलून, पांडवा, मग तू नद्यांचा स्वामी असलेल्या समुद्रात प्रवेश कर.'
अन्यथा हि कुरुश्रेष्ठ देवयोनिरपांपतिः। कुशाग्रेणापि कौन्तेय न स्प्रष्टव्यो महोदधिः
नाहीतर, कुरुवंशातील श्रेष्ठा, हा समुद्र, जो देवांचा आणि पाण्याचा स्वामी आहे, तो अगदी कुशाच्या टोकानेही स्पर्श करू नये, कुंतीपुत्रा.
ततः कृतस्वस्त्ययनो महात्मा युधिष्ठिरः सागरमभ्यगच्छत्। कृत्वा च तच्छासनमस्य सर्वं महेन्द्रमासाद्य निशामुवास
मग, महात्मा युधिष्ठिराने मंगलकार्य करून आणि सर्व आज्ञा पाळून, समुद्राकडे गेला; महेंद्र पर्वत गाठून तिथेच रात्र थांबला.
स तत्र तामुषित्वैकां रजनीं पृथिवीपतिः। तापसानां परं चक्रे सत्कारं भ्रातृभिः सह
तेथे पृथ्वीचा राजा आणि त्याचे भाऊ एक रात्र राहिले आणि त्यांनी त्या तपस्व्यांचा मोठ्या आदराने सत्कार केला.
लोमशस्तस्य तान्सर्वानाचख्यौ तत्र तापसान्। भृगूनङ्गिरसश्चैव वसिष्ठानथ काश्यपान्
लॊमशाने त्या सर्व तपस्व्यांना त्याला ओळख करून दिले—भृगु, अङ्गिरस, वसिष्ठ आणि काश्यप हे सर्व.
तान्समेत्य सा राजर्षिरभिवाद्य कृताञ्जलिः। रामस्यानुचरं वीरमपृच्छदकृतव्रणम्
ती राणीसमान राजर्षी त्या सर्वांना भेटला, दोन्ही हात जोडून नमस्कार केला आणि रामाचे अनुयायी, वीर अक्रतव्रण याला विचारले.
कदा नु रामो भगवांस्तापसो दर्शयिष्यति। तमहं तपसा युक्तं द्रष्टुमिच्छामि भार्गवम्
"राम, तो पूज्य तपस्वी, मला कधी भेटणार? मी त्या तपश्चर्येने युक्त भृगुवंशीय रामाचे दर्शन घ्यायचे आहे."
आयानेवासि विदितो रामस्य विदितात्मनः। प्रीतिस्त्वयि च रामस्य क्षिप्रं त्वां दर्शयिष्यति
"तुझ्या येण्याची बातमी स्वतःला जाणणाऱ्या रामाला आधीच समजली आहे. राम तुझ्यावर खूश आहे आणि लवकरच तुला दर्शन देईल."
चतुर्दशीमष्टमीं च रामं पश्यन्ति तापसाः। अस्यां रात्र्यां व्यतीतायां भवित्री श्वश्चतुर्दशी
"चतुर्दशी आणि अष्टमीला हे तपस्वी रामाचे दर्शन घेतात. ही रात्र संपली की उद्या चतुर्दशी आहे."
भवाननुगतो रामं जामदग्न्यं महाबलम्। प्रत्यक्षदर्शी सर्वस्य पूर्ववृत्तस्य कर्मणः
"तू त्या जमदग्नीपुत्र, महान शक्तिशाली रामामागे जाशील, जो प्रत्येकाच्या पूर्वीच्या कर्माचे प्रत्यक्ष ज्ञान असलेला आहे."
स भवान्कथयत्वद्य यथा रामेण निर्जिताः। आहवे क्षत्रियाः सर्वे कथं केन च हेतुना
"आता आम्हाला सांग, रामाने सर्व क्षत्रियांना युद्धात कसे, कोणत्या कारणाने आणि कोणत्या प्रकारे जिंकले."
[हन्त ते कथयिष्यामि महदाख्यानमुत्तमम्। भृगूणां राजशार्दूल वंशे जातस्य भारत
"ठीक आहे, राजसिंहा, मी तुला भृगुवंशात जन्मलेल्या या उत्तम आणि मोठ्या गोष्टीची कथा सांगतो, भारत."
रामस्य जामदग्न्यस्य चरितं देवसंमितम्। हैहयाधिपतेश्चैव कार्तवीर्यस् भारत
"जमदग्नीपुत्र रामाची आणि हैहयराज कर्तवीर्याची, ही दैवी कथा मी सांगतो, भारत."
रामेण चार्जुनो नाम हैहयाधिपतिर्हतिः। तस्य बाहुशतान्यासंस्त्रीणि सप्त च पाण्डव
"रामाने हैहयराज अर्जुनाचा वध केला, ज्याचे हात हजार होते—तीन वेळा सात—असा तो पांडवा."
दत्तात्रेयप्रसादेन विमानं काञ्चनं तथा। ऐश्वर्यं सर्वभूतेषु पृथिव्यां पृथिवीपते
"दत्तात्रेयांच्या कृपेने त्याला सोन्याचे विमान मिळाले आणि पृथ्वीवरील सर्व प्राण्यांवर राज्य करण्याचे सामर्थ्य मिळाले, हे पृथ्वीपती."
