गतमात्रं तु भर्तारं जरत्कारुरवेदयत्। भ्रातुः सकाशमागत्य यथातथ्यं तपोधन
पती निघून गेल्यावर, जरत्कारूने आपल्या भावाकडे जाऊन घडलेली सर्व गोष्ट जशीच्या तशी सांगितली.
ततः स भुजगश्रेष्ठः श्रुत्वा सुमहदप्रियम्। उवाच भगिनीं दीनां तदा दीनतरः स्वयम्
तेव्हा, सर्पांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या वसुकिला हे मोठं दुःख ऐकून, तो स्वतः आणखी दुःखी झाला आणि आपल्या दु:खी बहिणीला म्हणाला.
जानासि भद्रे यत्कार्यं प्रदाने कारणं च यत्। पन्नगानां हितार्थाय पुत्रस्ते स्यात्ततो यदि
हे सुभगे, तुला काय करावं आणि दान देण्यामागचं कारण माहिती आहे. जर ते नागांच्या भल्यासाठी असेल, तर तुझा मुलगा त्यासाठीच असू दे.
स सर्पसत्रात्किल नो मोक्षयिष्यति वीर्यवान्। एवं पितामहः पूर्वमुक्तवांस्तु सुरैः सह
तो वीर मुलगा नक्कीच आपल्याला सर्पसत्रातून वाचवेल. पूर्वी ब्रह्मदेवाने देवांसोबत हेच सांगितलं होतं.
अप्यस्ति गर्भः सुभगे तस्मात्ते मुनिसत्तमात्। न चेच्छाम्यफलं तस्य दारकर्म मनीषिणः
सौभाग्यवती, त्या श्रेष्ठ ऋषींपासून तुझ्या पोटी मूल आहे का? त्या ज्ञानी पुरुषाचा प्रयत्न व्यर्थ जाऊ नये, अशी माझी इच्छा नाही.
कामं च मम न न्याय्यं प्रष्टुं त्वां कार्यमीदृशम्। किंतु कार्यगरीयस्त्वात्ततस्त्वाऽहमचूचुदम्
खरं तर, असं काही विचारणं योग्य नाही, हे मला मान्य आहे. पण हे काम फार मोठं असल्यामुळे मी तुला विचारलं.
दुर्वार्यतां विदित्वा च भर्तुस्तेऽतितपस्विनः। नैनमन्वागमिष्यामि कदाचिद्धि शपेत्स माम्
तुझ्या पतीचे कठोर तप आणि त्यांचा कठीण स्वभाव मला माहीत आहे. म्हणून मी कधीच त्यांच्यामागे जाणार नाही, नाहीतर ते मला शाप देतील.
आचक्ष्व भद्रे भर्तुः स्वं सर्वमेव विचेष्टितम्। उद्धरस्व च शल्यं मे घोरं हृदि चिरस्थितम्
हे सुभगे, तुझ्या पतीने काय केलं ते सर्व मला सांग. आणि माझ्या मनात जे दीर्घकाळ बोचतंय ते दुःख दूर कर.
जरत्कारुस्ततो वाक्यमित्युक्ता प्रत्यभाषत। आश्वासयन्ती सन्तप्तं वासुकिं पन्नगेश्वरम्
असं विचारल्यावर, जरत्कारूने त्या दुःखी वासुकी नागराजाला धीर देत उत्तर दिलं.
पृष्टो मयाऽपत्यहेतोः स महात्मा महातपाः। अस्तीत्युत्तरमुद्दिश्य ममेदं गतवांश्च सः
अपत्यासाठी मी त्या महात्मा, महातपस्वीला विचारलं होतं. त्यांनी 'आहे' असं उत्तर दिलं आणि मग ते निघून गेले.
स्वैरेष्वपि न तेनाहं स्मरामि वितथं वचः। उक्तपूर्वं कुतो राजन्सांपराये स वक्ष्यति
आपल्यातल्याही कोणासमोर त्यांनी कधी खोटं बोललेलं मला आठवत नाही. राजन, एकदा त्यांनी जे सांगितलं ते योग्य वेळी ते पूर्ण करतात.
न संतापस्त्वया कार्यः कार्यं प्रति भुजंगमे। उत्पत्स्यति च ते पुत्रो ज्वलनार्कसमप्रभः
हे नागा, या गोष्टीसाठी तुला चिंता करायची गरज नाही. तुझ्या घरी अग्नी आणि सूर्यासारखा तेजस्वी मुलगा जन्माला येईल.
इत्युक्त्वा स हि मां भ्रातर्गतो भर्ता तपोधनः। तस्माद्व्येतु परं दुःखं तवेदं मनसि स्थितम्
असं सांगून, माझे तपस्वी पती निघून गेले, भाऊ. म्हणून तुझ्या मनात जे मोठं दुःख आहे ते दूर होऊ दे.
एतच्छ्रुत्वा स नागेन्द्रो वासुकिः परया मुदा। एवमस्त्विति तद्वाक्यं भगिन्याः प्रत्यगृह्णत
हे ऐकून नागराज वासुकीला फार आनंद झाला आणि 'तसं होवो' असं म्हणून त्याने बहिणीचं बोलणं मान्य केलं.
सान्त्वमानार्थदानैश्च पूजया चारुरूपया। सोदर्यां पूजयामास स्वसारं पन्नगोत्तमः
मधुर शब्द, भेटवस्तू आणि सन्मान देऊन, सुंदर रूप असलेल्या आपल्या सख्ख्या बहिणीचं नागश्रेष्ठाने पूजन केलं.
