सा कन्दुकेनारमतास्य मूले विभज्यमाना फलिता लतेव। गात्रैश्च गात्राणि निषेवमाणा समाश्लिषच्चासकृदृश्यशृङ्गम्
ती झाडाच्या मुळाशी चेंडू खेळत होती, जणू फुललेली वेल फांद्यांनी विभागली गेली आहे. ती वारंवार ऋष्यशृंगाच्या अंगाला आपलं अंग लावून त्याला मिठी मारत होती.
सर्जानशोकांस्तिलकांश्च वृक्षा- न्सुपुष्पितानवनाम्यावभज्य। विलज्जमानेव मदाभिभूता प्रोभयामास सुतं महर्षेः
तीने सरज, अशोक आणि तिलक अशी फुलांनी बहरलेली झाडं वाकवून फांद्या तोडल्या. मनात प्रेमाचा भर असला तरी, ती लाजल्यासारखी भासवत महर्षीच्या मुलाला आकर्षित करू लागली.
अथर्श्यशृङ्गं विकृतंसमीक्ष्य पुनः पुनः पीञ्य च कायमस्य। अवेक्ष्यमाणा शनकैर्जगाम कृत्वाऽग्निहोत्रस्य तदाऽपदेशम्
मग ऋष्यशृंग गोंधळलेला दिसल्यावर, तिने पुन्हा पुन्हा त्याचं शरीर हलकेच दाबलं आणि हळूहळू त्याच्याकडे पाहत, अग्निहोत्र कसं करावं हे सांगून ती निघून गेली.
तस्यां गतायां मदनेन मत्तो विचेतनश्चाभवदृश्यशृङ्गः। तामेव भावेन गतेन शून्ये विनिःश्वसन्नार्तरूपो बभूव
ती गेल्यावर, ऋष्यशृंग प्रेमाने वेडा झाला आणि त्याचं भान हरपलं. ती नसल्यामुळे तो खोल श्वास घेत होता आणि त्याच्या चेहऱ्यावर यातना दिसत होत्या.
ततो मुहूर्ताद्धरिपिङ्गलाक्षः प्रवेष्टितो रोमभिरानखाग्रात्। स्वाध्यायवान्वृत्तसमाधियुक्तो विभाण्डकः काश्यपः प्रादुरासीत्
थोड्या वेळाने, केस अंगावर उभे राहिलेले, पिंगट डोळ्यांचे, स्वाध्यायात आणि व्रतात मग्न असलेले कश्यपकुळातील विभांडक प्रकट झाले.
सोऽपश्यदासीनमुपेत्य पुत्रं ध्यायन्तमेकं विपरीतचित्तम्। विनिःश्वसन्तं मुहुरूर्ध्वदृष्टिं विभाण्कः पुत्रमुवाच दीनम्
त्याने आपल्या मुलाला एकटं बसलेलं, विचारात गढलेलं, मन अस्वस्थ झालेलं, वारंवार खोल श्वास घेत आणि वर पाहत असलेलं पाहिलं. विभांडकाने आपल्या खिन्न मुलाला विचारलं.
न कल्पिताः समिधः किंनु तात कच्चिद्धुतं चाग्निहोऽत्रं त्वयाऽद्य। `न संसृष्टं क्रियते द्वारभागे सुवृक्षाणा खण्डने कः प्रवृत्तः
बाळा, आज समिधा नीट लावल्या नाहीयेत का? आज अग्निहोत्र केलंस का? दाराजवळ झाडू मारलेलं नाही आणि हे चांगली झाडं तोडण्याचं काम कुणी केलं?
सुनिर्णिक्तं स्रुक्स्रुवं होमधेनुः कच्चित्सवत्साद्यकृता त्वया च। `कोप्यागतः शुश्रूषणायेह पुत्र कुतश्चित्रं माल्यमिदं प्रवृद्धम्
होमासाठी वापरणारी चमचे आणि भांडी नीट स्वच्छ केली आहेत का? यज्ञासाठीची गाय आणि तिचं वासरू सांभाळली आहेत का? इथे कुणी सेवा मागायला आलं का? आणि हे सुंदर हार कुठून आले?
न वै यथापूर्वमिवासि पुत्र चिन्तापरश्चासि विचेतनश्च। दीनोतिमात्रं किमिवाद्य खिन्नः पृच्छामि त्वां क इहाद्यागतोऽभूत्
मुला, तू आज पूर्वीसारखा नाहीस; सतत विचारात आणि अस्वस्थ दिसतोस. आज इतका खिन्न आणि दुःखी का आहेस? मला सांग, आज इथे कुणी आलं होतं का?
इहागतो जटिलो ब्रह्मचारी न वै ह्रस्वो नातिदीर्घो मनस्वी। सुवर्णवर्णः कमलायताक्षः सुतः सुराणामवि शोभमानः
इथे एक जटा वाढवलेला ब्रह्मचारी आला होता. तो ना फार उंच ना फार ठेंगू, मनाने बळकट, सुवर्णासारखा वर्ण, कमळासारखे डोळे, अगदी देवपुत्रासारखा तेजस्वी.
