निरेतः श्रूयते पुण्यो यत्र विश्रवसो मुनेः। जज्ञे धनपतिर्यत्र कुबेरो नरवाहनः
तेथे पवित्र निरॆत आहे, जिथे विश्व्रवा ऋषीचा आवाज ऐकू येतो आणि जिथे धनाचा स्वामी, नरवाहन कुबेराचा जन्म झाला.
वैढूर्यशिखरो नाम पुण्यो गिरिवरः शिवः। नित्यपुष्पफलास्तत्र पादपा हरितच्छदाः
वैढूर्य नावाचा एक पवित्र आणि सुंदर डोंगर आहे; तेथील झाडे नेहमी हिरवीगार असून, त्यांना सदैव फुले आणि फळे लागलेली असतात.
तस्य शैलस्य शिखरे सरः पुण्यं महीपते। फुल्लपद्मं महाराज देवगन्धर्वसेवितम्
त्या डोंगराच्या शिखरावर, राजन, एक पवित्र सरोवर आहे, ज्यात कमळे फुललेली आहेत आणि जिथे देव आणि गंधर्व येतात.
बह्वाश्चर्यं महाराज दृश्यते तत्र पर्वते। पुण्ये स्वर्गोपमे चैव देवर्षिगणसेविते
त्या पवित्र आणि स्वर्गासारख्या पर्वतावर, राजन, अनेक अद्भुत गोष्टी दिसतात, जिथे देवर्षींच्या समूहाने वावर केला आहे.
ह्रदिनी पुण्यतीर्था च राजर्षेस्तत्र वै सरित्। विश्चामित्रेण तपसा निर्मिता सर्वपावनी
तेथे, राजर्षींचे पवित्र तीर्थ असलेली, ह्रदिनी ही नदी आहे; ती विश्वामित्राच्या तपामुळे निर्माण झाली असून, सर्वांना पावन करणारी आहे.
यस्यास्तीरे सतां मध्ये ययातिर्नहुषात्मजः। पपात स पुनर्लोकाँल्लेभे धर्मान्सनातनान्
त्या नदीच्या काठावर, सत्पुरुषांच्या मध्ये, नहुषाचा पुत्र ययाति पडला होता; त्यानंतर त्याला पुन्हा चांगले लोक आणि सनातन धर्म मिळाला.
तत्रपुण्यो ह्रदः ख्यातो मैनाकश्चैव पर्वतः। बहुमूलफलोपेतस्त्वमितो नाम पर्वतः
तेथे एक प्रसिद्ध पवित्र सरोवर आहे आणि मेनाका नावाचा डोंगरही आहे. आणि तु, तमित नावाचा डोंगर, अनेक मुळं आणि फळांनी भरलेला आहेस.
आश्रमः कक्षसेनस्य पुण्यस्तत्रयुधिष्ठिरः। च्यवनस्याश्रमश्चैव विख्यातस्तत्रपाण्डव। तत्राल्पेनैव सिद्ध्यन्ति मानवास्तपसा विभो
युधिष्ठिरा, तिथे कक्षसेन यांचा पवित्र आश्रम आहे, आणि पांडवा, च्यवन ऋषींचा प्रसिद्ध आश्रमही आहे. तिथे थोड्याशा तपानेच माणसांना लवकरच सिद्धी मिळते.
जम्बूमार्गो महाराज ऋषीणां भावितात्मनाम्। आश्रम शाम्यतां श्रेष्ठ मृगद्विजनिषेवितः
महारााज, तिथे शुद्ध अंतःकरण असलेल्या ऋषींचा जांभू मार्ग आहे. तिथे शम्यता ऋषींचा श्रेष्ठ आश्रम आहे, जिथे पशू आणि पक्षी वावरतात.
