तं स कुष्णानिलोद्धूतो दिव्यास्त्रज्वलनो महान्। श्वेतवाजिबलाकाभृद्गण्डीवेन्द्रायुधोल्बणः
पण कृष्णाच्या प्रेरणेने चालणारा, दिव्य अस्त्रांनी प्रज्वलित, पांढऱ्या घोड्यांच्या मेघासारखा, गांडीव आणि इंद्राच्या वज्रासह, तो अर्जुन रणात भयंकर असेल—
संरब्धः शरधाराभिः सुधीप्तं कर्णपावकम्। उदीर्णोऽर्जुनमेघोऽयं शमयिष्यति संयुगे
लढाईत, वादळासारखा उसळणारा अर्जुन आपल्या बाणांच्या वर्षावाने कर्णाच्या प्रखर ज्वाळांना शांत करील.
स साक्षादेव सर्वाणि शक्रात्परपुरंजयः। दिव्यान्यस्त्राणि वीभत्सुर्यथावत्प्रतिपत्स्यते
तो शत्रूंच्या नगरांचा विजेता, विभत्सु, स्वतः इंद्राकडून सर्व दिव्य अस्त्रे योग्य प्रकारे मिळवेल.
अलं स तेषां सर्वेषामिति मे धीयते मतिः। नास्ति त्वतिक्रिया तस् रणेऽरीणां प्रतिक्रिया
माझ्या मते, तो एकटाच सर्वांना पुरेसा आहे; कारण युद्धात शत्रूंकडून त्याच्या कर्तृत्वाला तोड नाही.
ते वयं पाण्डवं सर्वे गृहीतास्त्रमरिंदमम्। द्रष्टारो न हि बीभत्सुर्भारमुद्यम्य सीदति
आपण सर्वजण त्या पराक्रमी पांडवाला, युद्धात अपराजित असलेल्या आणि शस्त्रधारी असलेल्या अर्जुनाला पाहू. कारण भीमाचा भाऊ अर्जुन आपले कर्तव्य पेलताना कधीच डगमगत नाही.
वयं तु तमृते वीरं वनेऽस्मिन्द्विपदांवर। अवधानं न गच्छामः काम्यके सह कृष्णया
पण त्या वीराशिवाय, या काम्यक वनात कृष्णेसोबत असलो तरी, आपल्याला मनःशांती मिळत नाही.
भवानन्यद्वनं साधु बह्वन्नं फलवच्छुचि। आख्यातु रमणीयं च सेवितं पुण्यक्रमभिः
हे सज्जन, तू आम्हाला दुसऱ्या एखाद्या वनाची माहिती सांग, जिथे भरपूर अन्न, गोड फळे, शुद्धता आणि सौंदर्य आहे, आणि जिथे पुण्यवान लोक नेहमी येतात.
यत्रकंचिद्वयं कालं वसन्तः सत्यविक्रमम्। प्रतीक्षामोऽर्जुनं वरं वृष्टिकामा इवाम्बुदम्
आपण तिथे काही काळ सत्य आणि शौर्य राखत राहू, आणि जसे पावसासाठी आकाशाकडे डोळे लावून बसतात, तसे अर्जुनाची वाट पाहू.
विविधानाश्रमान्कांश्चिद्द्विजातिभ्यः प्रतिश्रुतान्। सरांसि सरितश्चैव रमणीयांश्च पर्वतान्
द्विजांना वचन दिलेली विविध आश्रमं, तलाव, नद्या आणि सुंदर डोंगर यांची माहिती आम्हाला सांग.
आचक्ष्व न हि मे ब्रह्मन्रोचते तमृतेऽर्जुनम्। वनेऽस्मिन्काम्यके वासो गच्छामोऽन्यां दिशंप्रति
हे ब्राह्मण, आम्हाला सांग, कारण अर्जुनाशिवाय या काम्यक वनात मला काहीच आनंद वाटत नाही; आपण दुसऱ्या दिशेने जाऊ.
तान्सर्वानुत्सुकान्दृष्ट्वा पाण्डवान्दीनचेतसः। अश्वासयंस्तथा धौम्यो बृहस्पतिसमोऽब्रवीत्
सर्व पांडव चिंतेत आणि निराश झाल्याचे पाहून, बृहस्पतीसारख्या बुद्धिमान धौम्यांनी त्यांना धीर दिला आणि असे बोलले.
ब्राह्मणानुमतान्पुण्यानाश्रमान्भरतर्षभ। दिशस्तीर्थानि शैलांश्च शृणु मे वदतोऽनघ
हे भरतश्रेष्ठ, ब्राह्मणांनी मान्य केलेले पुण्याचे आश्रम, दिशा, तीर्थक्षेत्रे आणि पर्वत यांची माहिती मी सांगतो, ती तू ऐक.
याञ्श्रुत्वा गदतो राजन्विशोको भवितासि ह। द्रौपद्या चानया सार्धं भ्रातृभिश्च नरेश्वर
हे राजन, मी सांगत असलेल्या या गोष्टी ऐकल्यावर, तू द्रौपदी आणि भावांसह नक्कीच दुःखमुक्त होशील.
श्रवणाच्चैव तेषां त्वं पुण्यमाप्स्यसि पाण्डव। गत्वा शतगुणं चैव तेभ्य एव नरोत्तम
हे पांडवा, या तीर्थांची केवळ ऐकले तरी पुण्य मिळते; आणि प्रत्यक्ष तिथे गेल्यावर शंभरपट अधिक पुण्य मिळते.
शृणु पूर्वां दिशं राजन्देवर्षिगणसेविताम्। रम्यां ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर यथास्मृति
हे राजन, पूर्व दिशेला देवर्षींच्या सेवेला लाभलेली रम्य स्थळे आहेत, ती मी तुला आठवणीप्रमाणे सांगतो, हे युधिष्ठिरा, ऐक.
