स्वैरेष्वपि न तेनाहं स्मरामि वितथं वचः। उक्तपूर्वं कुतो राजन्सांपराये स वक्ष्यति
आपल्यातल्याही कोणासमोर त्यांनी कधी खोटं बोललेलं मला आठवत नाही. राजन, एकदा त्यांनी जे सांगितलं ते योग्य वेळी ते पूर्ण करतात.
न संतापस्त्वया कार्यः कार्यं प्रति भुजंगमे। उत्पत्स्यति च ते पुत्रो ज्वलनार्कसमप्रभः
हे नागा, या गोष्टीसाठी तुला चिंता करायची गरज नाही. तुझ्या घरी अग्नी आणि सूर्यासारखा तेजस्वी मुलगा जन्माला येईल.
इत्युक्त्वा स हि मां भ्रातर्गतो भर्ता तपोधनः। तस्माद्व्येतु परं दुःखं तवेदं मनसि स्थितम्
असं सांगून, माझे तपस्वी पती निघून गेले, भाऊ. म्हणून तुझ्या मनात जे मोठं दुःख आहे ते दूर होऊ दे.
एतच्छ्रुत्वा स नागेन्द्रो वासुकिः परया मुदा। एवमस्त्विति तद्वाक्यं भगिन्याः प्रत्यगृह्णत
हे ऐकून नागराज वासुकीला फार आनंद झाला आणि 'तसं होवो' असं म्हणून त्याने बहिणीचं बोलणं मान्य केलं.
सान्त्वमानार्थदानैश्च पूजया चारुरूपया। सोदर्यां पूजयामास स्वसारं पन्नगोत्तमः
मधुर शब्द, भेटवस्तू आणि सन्मान देऊन, सुंदर रूप असलेल्या आपल्या सख्ख्या बहिणीचं नागश्रेष्ठाने पूजन केलं.
ततः प्रववृधे गर्भो महातेजा महाप्रभः। यथा मोमो द्विजश्रेष्ठ शुक्लपक्षोदितो दिवि
नंतर त्या गर्भाचा तेज आणि प्रकाश वाढू लागला, जसा शुक्ल पक्षातील चंद्र वाढतो तसा, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण.
अथ काले तु सा ब्रह्मन्प्रजज्ञे भुजगस्वसा। कुमारं देवगर्भाभं पितृमातृभयापहम्
नंतर योग्य वेळी, ब्राह्मण, नागराजाची बहीण देवासारखा मुलगा जन्माला घालते, जो वडील आणि आईचा भयं दूर करणारा होता.
ववृधे स तु तत्रैव नागराजनिवेशने। वेदांश्चाधिजगे साङ्गान्भार्गवच्यवनात्मजात्
तो मुलगा तिथेच नागराजाच्या घरी वाढला आणि भृगुपुत्र च्यवन यांच्याकडून सर्व वेद आणि त्यांच्या शाखा शिकला.
चीर्णव्रतो बाल एव बुद्धिसत्त्वगुणान्वितः। नाम चास्याभवत्ख्यातं लोकेष्वास्तीक इत्युत
लहानपणापासूनच त्याने व्रत पाळली, त्याच्यात बुद्धी, सद्गुण आणि चांगुलपणा होते. त्याचं नाव लोकांत 'आस्तिक' म्हणून प्रसिद्ध झालं.
अस्तीत्युक्त्वा गतो यस्मात्पिता गर्भस्थमेव तम्। वनं तस्मादिदं तस्य नामास्तीकेति विश्रुतम्
कारण त्याच्या वडिलांनी, तो अजून गर्भात असतानाच 'तो आहे' असं सांगून वनात प्रस्थान केलं, म्हणून त्याचं नाव 'आस्तिक' असं प्रसिद्ध झालं.