ततः प्रववृधे गर्भो महातेजा महाप्रभः। यथा मोमो द्विजश्रेष्ठ शुक्लपक्षोदितो दिवि
नंतर त्या गर्भाचा तेज आणि प्रकाश वाढू लागला, जसा शुक्ल पक्षातील चंद्र वाढतो तसा, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण.
अथ काले तु सा ब्रह्मन्प्रजज्ञे भुजगस्वसा। कुमारं देवगर्भाभं पितृमातृभयापहम्
नंतर योग्य वेळी, ब्राह्मण, नागराजाची बहीण देवासारखा मुलगा जन्माला घालते, जो वडील आणि आईचा भयं दूर करणारा होता.
ववृधे स तु तत्रैव नागराजनिवेशने। वेदांश्चाधिजगे साङ्गान्भार्गवच्यवनात्मजात्
तो मुलगा तिथेच नागराजाच्या घरी वाढला आणि भृगुपुत्र च्यवन यांच्याकडून सर्व वेद आणि त्यांच्या शाखा शिकला.
चीर्णव्रतो बाल एव बुद्धिसत्त्वगुणान्वितः। नाम चास्याभवत्ख्यातं लोकेष्वास्तीक इत्युत
लहानपणापासूनच त्याने व्रत पाळली, त्याच्यात बुद्धी, सद्गुण आणि चांगुलपणा होते. त्याचं नाव लोकांत 'आस्तिक' म्हणून प्रसिद्ध झालं.
अस्तीत्युक्त्वा गतो यस्मात्पिता गर्भस्थमेव तम्। वनं तस्मादिदं तस्य नामास्तीकेति विश्रुतम्
कारण त्याच्या वडिलांनी, तो अजून गर्भात असतानाच 'तो आहे' असं सांगून वनात प्रस्थान केलं, म्हणून त्याचं नाव 'आस्तिक' असं प्रसिद्ध झालं.
स बाल एव तत्रस्थश्चरन्नमितबुद्धिमान्। गृहे पन्नगराजस्य प्रयत्नात्परिरक्षितः
तो लहान असतानाच तिथे राहिला, आणि नागराजाच्या घरात त्याची काळजीपूर्वक राखणूक करण्यात आली. तो अत्यंत बुद्धिमान होता आणि घरात खेळत असतानाही त्याची सावधगिरी कायम होती.
भगवानिव देवेशः शूलपाणिर्हिरण्मयः। विवर्धमानः सर्वांस्तान्पन्नगानभ्यहर्षयत्
तो वाढत गेला आणि सर्व नागांना आनंद देऊ लागला. तो जसा तेजस्वी आणि सुवर्णमय होता, तसाच तो देवांचा प्रभू, त्रिशूलधारी महादेव यांसारखा भासू लागला.
यदपृच्छत्तदा राजा मन्त्रिणो जनमेजयः। पितुः स्वर्गगतिं तन्मे विस्तरेण पुनर्वद
त्या वेळी राजा जनमेजयाने आपल्या मंत्र्यांना विचारले, "माझ्या वडिलांच्या स्वर्गारोहणाबद्दल मला पुन्हा सविस्तर सांगावे."
शृणु ब्रह्मन्यथाऽपृच्छन्मन्त्रिणो नृपतिस्तदा। यथा चाख्यातवन्तस्ते निधनं तत्परिक्षितः
हे ब्राह्मण, ऐक. त्या वेळी राजाने आपल्या मंत्र्यांना कसे विचारले आणि त्यांनी परीक्षितांच्या मृत्यूचे वर्णन कसे केले, ते मी तुला सांगतो.
जानन्ति स्म भवन्तस्तद्यथावृत्तं पितुर्मम। आसीद्यथा स निधनं गतः काले महायशाः
तुम्हा सर्वांना माझ्या वडिलांबद्दल जे काही घडले ते माहीत आहे. त्या महात्म्याचा अंत कसा झाला, हे तुम्ही जाणता.
श्रुत्वा भवत्सकाशाद्धि पितुर्वृत्तमशेषतः। कल्याणं प्रतिपत्स्यामि विपरीतं न जातुचित्
तुमच्याकडून माझ्या वडिलांचे सर्व चरित्र ऐकल्यावर मी नेहमी योग्य मार्गानेच वागेन, कधीही विपरीत वर्तन करणार नाही.
मन्त्रिणोऽथाब्रुवन्वाक्यं पृष्टास्तेन महात्मना। सर्वे धर्मविदः प्राज्ञा राजानं जनमेजयम्
मग त्या महात्म्याने विचारल्यावर सर्व धर्मज्ञ आणि बुद्धिमान मंत्री राजा जनमेजयाला असे म्हणाले.
शृणु पार्थिव यद्ब्रूषे पितुस्तव महात्मनः। चरितं पार्थिवेन्द्रस्य यथा निष्ठां गतश्च सः
राजा, तू आपल्या महात्मा वडिलांच्या वर्तनाबद्दल विचारले आहेस. त्या राजाधिराजाने कसा अंत गाठला, ते ऐक.
धर्मात्मा च महात्मा च प्रजापालः पिता तव। आसीदिहायथा वृत्तः स महात्मा शृणुष्व तत्
तुझा वडील धर्मात्मा, महात्मा आणि प्रजेला रक्षण करणारा होता. त्या महात्म्याचे या जगातील वर्तन कसे होते, ते आता ऐक.
चातुर्वर्ण्यं स्वधर्मस्थं स कृत्वा पर्यरक्षत। धर्मतो धर्मविद्राजा धर्मो विग्रहवानिव
त्याने चारही वर्णांना त्यांच्या कर्तव्यांमध्ये स्थिर ठेवले आणि त्यांचे योग्य रक्षण केले. तो धर्म जाणणारा राजा होता आणि जणू धर्माचे साक्षात मूर्तिमंत रूपच होता.