स तानुवाच तेजस्वी सत्यधर्मपरायणः। करिष्ये पितरः कामं व्येतु वो मानसो ज्वरः
तेजस्वी, सत्य आणि धर्माला समर्पित असलेल्या त्या ऋषींनी आपल्या पितरांना उत्तर दिले, 'पितरांनो, मी तुमची इच्छा पूर्ण करीन; आता तुमची चिंता दूर होवो.'
ततः प्रसवसन्तानं चिन्तयन्भगवानृषिः। आत्मनः प्रसवस्यार्थे नापश्यत्सदृशीं स्त्रियम्
मग त्या भगवंत ऋषींनी आपल्या वंशाच्या वाढीचा विचार केला, पण स्वतःसारखी योग्य स्त्री कुठेच सापडली नाही.
स तस्य तस् सत्वस्य तत्तदङ्गमनुत्तमम्। संगृह्यतत्समैरङ्गैर्निर्ममे स्त्रियमुत्तमाम्
मग त्यांनी आपल्या गुणांतील उत्तम अंश एकत्र करून, त्यात आणखी चांगले गुण मिसळून एक उत्तम स्त्री निर्माण केली.
स तां विदर्भराजाय पुत्रकामाय ताम्यते। निर्मितामात्मनोऽर्थाय मुनिः प्रादान्महातपाः
मग त्या महान तपस्व्याने, स्वतःच्या संततीसाठी निर्माण केलेली ती स्त्री, पुत्राची इच्छा असलेल्या विदर्भराजाला दिली.
सा तत्र जज्ञे सुभगा विद्युत्सौदामनी यथा। विभ्राजमाना वपुषा व्यवर्धत शुभानना
तेथे ती सुंदर, भाग्यशाली कन्या, वीज चमकावी तशी तेजस्वी रूपाने प्रकट झाली. तिचा चेहरा मोहक होता आणि ती तेजाने फुलू लागली.
जातमात्रां च तां दृष्ट्वा वैदर्भः पृथिवीपतिः। प्रहर्षेण द्विजातिभ्यो न्यवेदयत भारत
ती नुकतीच जन्माला आल्यावर, विदर्भराजा अतिशय आनंदित झाला आणि त्याने तो आनंद सर्व ब्राह्मणांना सांगितला.
अभ्यनन्दन्त तां सर्वे ब्राह्मणा वसुधाधिप। लोपामुद्रेति तस्याश्च चक्रिरे नाम ते द्विजाः
सर्व ब्राह्मणांनी तिला आनंदाने स्वागत केले आणि त्या द्विजांनी तिचे नाव 'लोपा मुद्रा' ठेवले.
ववृधे सा महाराज बिभ्रती रूपमुत्तमम्। अप्स्विवोत्पलिनी शीघ्रमग्नेरिव शिखा शुभा
ती कन्या, राजन, उत्तम रूप धारण करून जलातील कमळासारखी लवकर वाढू लागली आणि अग्नीच्या ज्वाळेसारखी सुंदर दिसू लागली.
तां यौवनस्थां राजेन्द्रशतं कन्याः स्वलंकृताः। दास्यः शतं च कल्याणीमुपातस्थुर्वशानुगाः
ती युवती वयात येताच, राजन, शंभर सुशोभित कन्या आणि शंभर सुंदर दासी तिच्या सेवेसाठी एकत्र झाल्या.
सा स्म दासीशतवृता मध्ये कन्याशतस्य च। आरस्ते तेजस्विनी कन्या रोहिणीव दिविप्रभा
ती तेजस्विनी कन्या, शंभर दासी आणि शंभर कन्यांच्या मध्ये, आकाशातील रोहिणी नक्षत्रासारखी सर्वांत उठून दिसू लागली.
यौवनस्थामपि च तां शीलाचारसमन्विताम्। न वव्रे पुरुषः कश्चिद्भयात्तस्य महात्मनः
ती तरुण, सद्गुणी आणि उत्तम वर्तन असली तरी, तिच्या महान पित्याच्या भीतीने कुणीही तिला वधू म्हणून निवडले नाही.
सा तु सत्यवती कन्या रूपेणाप्सरसोप्यति। तोषयामास पितरं शीलेन स्वजनं तथा
ती सत्यवती कन्या, रूपाने अप्सरांनाही मागे टाकणारी होती; तिने आपल्या वर्तनाने वडिलांना आणि आप्तजनांनाही संतुष्ट केले.
वैदर्भी तु तथायुक्तां युवतीं प्रेक्ष्य वै पिता। मनसा चिन्तयामास कस्मै दद्यामिमांसुताम्
विदर्भराजाने आपल्या कन्येला असे गुणसंपन्न आणि तरुण पाहून मनात विचार केला, 'ही मुलगी मी कुणाला द्यावी?'
यदात्वमन्यतागस्त्यो गार्हस्थ्ये तां क्षमामिति। तदाऽभिगम्य प्रोवाच वैदर्भं पृथिवीपतिम्
जेव्हा अगस्त्य ऋषींनी विवाहाचा विचार केला आणि मनात म्हटले, 'ही कन्या योग्य आहे,' तेव्हा त्यांनी विदर्भराजाकडे जाऊन त्याच्याशी बोलले.
राजन्निवेशे बुद्धिर्मे वर्तते पुत्रकारणात्। वरयेत्वां महीपाल लोपामुद्रां प्रयच्छ मे
'राजा, मला संततीसाठी गृहस्थाश्रम स्वीकारायचा आहे; म्हणून लोपा मुद्रा मला वधू म्हणून निवड आणि मला द्या.'