स बाल एव तत्रस्थश्चरन्नमितबुद्धिमान्। गृहे पन्नगराजस्य प्रयत्नात्परिरक्षितः
तो लहान असतानाच तिथे राहिला, आणि नागराजाच्या घरात त्याची काळजीपूर्वक राखणूक करण्यात आली. तो अत्यंत बुद्धिमान होता आणि घरात खेळत असतानाही त्याची सावधगिरी कायम होती.
भगवानिव देवेशः शूलपाणिर्हिरण्मयः। विवर्धमानः सर्वांस्तान्पन्नगानभ्यहर्षयत्
तो वाढत गेला आणि सर्व नागांना आनंद देऊ लागला. तो जसा तेजस्वी आणि सुवर्णमय होता, तसाच तो देवांचा प्रभू, त्रिशूलधारी महादेव यांसारखा भासू लागला.
यदपृच्छत्तदा राजा मन्त्रिणो जनमेजयः। पितुः स्वर्गगतिं तन्मे विस्तरेण पुनर्वद
त्या वेळी राजा जनमेजयाने आपल्या मंत्र्यांना विचारले, "माझ्या वडिलांच्या स्वर्गारोहणाबद्दल मला पुन्हा सविस्तर सांगावे."
शृणु ब्रह्मन्यथाऽपृच्छन्मन्त्रिणो नृपतिस्तदा। यथा चाख्यातवन्तस्ते निधनं तत्परिक्षितः
हे ब्राह्मण, ऐक. त्या वेळी राजाने आपल्या मंत्र्यांना कसे विचारले आणि त्यांनी परीक्षितांच्या मृत्यूचे वर्णन कसे केले, ते मी तुला सांगतो.
जानन्ति स्म भवन्तस्तद्यथावृत्तं पितुर्मम। आसीद्यथा स निधनं गतः काले महायशाः
तुम्हा सर्वांना माझ्या वडिलांबद्दल जे काही घडले ते माहीत आहे. त्या महात्म्याचा अंत कसा झाला, हे तुम्ही जाणता.
श्रुत्वा भवत्सकाशाद्धि पितुर्वृत्तमशेषतः। कल्याणं प्रतिपत्स्यामि विपरीतं न जातुचित्
तुमच्याकडून माझ्या वडिलांचे सर्व चरित्र ऐकल्यावर मी नेहमी योग्य मार्गानेच वागेन, कधीही विपरीत वर्तन करणार नाही.
मन्त्रिणोऽथाब्रुवन्वाक्यं पृष्टास्तेन महात्मना। सर्वे धर्मविदः प्राज्ञा राजानं जनमेजयम्
मग त्या महात्म्याने विचारल्यावर सर्व धर्मज्ञ आणि बुद्धिमान मंत्री राजा जनमेजयाला असे म्हणाले.
शृणु पार्थिव यद्ब्रूषे पितुस्तव महात्मनः। चरितं पार्थिवेन्द्रस्य यथा निष्ठां गतश्च सः
राजा, तू आपल्या महात्मा वडिलांच्या वर्तनाबद्दल विचारले आहेस. त्या राजाधिराजाने कसा अंत गाठला, ते ऐक.
धर्मात्मा च महात्मा च प्रजापालः पिता तव। आसीदिहायथा वृत्तः स महात्मा शृणुष्व तत्
तुझा वडील धर्मात्मा, महात्मा आणि प्रजेला रक्षण करणारा होता. त्या महात्म्याचे या जगातील वर्तन कसे होते, ते आता ऐक.
चातुर्वर्ण्यं स्वधर्मस्थं स कृत्वा पर्यरक्षत। धर्मतो धर्मविद्राजा धर्मो विग्रहवानिव
त्याने चारही वर्णांना त्यांच्या कर्तव्यांमध्ये स्थिर ठेवले आणि त्यांचे योग्य रक्षण केले. तो धर्म जाणणारा राजा होता आणि जणू धर्माचे साक्षात मूर्तिमंत रूपच होता.