ततः पुण्यतमा राजन्सततं तापसैर्युता। केतुमाला च मेध्या च गङ्गाद्वारं च भूमिप। ख्यातं च सैन्धवारण्यं पुण्यं द्विजनिषेवितम्
राजा, त्यानंतर सर्वात पवित्र अशी, नेहमी तपस्व्यांनी भरलेली, केतुमाळा, मेध्य आणि गंगाद्वार ही स्थळं आहेत. आणि प्रसिद्ध असे सिंधूचे अरण्य, जे ब्राह्मणांनी नेहमी वास केलेले आहे.
पितामहसरः पुण्यं पुष्करं नाम नामतः। वैखानसानां सिद्धानामृषीणामाश्रमः प्रियः
पितामहांचे पवित्र सरोवर, ज्याचे नाव पुष्कर आहे, तेथे आहे. ते वैखानस सिद्ध ऋषींच्या आवडत्या आश्रमांपैकी एक आहे.
अप्यत्र संश्रयार्थाय प्रजापतिरथो जगौ। पुष्करेषु कुरुश्रेष्ठ गाथां सुकृतिनांवर
इथेच एकदा प्रजापतीनं, आश्रयासाठी, पुष्करात, कुरूश्रेष्ठा, पुण्यवानांसाठी एक गाथा गायली होती.
मनसाऽप्यभिकामस्य पुष्कराणि मनखिनः। विप्रणश्यन्ति पापानि नाकपृष्ठे च मोदते
ज्याच्या मनात इच्छा आहे, त्याच्यासाठी फक्त मनानेच पुष्करांची आठवण घेतली तरी मनाचे पाप नाहीसे होते आणि तो स्वर्गात आनंदाने वावरतो.
उदीच्यां राजशार्दूल दिशि पुण्यानि यानि वै। तानि ते कीर्तयिष्यामि पुण्यान्यायतनानि च
राजशार्दूल, उत्तर दिशेला जी पवित्र स्थळं आणि तीर्थक्षेत्रं आहेत, ती मी तुला सांगतो.
शृणुष्वावहितो भूत्वा मम मन्त्रयतः प्रभो। कथाप्रतिग्रहो वीर श्रद्धां जनयते शुभाम्
माझं बोलणं लक्षपूर्वक ऐक, प्रभो. या गोष्टीचं ऐकणं, वीर, शुभ श्रद्धा उत्पन्न करतं.
सरस्वती महापुण्या ह्रदिनी तीर्थमालिनी। समुद्रगा महावेगा यमुना यत्र पाण्डव
सर्वात पवित्र अशी सरस्वती, जी अनेक सरोवरांनी आणि तीर्थांनी भरलेली आहे, आणि महास्पीडने समुद्राकडे जाणारी यमुना, पांडवा, तिथे आहे.
यत्र पुण्यतरं तीर्थं प्लक्षावतरणं शुभम्। यत्रसारस्वतैरिष्ट्वा गच्छन्त्यवभृथं द्विजाः
तिथे सर्वात पवित्र आणि शुभ असं प्लक्षावतरण तीर्थ आहे, जिथे सरस्वत ब्राह्मण यज्ञ करून शेवटचं स्नान करायला जातात.
पुण्यं चाख्यायते दिव्यं शिवमग्निशिरोऽनघ। सहदेवोऽयजद्यत्रशम्याक्षेपेण भारत
तिथेच दिव्य, शुभ आणि निष्पाप असं अग्निशिर नावाचं तीर्थ आहे. तिथे सहदेवानं शमीच्या पानांनी यज्ञ केला होता, भारत.
एतस्मिन्नेव चार्थेऽसौ इन्द्रगीता युधिष्ठिर। गाथा चरति लोकेऽस्मिन्गीयमाना द्विजातिभिः
त्याच विषयावर, युधिष्ठिरा, इंद्रगीत नावाची एक गाथा आहे, जी या जगात ब्राह्मणांनी म्हटली जाते.
अग्नयः सहदेवेन ये चिता यमुनामनु। ते तस्य कुरुशार्दूल सहस्रशतदक्षिणाः
कुरूशार्दूल, यमुनाकाठी सहदेवानं जे अग्नि प्रतिष्ठित केले, त्यांना हजारो शेकडो दानं दिली गेली.