समृद्धरूपः सवितेव दीप्तः सुश्लक्ष्णवाक्कृष्णतारश्चकोरात्। नीलाः प्रसन्नाश्च जटाः सुगन्धा हिरण्यरज्जुग्रथिताः सुदीर्घाः
तो देखणा आणि सूर्यासारखा तेजस्वी आहे, त्याची वाणी गोड आणि गुळगुळीत, डोळ्यांत काळ्या पुतळ्या चकोऱ्यासारख्या. त्याच्या जटा निळ्या, सुगंधी, फार लांब आणि सोन्याच्या दोऱ्यांनी बांधलेल्या आहेत.
आधारभूतः पुनरस्य कण्ठे विभ्राजते विद्युदिवान्तरिक्षे। द्वौ चास् पिण्डावधरेण कण्ठा- दजातरोमौ सुमनोहरौ च
त्याच्या गळ्यात एखाद्या वीजेसारखं काहीतरी झळकतं, जणू दिवसा आकाशात वीज चमकते. गळ्याखाली दोन गाठांसारख्या, केस नसलेल्या आणि फार आकर्षक अशा जागा आहेत.
विलग्नमध्यश्च स नाभिदेशे कटिश्च तस्यातिकृतप्रमाणा। तथाऽस् चीरान्तरतः प्रभाति हिरण्मयी मेखला मे यथेयम्
त्याची कंबर नाभीच्या ठिकाणी बारीक आहे, आणि कंबरेखालील भाग फारच रुंद आहे. त्याच्या वस्त्राखाली सोन्याची कमरपट्टा चमकत आहे, अगदी माझ्यासारखीच.
अन्यच्च तस्याद्भुतदर्शनीयं विकूजितं पादयोः संप्रभाति। पाण्योश्च तद्वत्स्वनवन्निबद्धौ कलापकावक्षमाला यथेयम्
त्याच्या पायांतून एक अद्भुत आणि गोड आवाज येतो; तसेच, त्याच्या हातांवर नव्याने गुंफलेल्या फुलांच्या माळा आणि मण्यांच्या माळा शोभून दिसतात, जशा माझ्याकडे आहेत तशाच.
विचेष्टमानस्य च तस्य तानि कूजन्ति हंसाः सरसीव मत्ताः। चीराणि तस्याद्भुतदर्शनानि नेमानि तद्वन्मम रूपवन्ति
तो चालताना त्या आवाजांची गूंज जणू एखाद्या सरोवरातल्या मदमस्त हंसांसारखी वाटते; त्याची वस्त्रे फारच सुंदर आणि आकर्षक दिसतात, आणि माझ्या वस्त्रांसारखीच आहेत.
वक्रं च तस्याद्भुतदर्सनीयं प्रव्याहृतं ह्लादयतीव चेतः। पिंस्कोकिलस्येव च तस्य वाणि तां शृण्वतो मे व्यथितोऽन्तरात्मा
त्याची वाणी वाकडी आणि अद्भुत आहे, ती ऐकताना मन आनंदित होते; त्याचा आवाज कोकिळेसारखा गोड आहे, आणि तो ऐकताना माझे अंतःकरण हलते.
यथा वनं माधवमासिमध्ये समीरीतं श्वसनेनेव भाति। तथा स भात्युत्तमपुण्यगन्धी निषेव्यमाणः पवनेन तात
जसा वसंत ऋतूत माधव वन वाऱ्याने डोलते आणि उजळते, तसाच तो उत्तम सुगंधाने दरवळतो आणि वाऱ्याने स्पर्शल्यावर अधिकच तेजस्वी दिसतो, प्रिय.
सुसंवताश्चापि जटा विभक्ता द्वैधीकृता भातिललाटदेशे। कर्णौ च चित्रैरिव चक्रवाकैः समावृतौ तस्य सुरूपवद्भिः
त्याच्या जटा नीट बांधलेल्या आणि विभागलेल्या आहेत, कपाळावर चमकत आहेत; त्याची कानं जणू सुंदर चक्रवाक पक्ष्यांनी सजवलेली आहेत.
तथा फलं वृत्तमथो विचित्रं समाहतं पाणिना दक्षिणेन। तद्भूमिमासाद्य पुनःपुनश्च समुत्पतत्यद्भुतरूपमुच्चैः
त्याने उजव्या हाताने एक गोल आणि रंगीबेरंगी फळ फेकले, ते फळ जमिनीवर पडून पुन्हा पुन्हा वर उडते आणि फारच अद्भुतपणे उंच जाते.