ररक्ष पृथिवीं देवीं श्रीमानतुलविक्रमः। द्वेष्टारस्तस्य नैवासन्स च द्वेष्टि न कंचन
त्या अतुलनीय पराक्रमी आणि तेजस्वी राजाने पृथ्वीचे रक्षण केले. त्याला कोणतेही वैर नव्हते, आणि त्याने कधीच कुणावर द्वेष केला नाही.
समः सर्वेषु भूतेषु प्रजापतिरिवाभवत्। ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव स्वकर्मसु
तो सर्व प्राण्यांमध्ये समभावाने वागे, जणू साक्षात प्रजापतीच. ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र हे आपापल्या कर्तव्यांमध्ये स्थिर होते.
स्थितः सुमनसो राजंस्तेन राज्ञा स्वधिष्ठिताः। विधवानाथविकलान्कृपणांश्च बभार सः
त्या राजाच्या काळात सर्व लोक संतुष्ट आणि स्थिर होते. त्याने विधवा, अनाथ, अपंग आणि दीन लोकांची काळजी घेतली.
सुदर्शः सर्वभूतानामासीत्सोम इवापरः। तुष्टपुष्टजनः श्रीमान्सत्यवाग्दृढविक्रमः
तो सर्व प्राण्यांमध्ये सुंदर होता, जणू दुसरा सोमचंद्र. तो श्रीमंत, तृप्त, सत्यवचन आणि दृढ पराक्रमी होता.
धनुर्वेदे तु शिष्योऽभून्नृपः शारद्वतस्य सः। गोविन्दस्य प्रियश्चासीत्पिता ते जनमेजय
धनुर्विद्येत तो शारद्वताचा शिष्य होता. जनमेजया, तुझा वडील गोविंदाचा प्रिय होता.
लोकस्य चैव सर्वस्य प्रिय आसीन्महायशाः। परिक्षीणेषु कुरुषु सोत्तरायामजीजनत्
तो महात्मा सर्व लोकांचा प्रिय होता. जेव्हा कुरू वंश नष्ट झाला, तेव्हा त्याने उत्तरेपासून एक पुत्र प्राप्त केला.
परिक्षिदभवत्तेन सौभद्रस्यात्मजो बली। राजधर्मार्थकुशलो युक्तः सर्वगुणैर्वृतः
त्याच्यापासून परीक्षित हा सुभद्रेचा बलवान पुत्र जन्माला आला. तो राजधर्म आणि अर्थशास्त्रात निपुण, सर्व गुणांनी युक्त होता.
जितेन्द्रियश्चात्मवांश्च मेधावी धर्मसेविता। षड्वर्गजिन्महाबुद्धिर्नीतिशास्त्रविदुत्तमः
तो इंद्रियांवर विजय मिळवणारा, आत्मनिष्ठ, बुद्धिमान आणि धर्मनिष्ठ होता. त्याने सहा अंतर्गत शत्रूंवर विजय मिळवला होता आणि तो नीतिशास्त्राचा उत्तम जाणणारा होता.
प्रजा इमास्तव पिता षष्टिवर्षाण्यपालयत्। ततो दिष्टान्तमापन्नः सर्वेषां दुःखमावहन्
तुझ्या वडिलांनी या प्रजेला साठ वर्षे सांभाळले; त्यानंतर त्यांचा मृत्यू आला आणि सर्वांना दु:ख झाले.
ततस्त्वं पुरुषश्रेष्ठ धर्मेण प्रतिपेदिवान्। इदं वर्षसहस्राणि राज्यं कुरुकुलागतम्। बाल एवाभिषिक्तस्त्वं सर्वभूतानुपालकः
मग, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या तूं, नीतीने वागू लागलास; हे कुरू वंशाचं राज्य हजार वर्षे तुझ्याकडे आलं. लहान असतानाच तुझा अभिषेक झाला आणि सर्व जीवांचं रक्षण करणारा बनलास.