मया स पुरुषव्याघ्रो जिष्णुः सत्यपराक्रमः। अस्त्रहेतोर्महाबाहुरमितात्मा विवासितः
माझ्यामुळेच, पुरुषांमध्ये वाघ असलेला, खरा पराक्रमी, बलवान आणि अपार मनाचा अर्जुन, अस्त्र मिळवण्यासाठी वनवासाला गेला.
स हि वीरोऽनुरक्तश् समर्थश्च तपोधनः। कृती च भृशमप्यस्त्रे वासुदेव इव प्रभुः
तो वीर अत्यंत प्रेमळ, समर्थ आणि तपश्चर्येने संपन्न आहे; तो सर्व कामात यशस्वी असून, अस्त्रविद्येत वासुदेवासारखा सामर्थ्यवान आहे.
अहं ह्येतावुभौ ब्रह्मन्कृष्णावरिविघातिनौ। अभिजानामि विक्रान्तौ तथा व्यासः परन्तपौ
हे ब्राह्मण, मी दोघांनाही—द्रौपदीचं अपमान थांबवणाऱ्या या पराक्रमी वीरांना—ओळखतो, जसे व्यास ऋषींनी ओळखले आहेत.
त्रियुगौ पुण्डरीकाक्षौ वासुदेवधनंजयौ। नारदोऽपितथा वेद योष्यशंसत्सदा मम
तीन युगांमध्ये प्रसिद्ध असलेले, कमळासारखे डोळे असलेले वासुदेव आणि धनंजय, हे दोघेही तसेच आहेत; नारदानेही नेहमी मला तेच सांगितले.
तथाऽहमपि जानामि नरनारायणावृषी। शक्तोऽयमित्यतो मत्वा मया स प्रेषितोऽर्जुनः
म्हणून मलाही हे नक्की माहीत आहे की, हे दोघे नर-नारायण ऋषी आहेत; म्हणूनच मी अर्जुनाला पाठवले, कारण तो समर्थ आहे.
इन्द्रादनवरः शक्रं सुरसूनुः सुराधिपम्। द्रष्टुमस्त्राणि चादातुमिन्द्रादिति विवासितः
तो इंद्रापेक्षा कमी नाही, म्हणूनच शक्राला भेटण्यासाठी आणि अस्त्र मिळवण्यासाठी त्याला वनवासात पाठवले.
भीष्मद्रोणावतिरथौ कृपो द्रौणिश्च दुर्जयः। धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण सुधृताः सुमहाबलाः
भीष्म, द्रोण, कृप आणि द्रोणपुत्र अश्वत्थामा—हे सर्व अतिशय बलवान, अपराजित आणि धृतराष्ट्राच्या मुलासोबत ठामपणे उभे आहेत.
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वेऽस्त्रकुशलास्तथा। `सर्वे महारथा मुख्याः सर्वे जितपरिश्रमाः'। योद्धुकामाश्च पार्थेन सततं ये महाबलाः
हे सर्व वेदज्ञ, शूर, अस्त्रविद्येत निपुण, मोठ्या रथांवरचे प्रमुख आणि श्रमावर विजय मिळवलेले आहेत; हे सर्व महाबली नेहमी पार्थाशी लढायला उत्सुक आहेत.
स च दिव्यास्त्रवित्कर्णः सूतपुत्रो महारथः। योऽस्त्रवेगानिलबलः शरार्चिस्तलनिःस्वनः। रजोधूमोऽस्त्रसंपातो धार्तराष्ट्रानिलोद्धतः
सुतपुत्र कर्ण, जो दिव्य अस्त्रांचा जाणकार आणि मोठ्या रथावरचा योद्धा आहे, त्याची बाणांची झडती वाऱ्यासारखी, ज्वाळा आणि गडगडाटासारखी आहे; धृतराष्ट्रपुत्रांच्या सैन्याच्या वाऱ्याने त्याचा धूर आणि अस्त्रांचा मारा उडतो.