तत्रैव भरतो राजा चक्रवर्ती महायशाः। विंशतीं सप्त चाष्टौ च हयमेधानुपाहरत्
तिथेच, महायशस्वी आणि सार्वभौम राजा भरताने वीस, सात आणि आठ अश्वमेध यज्ञ केले.
कामकृद्यो द्विजातीनां श्रुतस्तात यथा पुरा। अत्यन्तमाश्रमः पुण्यः शरभङ्गस्य विश्रुतः
पूर्वी जसा प्रसिद्ध होता तसाच, द्विजांसाठी सर्व इच्छा पूर्ण करणारा आणि अतिशय पवित्र असा शरभंग ऋषींचा आश्रम आहे.
सरस्वती नदी सद्भिः सततं पार्थ पूजिता। वालखिल्यैर्महाराज यत्रेष्टमृषिभिः पुरा
पार्था, सरस्वती नदी नेहमी सज्जन लोकांनी पूजली जाते. तिथे पूर्वी वालखिल्य ऋषींनी यज्ञ केले होते.
दृषद्वती महापुण्या यत्र रख्याता युधिष्ठिर। न्यग्रोधाख्यस्तु पाञ्चाल्यः पाञ्चाल्योद्विपदांवर। दाल्भ्यघोषश्च दाल्भ्याश् धरणीस्थो महात्मनः
युधिष्ठिरा, तिथे दृषद्वती नावाची अतिशय पवित्र नदी प्रसिद्ध आहे. पांडवश्रेष्ठा, तिथे पाञ्चाल्य नावाचा वड आहे आणि दाल्भ्य नावाच्या ऋषींचा दाल्भ्य घोष हा आश्रमही आहे.
कौन्तेयानन्तयशसः सुव्रतस्यामितौजसः। आश्रमः ख्यायते पुण्यस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
कुन्तीपुत्रा, अनंत कीर्ती असलेल्या, उत्तम व्रत पाळणाऱ्या आणि अपार तेज असलेल्या त्या महात्म्याचा आश्रम तीनही लोकांत पवित्र म्हणून प्रसिद्ध आहे.
एतावर्णाववर्णौ च विश्रुतौ मनुजाधिप। ईजाते क्रतुभिर्मुख्यैः पुण्यैर्भरतसत्तम
राजन, हे दोन वर्ण आणि अवर्ण, श्रेष्ठ आणि पुण्य यज्ञांनी प्रसिद्ध झाले, हे भरतश्रेष्ठा.
समेत्य बहुशो देवाः सेन्द्राः सवरुणाः पुरा। विशाखयूपेऽतप्यन् तेन पुण्यतमश्च सः
पूर्वी अनेकदा देव, इंद्र आणि वरुण यांच्यासह, एकत्र येऊन, विशाखयूपाजवळ तपश्चर्या केली आणि त्यामुळे ते स्थान अत्यंत पवित्र झाले.
ऋषिर्महान्महाभागो जमदग्निर्महायशाः। पलाशकेषु पुण्येषु रम्येष्वयजत प्रभुः
महान आणि कीर्तीमान ऋषी जमदग्नी यांनी सुंदर आणि पवित्र पळसाच्या बनात यज्ञ केले.
यत्रसर्वाः सरिच्छ्रेष्टाः साक्षात्तमृषिसत्तमम्। स्वं स्वं तोयमुपादाय परिवार्योपतस्थिरे
तेथे सर्व श्रेष्ठ नद्या स्वतःचे पाणी घेऊन त्या महान ऋषीच्या सभोवताली जाऊन उभ्या राहिल्या.
अपि चात्र महाराज स्वयं विश्वावसुर्जगौ। इमं श्लोकं तदा वीर प्रेक्ष्य दीक्षां महात्मनः
राजा, तेथेच विश्वावसु यांनी त्या महात्म्याच्या दीक्षेचे दर्शन घडल्यावर हा श्लोक गायलाच.