तच्चाभिहत्वा परिवर्ततेऽसौ वातेरितो वृक्ष इवावघूर्णम्। तं प्रेक्षतः पुत्रमिवामराणां प्रीतिः परा तात रतिश्च जाता
तो फळाला फेकून ते फिरवतो, जणू वाऱ्याने हलणारे झाड वाऱ्यात झुलते; त्याच्याकडे पाहताना, जणू देवपुत्राकडे पाहतो तसा, माझ्या मनात अत्यंत आनंद आणि प्रेम निर्माण झाले.
स मे समाश्लिष्य पुनः शरीरं जटासु गृह्याभ्यवनाम्य वक्रम्। वक्रेण वक्रं प्रणिधाय शब्दं चकार तन्मेऽजनयत्प्रहर्षम्
त्याने पुन्हा माझे शरीर मिठीत घेतले, माझ्या जटा हातात धरून त्याने आपले वाकडे शरीर वाकवले; आपले वाकडे शरीर माझ्याशी जुळवून त्याने एक आवाज केला, ज्यामुळे माझ्या मनात प्रचंड आनंद झाला.
न चापि पाद्यं बहुमन्यतेऽसौ फलानि चेमानि मया हृतानि। एवंव्रतोस्मीति च मामवोच- त्फलानि चान्यानि नवान्यदान्मे
त्याला पाय धुण्याचे पाणी किंवा मी आणलेली फळे काहीच महत्त्वाची वाटली नाहीत; त्याने मला सांगितले, 'हेच माझे व्रत आहे,' आणि मला इतर नवीन फळे दिली.
मयोपयुक्तानि फलानि यानि नेमानि तुल्यानि रसेन तेषाम्। न चापि तेषां त्वगियं यथैषां साराणि नैषामिव सन्ति तेषाम्
मी जे फळे खाल्ली ती या फळांसारखी चवीला नाहीत; त्यांची सालही या फळांसारखी नाही, आणि या फळांसारखा गाभा त्यात नाही.
तोयानि चैवातिरसानि मह्यं प्रादात्म वै पातुमुदाररूपः। पीत्वैव यान्यभ्यधिकः प्रहर्षो ममाभवद्भूश्चलितेव चासीत्
त्याने मला फारच स्वादिष्ट पाणी प्यायला दिले, तो अत्यंत उदार होता; ते पाणी प्यायल्यानंतर माझ्या मनात अजून मोठा आनंद झाला आणि माझे शरीर जणू हलू लागले.
इमानि चित्राणि च गन्धवन्ति माल्यानि तस्योद्ग्रथितानि पट्टैः। यानि प्रकीर्येह गतः स्वमेव स आश्रमं तपसा द्योतमानः
ही रंगीबेरंगी आणि सुगंधी फुलमाळा, कापडाने गुंफलेल्या, त्याने येथे विखुरल्या आणि मग तपश्चर्येच्या तेजाने उजळत स्वतःच्या आश्रमाकडे गेला.
गतेन तेनास्मिकृतो विचेता गात्रं च मे संपरिदह्यतीव। इच्छामि तस्यान्तिकमाशु गन्तुं तं चेह नित्यं परिवर्तमानम्
तो निघून गेल्यावर मी गोंधळून गेले आणि माझे शरीर जणू जळू लागले; मला लवकरच त्याच्याकडे जायचे आहे, जो इथे नेहमीच फिरत असतो.
गच्छामि तस्यान्तिकमेव तात का नाम सा ब्रह्मचर्या च तस्य। इच्छाम्यहं चरितुं तेन सार्धं यथा तपः स चरत्यार्यधर्मा
मी त्याच्याकडेच जाणार आहे, प्रिय; त्याचे ते ब्रह्मचर्य व्रत नेमके काय आहे? मला त्याच्यासोबत ते आचरण करावेसे वाटते, जसे तो आर्यधर्माने तप करतो.
चर्तुं तथेच्छा हृदये ममास्ति दुनोति चित्तं यदि तं न पश्ये
माझ्या मनातही तसेच आचरण करण्याची इच्छा आहे, आणि जर मी त्याला पाहिले नाही तर माझे मन अस्वस्थ होते.
रक्षांसि चैतानि चरन्ति पुत्र रूपेण तेनाद्भुतदर्शनेन। अतुल्यवीर्याण्यभिरूपवन्ति विघ्रं सदा तपसश्चिन्तयन्ति
ही राक्षसे, मुला, इथे फिरतात, त्यांच्या रूपाने अद्भुत आणि आकर्षक आहेत; त्यांची शक्ती आणि सौंदर्य कोणाशीही तुलना होऊ शकत नाही, आणि ते नेहमी तपश्चर्येचा विचार करतात.
सुरूपरूपाणि च तानि तात प्रलोभयन्ते विविधैरुपायैः। सुखाच्च लोकाच्च निपातयन्ति तान्युग्ररूपाणि मुनीन्वनेषु
ही सुंदर रूपांची राक्षसे, प्रिय, अनेक प्रकारांनी मोह पाडतात; त्या वनातील ऋषींना सुख आणि लोकांपासून खाली पाडतात, आणि त्यांचे रूप फारच भयंकर असते.