तान्सर्वानुत्सुकान्दृष्ट्वा पाण्डवान्दीनचेतसः। अश्वासयंस्तथा धौम्यो बृहस्पतिसमोऽब्रवीत्
सर्व पांडव चिंतेत आणि निराश झाल्याचे पाहून, बृहस्पतीसारख्या बुद्धिमान धौम्यांनी त्यांना धीर दिला आणि असे बोलले.
ब्राह्मणानुमतान्पुण्यानाश्रमान्भरतर्षभ। दिशस्तीर्थानि शैलांश्च शृणु मे वदतोऽनघ
हे भरतश्रेष्ठ, ब्राह्मणांनी मान्य केलेले पुण्याचे आश्रम, दिशा, तीर्थक्षेत्रे आणि पर्वत यांची माहिती मी सांगतो, ती तू ऐक.
याञ्श्रुत्वा गदतो राजन्विशोको भवितासि ह। द्रौपद्या चानया सार्धं भ्रातृभिश्च नरेश्वर
हे राजन, मी सांगत असलेल्या या गोष्टी ऐकल्यावर, तू द्रौपदी आणि भावांसह नक्कीच दुःखमुक्त होशील.
श्रवणाच्चैव तेषां त्वं पुण्यमाप्स्यसि पाण्डव। गत्वा शतगुणं चैव तेभ्य एव नरोत्तम
हे पांडवा, या तीर्थांची केवळ ऐकले तरी पुण्य मिळते; आणि प्रत्यक्ष तिथे गेल्यावर शंभरपट अधिक पुण्य मिळते.
शृणु पूर्वां दिशं राजन्देवर्षिगणसेविताम्। रम्यां ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर यथास्मृति
हे राजन, पूर्व दिशेला देवर्षींच्या सेवेला लाभलेली रम्य स्थळे आहेत, ती मी तुला आठवणीप्रमाणे सांगतो, हे युधिष्ठिरा, ऐक.
तस्यां रदेवर्षिजुष्टायां नैमिषं नाम भारत। यत्रतीर्थानि देवानां पुण्यानि च पृथक् पृथक्
त्या प्रदेशात, जिथे देवर्षी नेहमी येतात, नैमिष नावाचे पवित्र क्षेत्र आहे, जिथे देवांचे वेगवेगळे पुण्य तीर्थ आहेत.
यत्र सा गोमती पुण्या रम्या देवर्षिसेविता। यज्ञभूमिश्च देवानां शामित्रं च विवस्वतः
तेथेच ती पवित्र आणि सुंदर गोमती नदी वाहते, जिथे देवर्षी येतात; तिथेच देवांचे यज्ञभूमी आणि विवस्वानचे शमित्र आहे.
तस्यां गिरिवरः पुण्यो गयो राजर्षिसत्कृतः। शिवं ब्रह्मसरो यत्रसेवितं त्रिदशर्षिभिः
तेथेच पुण्यवान आणि राजर्षींनी पूजलेला गयापर्वत आहे, आणि ब्रह्मसरोवर आहे, जिथे देवर्षी नेहमी येतात.
यदर्थे पुरुषव्याघ्र कीर्तयन्ति पुरातनाः। एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत्
म्हणूनच, हे पुरुषसिंहा, प्राचीन लोक म्हणतात की अनेक पुत्र असावेत, कारण त्यातील एक जरी गया क्षेत्री गेला तरी पुरेसे आहे.
गौरीं वा वरयेत्कन्यां नीलं वा वृषमुत्सृजेत्। उत्तारयति संतत्या दश पूर्वान्दशावरान्
कोणी कन्येचे विवाह लावले किंवा निळ्या बैलाची मुक्तता केली, तरी तो आपल्या वंशातील दहा पूर्वज आणि दहा पुढील पिढ्या तारतो.
महानदी च तत्रैव तथा गयशिरो नृप। यत्रासौ कीर्त्यते विप्रैरक्षय्यकरणो वटः
तेथेच ती महानदी आहे आणि गयाचे शिर आहे, हे राजन, जिथे ब्राह्मणांनी अमरत्व देणाऱ्या वटवृक्षाचे मोठेपण गायले आहे.
यत्रदत्तं पितृभ्योऽन्नमक्षय्यं भवति प्रभो। सा च पुण्यजला तत्र फल्गुनामा महानदी
जिथे पितरांसाठी अन्न दिले तर ते कधीच संपत नाही, हे प्रभो; आणि तेथेच पुण्यवान, शुद्ध जल असलेली फाल्गुनी नावाची महानदी वाहते.
बहुमूलफला चापि कौशिकी भरतर्षभ। विश्वामित्रोऽध्यगाद्यत्र ब्राह्मणत्वं तपोधनः
भरतश्रेष्ठा, कौशिकी ही नदी अनेक प्रकारच्या कंदमुळांनी आणि फळांनी समृद्ध आहे. तेथेच तपस्वी विश्वामित्र यांनी ब्राह्मणत्व प्राप्त केले.
गङ्गा यत्रनदी पुण्या यस्यास्तीरे भगीरथः। अयजत्तत्रबहुभिः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः
तीच पवित्र गंगा नदी, जिच्या काठावर भागीरथाने भरपूर दक्षिणा देऊन अनेक यज्ञ केले.
पाञ्चालेषु च कौरव्य कथयन्त्युत्पलावतम्। विश्वामित्रोऽयजद्यत्र शक्रेण सह कौशिकः
कौरवा, पांचाल देशात लोक उत्तलावत या स्थळाची कथा सांगतात, जिथे कौशिक वंशीय विश्वामित्राने इंद्रासोबत यज्ञ केला.