अव्घाहतगतिश्चैव रथस्तस्य महात्मनः। रथेन तेन तु सदावरदानेन वीर्यवान्
"त्या महात्म्याचा रथ इच्छेनुसार जाऊ शकत असे, आणि त्या वरामुळे तो नेहमी बलवान होता; त्या रथामुळे तो नेहमी पराक्रमी राहिला."
ममर्द देवान्यक्षांश्च ऋषींश्चैव समन्ततः। भूतांश्चैव स सर्वांस्तु पीडयामास सर्वतः
"त्याने देव, यक्ष, ऋषी आणि सर्वत्र सर्व प्राण्यांना त्रास दिला आणि त्यांना दडपले."
ततो देवाः समेत्याहुर्ऋषयश्च महाव्रताः। देवदेवं सुरारिघ्नं विष्णुं सत्यपराक्रमम्। भगवन्भूतरार्थमर्जुनं जहि वै प्रभो
"मग सर्व देव आणि मोठ्या व्रताचे ऋषी एकत्र आले आणि देवांचा शत्रू नाश करणाऱ्या, सत्यवीर्य असलेल्या विष्णूला म्हणाले—'भगवन्, सर्व प्राण्यांच्या भल्यासाठी अर्जुनाचा वध कर.'"
विमानेन च दिव्येन हैहयाधिपतिः प्रभुः। शचीसहायं क्रीडन्तं धर्षयामास वासवम्
"त्या हैहयराजाने आपल्या दिव्य विमानाने शचीसह रमणाऱ्या इंद्रावर हल्ला केला."
ततस्तु भगवान्देवः शक्रेण सहितस्तदा। कार्तवीर्यविनाशार्थं मन्त्रयामास भारत
"मग त्या काळी भगवंत आणि इंद्र दोघे मिळून कर्तवीर्याचा नाश करण्यासाठी विचारविनिमय करू लागले, भारत."
यत्तद्भूतहितं कार्यं सुरेन्द्रेण निवेदितम्। संप्रतिश्रुत्य तत्सर्वं भगवाँल्लोकपूजितः। जगाम बदरीं रम्यां स्वमेवाश्रममण्डलम्
"देवेंद्राने सांगितलेल्या, सर्व प्राण्यांच्या हितासाठी असलेल्या त्या कार्याचे वचन देऊन, लोकांनी पूजलेले भगवंत सुंदर बदरीला, स्वतःच्या आश्रमात गेले."
एतस्मिन्नेव काले तु पृथिव्यां पृथिवीपतिः।] कान्यकुब्जे महानासीत्पार्थिवः सुमहाबलः। गाधीति विश्रुतो लोके वनवासं जगाम ह
त्याच काळात पृथ्वीवर कान्यकुब्ज या नगरीत एक बलाढ्य राजा होता. त्याचे नाव गाधी, आणि तो जगभर प्रसिद्ध होता. तो वनात जाऊन राहू लागला.
वने तु तस्य वसतः कन्या जज्ञेऽप्सरःसमा। ऋचीको भार्गवस्तां च वरयामास भारत
वनात राहात असताना त्याला एक कन्या झाली, जी अप्सरेसारखी सुंदर होती. भृगुवंशीय ऋषी ऋचीक यांनी तिचा विवाहासाठी प्रस्ताव ठेवला.
तमुवाच ततो गाधिर्ब्राह्मणं संशितव्रतम्। उचितं नः कुले किंचित्पूर्वैर्यत्संप्रवर्तितम्
तेव्हा गाधी त्या व्रतस्थ ब्राह्मणाला म्हणाला, 'आमच्या कुळात पूर्वजांनी घालून दिलेली एक पद्धत आहे. योग्य अशी काही मागणी करणे हे आमच्याकडे चालू आहे.'
एकतः श्यामकर्णानां पाण्डुराणां तरस्विनाम्। सहस्रं वाजिनां शुक्लमिति विद्धि द्विजोत्तम
तो म्हणाला, 'हे श्रेष्ठ द्विजा, एकतर काळ्या कानांच्या आणि पांढऱ्या रंगाच्या, वेगवान अशा हजार घोड्यांची मागणी आहे, किंवा त्याच्या तोडीचे काही द्यावे लागेल.'
न चापि भगवान्वाच्योदीयतामिति भार्गव। देया मे दुहिता चैव त्वद्विधाय महात्मने
'आणि हे भृगुवंशी, हे काही विक्रीमूल्य आहे असे परमेश्वराला सांगू नका. माझी कन्या तुमच्यासारख्या महात्म्याला देईन.'
एकतः श्यामकर्णानां पाण्डुराणां तरस्विनाम्। दास्याम्यश्वसहस्रं ते मम भार्या सुताऽस्तु ते
'मी तुला काळ्या कानांच्या, पांढऱ्या रंगाच्या, वेगवान अशा हजार घोडे देईन आणि माझी कन्या तुझी पत्नी होईल.'
ददास्यश्वसहस्रं मे तव भार्या सुताऽस्तु मे
'मला हजार घोडे दे, आणि माझी कन्या तुझी पत्नी होईल.'
स तथेति प्रतिज्ञाय राजन्वरुणमब्रवीत्। एकतः श्यामकर्णानां पाण्डुराणां तरस्विनाम्। सहस्रं वाजिनामेकं शुल्कार्थं प्रतिदीयताम्
त्याने 'तसेच होईल' असे मान्य करून, राजन, वरुणाला म्हणाला, 'मला काळ्या कानांच्या, पांढऱ्या रंगाच्या, वेगवान अशा हजार घोड्यांची वधूमूल्य म्हणून आवश्यकता आहे.'