यच्च ते मानसं वीर तीर्थयात्रामिमां प्रति। स महर्षिर्लोमशस्ते कथयिष्यत्यसंशयम्
या तीर्थयात्रेबद्दल तुझ्या मनात जे काही शंका आहेत, त्या महर्षि लोमश नक्कीच तुला समजावून सांगतील.
यच्च किंचित्तपोयुक्तं फलं तीर्थेषु भारत। ब्रह्मर्षिरेष ब्रूयात्ते न तच्छ्रद्धेयमन्यथा
तीर्थस्थळी तप करून जे काही फळ मिळते, ते हा ब्रह्मर्षि तुला सांगेल; त्याच्या शब्दावर कधीच शंका करू नकोस.
धनंजयेन चाप्युक्तं यत्तच्छृणु युधिष्ठिर। युधिष्ठिरं भ्रातरं मे योजयेर्धर्म्यया धिया
युधिष्ठिरा, आता धनंजयाने जे सांगितले तेही ऐक—'माझा भाऊ युधिष्ठिराने आपल्या भावांना धर्मबुद्धीने मार्गदर्शन करावे.'
त्वं हि धर्मान्परान्वेत्थ तपांसि च तपोधन। श्रीमतां चापि जानासि धर्मं राज्ञां सनातनम्
कारण तू श्रेष्ठ धर्म आणि तपश्चर्या जाणतोस, तपश्चर्येचा खजिना आहेस, आणि राजांचा सनातन धर्मही तुला ठाऊक आहे.
स भवान्परमं वेद रपावनं पुरुषं प्रति। तेन संयोजयेथास्त्वं तीर्थपुण्येन पाण्डवान्
म्हणून, तू जो श्रेष्ठ आणि पावन मार्ग जाणतोस, त्याद्वारे पांडवांना तीर्थयात्रेचे पुण्य मिळवून दे.
यथा तीर्थानि गच्छेत गाश्च दद्यात्स पार्थिवः। तथा सर्वात्मना कार्यमिति मामर्जुनोऽब्रवीत्
राजाने जसे तीर्थयात्रा करावी आणि गायी द्याव्यात, तसेच सर्व मनाने हे करावे, असे अर्जुनाने मला सांगितले.
भवता चानुगुप्तोऽसौ चरेत्तीर्थानि सर्वशः। रक्षोभ्यो रक्षितव्यश्च दुर्गेषु विषमेषु च
तुझ्या संरक्षणाखाली त्याने सर्व तीर्थस्थळे फिरावीत; संकटाच्या आणि कठीण जागी त्याचे राक्षसांपासून रक्षण करावे.
दधीच इव देवेन्द्रं यथा चाप्यङ्गिरा रविम्। तथा रक्षस्व कौन्तेयान्राक्षसेभ्यो द्विजोत्तम
जसे दधीचिने इंद्राचे आणि अङ्गिरसने सूर्याचे रक्षण केले, तसेच श्रेष्ठ ब्राह्मणा, तू कुंतीपुत्रांचे राक्षसांपासून रक्षण कर.
यातुधाना हि बहवो राक्षसाः पर्वतोपमाः। त्वयाऽभिगुप्तान्कौन्तेयान्न विवर्तेयुरन्तिकम्
कौन्तेय, पर्वतासारखे बलवान असे अनेक यातुधान आणि राक्षस तुझ्या रक्षणाखाली असताना पांडवांच्या जवळ येऊ शकणार नाहीत.
सोऽहमिन्द्रस्य वचनान्नियोगादर्जुनस्य च। रक्षमाणो भयेभ्यस्त्वां चरिष्यामि त्वा सह
म्हणून, इंद्र आणि अर्जुन यांच्या आज्ञेप्रमाणे, मी तुझ्या सोबत राहून तुला सर्व संकटांपासून वाचवीन आणि तुझ्यासोबत प्रवास करीन.
द्विस्तीर्थानि मया पूर्वं दृष्टानि कुरुनन्दन। इदं तृतीयं द्रक्ष्यामि तान्येव भवता सह
कुरुवंशाच्या आनंदा, मी याआधी दोन तीर्थस्थळे पाहिली आहेत; आता हे तिसरे तीर्थ तुझ्यासोबत पाहणार आहे.
इयं राजर्षिभिर्याता पुण्यकृद्भिर्युधिष्ठिर। मन्वादिभिर्महाराज तीर्थयात्रा भयापहा
युधिष्ठिरा, ही तीर्थयात्रा, जी भीती दूर करते, राजर्षी, पुण्यवान आणि मन्वादी थोर राजांनी केली होती.
नानृजुर्नाकृतात्मा च नाविद्यो न च पापकृत्। स्नाति तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्नरः
कौरवा, जो खोटं बोलतो, मन वशात ठेवत नाही, अज्ञान आहे, पाप करतो किंवा वाईट विचाराचा आहे, असा कोणीही तीर्थात स्नान करत नाही.
त्वं तु धर्ममतिर्नित्यं धर्मज्ञः सत्यसंगरः। विमुक्तः सर्वपापेभ्यो भूय एव भविष्यसि
पण तू नेहमी धर्माचाच विचार करणारा, धर्म जाणणारा आणि सत्यप्रतिज्ञ आहेस, त्यामुळे तू पुन्हा सर्व पापांपासून मुक्त होशील.
यथा भगीरथो राजा राजानश्च गयादयः। यथा ययातिः कौन्तेय तथा त्वमपि पाण्डव
जसा भागीरथ राजा, गयादी राजे आणि ययाति यांनी पुण्य मिळवलं, तसंच, कौन्तेय, तूही पांडवांमध्ये तसंच यश मिळवशील.