तस्यां रदेवर्षिजुष्टायां नैमिषं नाम भारत। यत्रतीर्थानि देवानां पुण्यानि च पृथक् पृथक्
त्या प्रदेशात, जिथे देवर्षी नेहमी येतात, नैमिष नावाचे पवित्र क्षेत्र आहे, जिथे देवांचे वेगवेगळे पुण्य तीर्थ आहेत.
यत्र सा गोमती पुण्या रम्या देवर्षिसेविता। यज्ञभूमिश्च देवानां शामित्रं च विवस्वतः
तेथेच ती पवित्र आणि सुंदर गोमती नदी वाहते, जिथे देवर्षी येतात; तिथेच देवांचे यज्ञभूमी आणि विवस्वानचे शमित्र आहे.
तस्यां गिरिवरः पुण्यो गयो राजर्षिसत्कृतः। शिवं ब्रह्मसरो यत्रसेवितं त्रिदशर्षिभिः
तेथेच पुण्यवान आणि राजर्षींनी पूजलेला गयापर्वत आहे, आणि ब्रह्मसरोवर आहे, जिथे देवर्षी नेहमी येतात.
यदर्थे पुरुषव्याघ्र कीर्तयन्ति पुरातनाः। एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत्
म्हणूनच, हे पुरुषसिंहा, प्राचीन लोक म्हणतात की अनेक पुत्र असावेत, कारण त्यातील एक जरी गया क्षेत्री गेला तरी पुरेसे आहे.
गौरीं वा वरयेत्कन्यां नीलं वा वृषमुत्सृजेत्। उत्तारयति संतत्या दश पूर्वान्दशावरान्
कोणी कन्येचे विवाह लावले किंवा निळ्या बैलाची मुक्तता केली, तरी तो आपल्या वंशातील दहा पूर्वज आणि दहा पुढील पिढ्या तारतो.
महानदी च तत्रैव तथा गयशिरो नृप। यत्रासौ कीर्त्यते विप्रैरक्षय्यकरणो वटः
तेथेच ती महानदी आहे आणि गयाचे शिर आहे, हे राजन, जिथे ब्राह्मणांनी अमरत्व देणाऱ्या वटवृक्षाचे मोठेपण गायले आहे.
यत्रदत्तं पितृभ्योऽन्नमक्षय्यं भवति प्रभो। सा च पुण्यजला तत्र फल्गुनामा महानदी
जिथे पितरांसाठी अन्न दिले तर ते कधीच संपत नाही, हे प्रभो; आणि तेथेच पुण्यवान, शुद्ध जल असलेली फाल्गुनी नावाची महानदी वाहते.
बहुमूलफला चापि कौशिकी भरतर्षभ। विश्वामित्रोऽध्यगाद्यत्र ब्राह्मणत्वं तपोधनः
भरतश्रेष्ठा, कौशिकी ही नदी अनेक प्रकारच्या कंदमुळांनी आणि फळांनी समृद्ध आहे. तेथेच तपस्वी विश्वामित्र यांनी ब्राह्मणत्व प्राप्त केले.
गङ्गा यत्रनदी पुण्या यस्यास्तीरे भगीरथः। अयजत्तत्रबहुभिः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः
तीच पवित्र गंगा नदी, जिच्या काठावर भागीरथाने भरपूर दक्षिणा देऊन अनेक यज्ञ केले.
पाञ्चालेषु च कौरव्य कथयन्त्युत्पलावतम्। विश्वामित्रोऽयजद्यत्र शक्रेण सह कौशिकः
कौरवा, पांचाल देशात लोक उत्तलावत या स्थळाची कथा सांगतात, जिथे कौशिक वंशीय विश्वामित्राने इंद्रासोबत यज्ञ केला.
यत्रानुवंशं भगवाञ्जामदग्न्यस्तथा जगौ। विश्वामित्रस्य तां दृष्ट्वा चिभूतिमतिमानुषीम्
तेथेच भगवान जमदग्नीपुत्राने विश्वामित्राची अद्भुत आणि माणसाच्या पलीकडची संपत्ती पाहून त्याची वंशावळ सांगितली.
कान्यकुब्जेऽपिबत्सोममिन्द्रेण सह कौशिकः। ततः क्षत्रादपाक्रामद्ब्राह्मणोस्मीति चाब्रवीत्
कौशिकाने कण्यकुब्ज येथे इंद्रासोबत सोमरस पिला; त्यानंतर त्याने क्षत्रियत्व सोडून 'मी ब्राह्मण आहे' असे जाहीर केले.
पवित्रमृषिभिर्जुष्टं पुण्यं पावनमुत्तमम्। गङ्गायमुनयोर्वीर संगमं लोकविश्रुतम्
गंगा आणि यमुना यांच्या संगमाला, हे वीर, जगात पवित्र, पुण्यदायी आणि अत्यंत शुद्ध मानले जाते; ऋषींनीही ते स्थान प्रिय मानले आहे.
यत्रायजत भूतात्मा पूर्वमेव पितामहः। प्रयागमिति विख्यातं तस्माद्भरतसत्तम
जिथे आदिपूर्वी स्वयंभू पितामहाने यज्ञ केला, म्हणून, भरतश्रेष्ठा, ते स्थान प्रयाग म्हणून प्रसिद्ध आहे.
अगस्त्यस्य तु राजेन्द्र तत्राश्रमवरो नृप। तत्तथा तापसारण्यं तापसैरुपशोभितम्
राजेंद्र, तेथे अगस्त्य ऋषींचा सुंदर आश्रम आहे, तपस्व्यांनी शोभलेले ते तपोवन म्हणून ओळखले जाते.