निसृष्ट इव कालेन युगान्तज्वलनो यथा। मम सैन्यमयं कक्षं प्रधक्ष्यति न संशयः
युगाच्या शेवटी जसा काळाग्नी सर्वकाही जाळतो, तसा कर्ण माझ्या सैन्याचा नाश करेल, यात शंका नाही.
तं स कुष्णानिलोद्धूतो दिव्यास्त्रज्वलनो महान्। श्वेतवाजिबलाकाभृद्गण्डीवेन्द्रायुधोल्बणः
पण कृष्णाच्या प्रेरणेने चालणारा, दिव्य अस्त्रांनी प्रज्वलित, पांढऱ्या घोड्यांच्या मेघासारखा, गांडीव आणि इंद्राच्या वज्रासह, तो अर्जुन रणात भयंकर असेल—
संरब्धः शरधाराभिः सुधीप्तं कर्णपावकम्। उदीर्णोऽर्जुनमेघोऽयं शमयिष्यति संयुगे
लढाईत, वादळासारखा उसळणारा अर्जुन आपल्या बाणांच्या वर्षावाने कर्णाच्या प्रखर ज्वाळांना शांत करील.
स साक्षादेव सर्वाणि शक्रात्परपुरंजयः। दिव्यान्यस्त्राणि वीभत्सुर्यथावत्प्रतिपत्स्यते
तो शत्रूंच्या नगरांचा विजेता, विभत्सु, स्वतः इंद्राकडून सर्व दिव्य अस्त्रे योग्य प्रकारे मिळवेल.
अलं स तेषां सर्वेषामिति मे धीयते मतिः। नास्ति त्वतिक्रिया तस् रणेऽरीणां प्रतिक्रिया
माझ्या मते, तो एकटाच सर्वांना पुरेसा आहे; कारण युद्धात शत्रूंकडून त्याच्या कर्तृत्वाला तोड नाही.
ते वयं पाण्डवं सर्वे गृहीतास्त्रमरिंदमम्। द्रष्टारो न हि बीभत्सुर्भारमुद्यम्य सीदति
आपण सर्वजण त्या पराक्रमी पांडवाला, युद्धात अपराजित असलेल्या आणि शस्त्रधारी असलेल्या अर्जुनाला पाहू. कारण भीमाचा भाऊ अर्जुन आपले कर्तव्य पेलताना कधीच डगमगत नाही.
वयं तु तमृते वीरं वनेऽस्मिन्द्विपदांवर। अवधानं न गच्छामः काम्यके सह कृष्णया
पण त्या वीराशिवाय, या काम्यक वनात कृष्णेसोबत असलो तरी, आपल्याला मनःशांती मिळत नाही.
भवानन्यद्वनं साधु बह्वन्नं फलवच्छुचि। आख्यातु रमणीयं च सेवितं पुण्यक्रमभिः
हे सज्जन, तू आम्हाला दुसऱ्या एखाद्या वनाची माहिती सांग, जिथे भरपूर अन्न, गोड फळे, शुद्धता आणि सौंदर्य आहे, आणि जिथे पुण्यवान लोक नेहमी येतात.
यत्रकंचिद्वयं कालं वसन्तः सत्यविक्रमम्। प्रतीक्षामोऽर्जुनं वरं वृष्टिकामा इवाम्बुदम्
आपण तिथे काही काळ सत्य आणि शौर्य राखत राहू, आणि जसे पावसासाठी आकाशाकडे डोळे लावून बसतात, तसे अर्जुनाची वाट पाहू.
विविधानाश्रमान्कांश्चिद्द्विजातिभ्यः प्रतिश्रुतान्। सरांसि सरितश्चैव रमणीयांश्च पर्वतान्
द्विजांना वचन दिलेली विविध आश्रमं, तलाव, नद्या आणि सुंदर डोंगर यांची माहिती आम्हाला सांग.