एवमुक्तः स मिनिना महीपालो विचेतनः। प्रत्याख्यानाय चाशक्तः प्रदातुं चैव नैच्छत
म्हणून ऋषींनी असे सांगितल्यावर, राजा गोंधळून गेला; त्याला नकारही देता येईना आणि कन्यादान करावंसंही वाटेना.
ततः स भार्यामभ्येत्य प्रोवाच पृथिवीपतिः। महर्षिर्वीर्यवानेष क्रुद्धः शापाग्निना दहेत्
मग राजा आपल्या पत्नीला भेटून म्हणाला, 'हा महर्षी फार सामर्थ्यवान आहे; तो रागावला तर आपल्या शापाने आपल्याला जाळू शकतो.'
तं तथा दुःखितं दृष्ट्वा सभार्यं पृथिवीपतिम्। लोपामुद्राऽभिगम्येदं काले वचनमब्रवीत्
राजा आणि त्याची पत्नी दुःखी दिसत असताना, लोपा मुद्रा योग्य वेळी त्यांच्याजवळ आली आणि म्हणाली—
न मत्कृते महीपाल पीडामभ्येतुमर्हसि। प्रयच्छ मामगस्त्याय त्राह्यात्मानं मया पितः
'राजा, माझ्यामुळे तुम्ही दुःखी होऊ नका; मला अगस्त्य ऋषींना द्या आणि माझ्या द्वारे स्वतःचे रक्षण करा, वडिलांनो.'
दुहितुर्वचनाद्राजा सोऽगस्त्याय महात्मने। लोपामुद्रां ततः प्रादाद्विधिपूर्वं विशांपते
मुलीच्या या शब्दांवर, राजाने सर्व विधीनुसार लोपा मुद्रा ही कन्या महात्मा अगस्त्य ऋषींना दिली.
प्राप्य भार्यामगस्त्यस्तु लोपामुद्रामभाषत। महार्हाण्युत्सृजैतानि वासांस्याभरणानि च
पत्नी मिळाल्यावर, अगस्त्य ऋषींनी लोपा मुद्रेला सांगितले, 'हे मौल्यवान वस्त्र आणि दागिने सोडून दे.'
ततः सा दर्शनीयानि महार्हाणि तनूनि च। समुत्ससर्ज रम्भोरूर्वसनान्यायतेक्षणा
मग ती, केळीच्या देठासारख्या सुंदर पायांची आणि हरिणासारख्या डोळ्यांची, आपल्या सर्व देखण्या वस्त्रालंकारांचा त्याग केला.
ततश्चीराणि जग्राह वल्कलान्यजिनानि च। समानव्रतचर्या च बभूवायतलोचना
मग तिने झाडांच्या सालीची वस्त्रे, मृगाची कातडी आणि तपस्विनींचे कपडे घेतले आणि मोठ्या डोळ्यांनी तीही त्याच व्रताचे पालन करू लागली.
गङ्गाद्वारमथागम्य भगवानृषिसत्तमः। उग्रमातिष्ठत तपः सह पत्न्याऽनुकूलया
गंगाच्या काठी जाऊन, तो पूज्य आणि श्रेष्ठ ऋषी आपल्या भक्त पत्नीसह कठोर तप करायला लागला.
सा प्रीत्या बहुमानाच्च पतिं पर्यचरत्तदा। अगस्त्यश्च परां प्रीतिं भार्यायामगमत्प्रभुः
त्या वेळी तिने प्रेमाने आणि मोठ्या आदराने पतीची सेवा केली; आणि अगस्त्य ऋषींना आपल्या पत्नीमध्ये अत्यंत आनंद मिळाला.
ततो बहुतिथे काले लोपामुद्रां विशांपते। तपसा द्योतितां स्नातां ददर्श भगवानृषिः
खूप काळ गेल्यावर, राजाधिराज, त्या पूज्य ऋषींनी तपामुळे तेजस्वी आणि स्नानाने पवित्र झालेली लोपा मुद्रा पाहिली.
स तस्याः परिचारेण शौचेन च दमेन च। श्रिया रूपेण च प्रीतो मैथुनायाजुहाव ताम्
तिच्या सेवेमुळे, शुद्धतेमुळे, संयमामुळे, तेजामुळे आणि सौंदर्यामुळे प्रसन्न होऊन, त्याने तिला सहवासासाठी बोलावले.
ततः सा प्राञ्जलिर्भूत्वा लज्जमानेव भामिनी। तदा सप्रणयं वाक्यं भगवन्तमथाब्रवीत्
मग ती दोन्ही हात जोडून, लाजत-लाजत, प्रेमळ शब्दांत त्या पूज्य ऋषींना म्हणाली.
असंशयं प्रजाहेतोर्भार्यां पतिरविन्दत। पा तु त्वयि मम प्रीतिस्तामृषे कर्तुमर्हसि
नक्कीच, संततीसाठीच पती पत्नीला स्वीकारतो; माझे तुझ्यावरचे प्रेम अढळ आहे—हे ऋषी, ते पूर्ण करणे तुझे कर्तव्य आहे.
यथा पितुर्गृहे विप्र प्रासादे शयनं मम। तथाविधे त्वं शयने मामुपैतुमिहार्हसि
हे ब्राह्मण, जसे माझ्या वडिलांच्या राजवाड्यात माझे शयन होते, तसेच इथेही तुझ्या शय्येवर मला जवळ घेणे तुला योग्य आहे.