न हर्षात्संप्रपश्यामि वाक्यस्यास्योत्तरं क्वचित्। यन्मां स्मरति देवेशः किं नामाभ्यधिकं ततः
देवांचा स्वामी मला आठवतो, यापेक्षा मोठं दुसरं काय असू शकतं? आनंदाने मी या शब्दांना उत्तर शोधत नाही.
भवता संगमो यस् भ्राता चैव धनंजयः। वासवः स्मरते यस् को नामाभ्यधिकस्ततः
तुझ्यासारखा मित्र, ज्याचा भाऊ धनंजय आहे आणि ज्याला वासव आठवतो, त्याहून मोठा दुसरा कोण असू शकतो?
यच्च मां भगवानाह तीर्थानां गमनं प्रति। धौम्यस्य वचनादेषा बुद्धिः पूर्वं कृतैव मे
भगवंतांनी मला तीर्थयात्रेबद्दल जे सांगितलं, ती इच्छा मला आधीच धौम्यांच्या सल्ल्याने मनात ठरवलेली आहे.
तद्यदा मन्यसे ब्रह्मन्गमनं तीर्तदर्शने। तदैव गन्तास्मि तीर्तान्येष मे निश्चयः परः
ब्रह्मन्, तुला जेव्हा तीर्थदर्शनासाठी जायचं योग्य वाटेल, तेव्हा मी लगेच जाईन; हाच माझा ठाम निर्णय आहे.
गमने कृतबुद्धिं तं पाण्डवं लोमशोऽब्रवीत्। लघुर्भव महाराज लघुः स्वैरं गमिष्यसि
पांडवांनी प्रवासाचा निश्चय केला तेव्हा लोमश म्हणाला, 'राजा, हलका हो, तू सहज आणि वेगाने प्रवास करशील.'
भिक्षाभुजो निवर्तन्तां ब्राह्मणा यतयश्च ये
भिक्षा मागून जगणारे ब्राह्मण आणि आपल्यासोबत असलेले यती परत जावोत.
क्षुत्तृडध्वश्रमायासशीतार्तिमसहिष्णवः। ते सर्वे विनिवर्तन्तां ये च मृष्टभुजो द्विजाः
जे उपासमार, तहान, थकवा, श्रम किंवा थंडी सहन करू शकत नाहीत, तसेच जे द्विज उत्तम अन्न खातात, ते सर्वही परत जावोत.
पक्वान्नलेह्यपानानां मांसानां च विकल्पकाः। तेऽपि सर्वे निवर्तन्तां ये च सूदानुयायिनः। मया यथोचिताऽऽजीव्यौः संविभक्ताश्च वृत्तिभिः
ज्यांना शिजवलेलं अन्न, गोड पदार्थ, पेय किंवा मांस लागते, तसेच स्वयंपाक्यांमागे जाणारे, हे सर्वही परत जावोत; मी त्यांना योग्यप्रमाणे सांभाळलं आणि वाटप केलं आहे.
ये चाप्यनुगताः पौरा राजभक्तिपुरःसराः। धृतराष्ट्रं महाराजमभिगच्छन्तु ते च वै। स दास्यति यथाकालमुचिता यस्य या भृतिः
जे नगरवासी राजभक्तीने आपल्यासोबत आले आहेत, त्यांनी आता धृतराष्ट्र राजाकडे जावं; तो त्यांना योग्य वेळी योग्य भरणा देईल.
स चेद्यथोचितां वृत्तिं न दद्यान्मनुजेश्वरः। अस्मत्प्रियहितार्थायपाञ्चाल्यो वः प्रदास्यति
जर राजाने त्यांना योग्य प्रकारे सांभाळलं नाही, तर आपल्या आणि तुमच्या हितासाठी द्रौपदी त्यांची काळजी घेईल.
ततो भूयिष्ठशः पौरा गुरौ भारे समाहिते। विप्राश्च यतयो मुख्या जग्मुर्नागपुरं प्रति
मग बहुतेक नगरवासी, आपल्या गुरूची सेवा मनापासून करत, तसेच श्रेष्ठ ब्राह्मण आणि यती, नागपुराकडे निघून गेले.
तान्सर्वान्धर्मराजस्य प्रेम्णा राजाऽम्बिकासुतः। प्रतिजग्राह विधिवद्धनैश्च समतर्पयत्
अंबिकेचा पुत्र, धर्मराज, सर्वांना प्रेमाने आणि योग्य पद्धतीने भेटला आणि त्यांना धन देऊन समाधान दिलं.
ततः कुन्तीसुतो राजा लघुभिर्ब्राह्मणैः सह। लोमशेन च सुप्रीतस्त्रिरात्रं काम्यकेऽवसत्
नंतर कुंतीपुत्र राजा, काही ब्राह्मण आणि लोमश यांच्यासह, काम्यक वनात तीन रात्री आनंदाने राहिला.
ततः प्रयान्तं कौन्तेयं ब्राह्मणा वनवासिनः। अभिगम्य तदा राजन्निदं वचनमब्रुवन्
तेव्हा कुंतीपुत्र निघण्याच्या तयारीत असताना, वनात राहणारे ब्राह्मण त्याच्याकडे आले आणि म्हणाले,
राजंस्तीर्थानि गन्तासि पुण्यानि भ्रातृभिः सह। देवर्षिणा च सहितो लोमशेन महात्मना
राजा, तू आपल्या भावांसह आणि महात्मा लोमश ऋषीसह पवित्र तीर्थस्थळांना भेट देणार आहेस.