आचक्ष्व न हि मे ब्रह्मन्रोचते तमृतेऽर्जुनम्। वनेऽस्मिन्काम्यके वासो गच्छामोऽन्यां दिशंप्रति
हे ब्राह्मण, आम्हाला सांग, कारण अर्जुनाशिवाय या काम्यक वनात मला काहीच आनंद वाटत नाही; आपण दुसऱ्या दिशेने जाऊ.
तान्सर्वानुत्सुकान्दृष्ट्वा पाण्डवान्दीनचेतसः। अश्वासयंस्तथा धौम्यो बृहस्पतिसमोऽब्रवीत्
सर्व पांडव चिंतेत आणि निराश झाल्याचे पाहून, बृहस्पतीसारख्या बुद्धिमान धौम्यांनी त्यांना धीर दिला आणि असे बोलले.
ब्राह्मणानुमतान्पुण्यानाश्रमान्भरतर्षभ। दिशस्तीर्थानि शैलांश्च शृणु मे वदतोऽनघ
हे भरतश्रेष्ठ, ब्राह्मणांनी मान्य केलेले पुण्याचे आश्रम, दिशा, तीर्थक्षेत्रे आणि पर्वत यांची माहिती मी सांगतो, ती तू ऐक.
याञ्श्रुत्वा गदतो राजन्विशोको भवितासि ह। द्रौपद्या चानया सार्धं भ्रातृभिश्च नरेश्वर
हे राजन, मी सांगत असलेल्या या गोष्टी ऐकल्यावर, तू द्रौपदी आणि भावांसह नक्कीच दुःखमुक्त होशील.
श्रवणाच्चैव तेषां त्वं पुण्यमाप्स्यसि पाण्डव। गत्वा शतगुणं चैव तेभ्य एव नरोत्तम
हे पांडवा, या तीर्थांची केवळ ऐकले तरी पुण्य मिळते; आणि प्रत्यक्ष तिथे गेल्यावर शंभरपट अधिक पुण्य मिळते.
शृणु पूर्वां दिशं राजन्देवर्षिगणसेविताम्। रम्यां ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर यथास्मृति
हे राजन, पूर्व दिशेला देवर्षींच्या सेवेला लाभलेली रम्य स्थळे आहेत, ती मी तुला आठवणीप्रमाणे सांगतो, हे युधिष्ठिरा, ऐक.
तस्यां रदेवर्षिजुष्टायां नैमिषं नाम भारत। यत्रतीर्थानि देवानां पुण्यानि च पृथक् पृथक्
त्या प्रदेशात, जिथे देवर्षी नेहमी येतात, नैमिष नावाचे पवित्र क्षेत्र आहे, जिथे देवांचे वेगवेगळे पुण्य तीर्थ आहेत.
यत्र सा गोमती पुण्या रम्या देवर्षिसेविता। यज्ञभूमिश्च देवानां शामित्रं च विवस्वतः
तेथेच ती पवित्र आणि सुंदर गोमती नदी वाहते, जिथे देवर्षी येतात; तिथेच देवांचे यज्ञभूमी आणि विवस्वानचे शमित्र आहे.
तस्यां गिरिवरः पुण्यो गयो राजर्षिसत्कृतः। शिवं ब्रह्मसरो यत्रसेवितं त्रिदशर्षिभिः
तेथेच पुण्यवान आणि राजर्षींनी पूजलेला गयापर्वत आहे, आणि ब्रह्मसरोवर आहे, जिथे देवर्षी नेहमी येतात.
यदर्थे पुरुषव्याघ्र कीर्तयन्ति पुरातनाः। एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत्
म्हणूनच, हे पुरुषसिंहा, प्राचीन लोक म्हणतात की अनेक पुत्र असावेत, कारण त्यातील एक जरी गया क्षेत्री गेला तरी पुरेसे आहे.
गौरीं वा वरयेत्कन्यां नीलं वा वृषमुत्सृजेत्। उत्तारयति संतत्या दश पूर्वान्दशावरान्
कोणी कन्येचे विवाह लावले किंवा निळ्या बैलाची मुक्तता केली, तरी तो आपल्या वंशातील दहा पूर्वज आणि दहा पुढील पिढ्या तारतो.