यत्रानुवंशं भगवाञ्जामदग्न्यस्तथा जगौ। विश्वामित्रस्य तां दृष्ट्वा चिभूतिमतिमानुषीम्
तेथेच भगवान जमदग्नीपुत्राने विश्वामित्राची अद्भुत आणि माणसाच्या पलीकडची संपत्ती पाहून त्याची वंशावळ सांगितली.
कान्यकुब्जेऽपिबत्सोममिन्द्रेण सह कौशिकः। ततः क्षत्रादपाक्रामद्ब्राह्मणोस्मीति चाब्रवीत्
कौशिकाने कण्यकुब्ज येथे इंद्रासोबत सोमरस पिला; त्यानंतर त्याने क्षत्रियत्व सोडून 'मी ब्राह्मण आहे' असे जाहीर केले.
पवित्रमृषिभिर्जुष्टं पुण्यं पावनमुत्तमम्। गङ्गायमुनयोर्वीर संगमं लोकविश्रुतम्
गंगा आणि यमुना यांच्या संगमाला, हे वीर, जगात पवित्र, पुण्यदायी आणि अत्यंत शुद्ध मानले जाते; ऋषींनीही ते स्थान प्रिय मानले आहे.
यत्रायजत भूतात्मा पूर्वमेव पितामहः। प्रयागमिति विख्यातं तस्माद्भरतसत्तम
जिथे आदिपूर्वी स्वयंभू पितामहाने यज्ञ केला, म्हणून, भरतश्रेष्ठा, ते स्थान प्रयाग म्हणून प्रसिद्ध आहे.
अगस्त्यस्य तु राजेन्द्र तत्राश्रमवरो नृप। तत्तथा तापसारण्यं तापसैरुपशोभितम्
राजेंद्र, तेथे अगस्त्य ऋषींचा सुंदर आश्रम आहे, तपस्व्यांनी शोभलेले ते तपोवन म्हणून ओळखले जाते.
हिरण्यबिन्दुः कथितो गिरौ कालञ्जरे महान्। आगस्त्यपर्वतोरभ्यः पुण्यो गिरिवः शिवः
कालनजर या मोठ्या पर्वतावर हिरण्यबिंदू नावाचा प्रसिद्ध आणि पुण्यशाली डोंगर आहे, जो अगस्त्य वंशाला प्रिय आहे.
महेन्द्रो नाम कौरव्य भार्गवस्य महात्मनः। अयजत्तत्रकौन्तेय पूर्वमेव पितामहः
कौरवा, महेंद्र नावाच्या पर्वतावर महान आत्म्याचा भार्गवाने आणि पूर्वी पितामहानेही तेथे यज्ञ केला.
यत्रभागीरथी पुण्यां सरस्यासीद्युधिष्ठिर। यत्र सा ब्रह्मशालेति पुण्याख्याता विशांपते। धूतपाप्मभिराकीर्णा पुण्यं तस्याश्च दर्शनम्
युधिष्ठिरा, जिथे पवित्र भागीरथीने कधीच एक सरोवर निर्माण केले होते आणि जिथे ती ब्रह्मशाली म्हणून प्रसिद्ध आहे, पापमुक्त लोकांनी भरलेली — तिचे दर्शन करणेही पुण्यकारक आहे.
पवित्रो मङ्गलीयश्च ख्यातो लोके सनातनः। केदारश्च मतङ्गस्य महानाश्रम उत्तमः
मातंग ऋषींचा केदार हा उत्तम आणि मोठा आश्रम जगात शुद्ध, मंगलमय आणि सनातन म्हणून प्रसिद्ध आहे.
कुण्डोदः पर्वतो रम्यो बहुमूलफलोदकः। नैषधस्तृषितो यत्र जलं शर्म च लब्धवान्
कुंडोद हा रम्य पर्वत, ज्यात भरपूर मुळे, फळे आणि पाणी आहे, तिथे निःशधाने तहान भागवली आणि समाधान मिळवले.
यत्र देववनं पुण्यं तापसैरुपशोभितम्। बाहुदा च नदी यत्रनन्दा च गिरिमूर्धनि
तेथेच पवित्र देववन आहे, तपस्व्यांनी शोभलेले; आणि बाहीदा व नंदा या नद्या पर्वतशिखरावरून उगम पावतात.
तीर्थानि सरितः शैलाः पुण्यान्यायतनानि च। प्राच्यां दिशि महाराज कीर्तितानि मया तव
महारााज, पूर्व दिशेतील पवित्र तीर्थस्थाने, नद्या, पर्वत आणि पुण्यभूमी मी तुला सांगितली आहेत.
तिसृष्वन्यासु पुण्यानि दिक्षु तीर्थानि मे शृणु। सरितः पर्वतांश्चैव पुण्यान्यायतनानि च
आता उर्वरित तीन दिशांतील पवित्र तीर्थस्थाने, नद्या, पर्वत आणि पुण्यभूमी यांची माहिती माझ्याकडून ऐक.
दक्षिणस्यां तु पुण्यानि शृणु तीर्थानि भारत। विस्तरेण यथाबुद्धि कीर्त्यमानानि तानि वै
भारता, आता दक्षिण दिशेतील पवित्र तीर्थस्थाने मी तुला विस्ताराने आणि माझ्या ज्ञानानुसार सांगतो, ते ऐक.
यस्यामाख्यायते पुण्या दिशि गोदावरी नदी। बह्वारामा बहुजला तापसाचरिता शिवा
त्या दिशेला प्रसिद्ध आणि पवित्र अशी गोदावरी नदी आहे; ती अनेक बागांनी, भरपूर पाण्याने आणि तपस्व्यांच्या वावराने पावन झाली आहे.