तत्र कूपे महाराज विश्रुता भरतर्षभ। समुद्रास्तत्र चत्वारो निवसन्ति युधिष्ठिर
त्या ठिकाणी, भरतवंशातील श्रेष्ठ राजा, एक प्रसिद्ध विहीर आहे; युधिष्ठिरा, त्या विहिरीत चारही समुद्र वास करतात.
तत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र पितृदेवार्चने रतः। नियतात्मा नरः पूतो गच्छेत परमां गतिम्
त्या ठिकाणी पाणी स्पर्श करून, पितरांची व देवांची भक्तीपूर्वक पूजा करणारा, संयमी मनुष्य शुद्ध होतो आणि श्रेष्ठ अवस्था प्राप्त करतो.
ततो गच्छेत राजेन्द्र शृङ्गबेरपुरं महत्। यत्रतीर्णो महाराज रामो दाशरथिः पुरा
मग, राजेंद्र, पुढे त्या महान शृंगवेरपूर या नगरीत जावे, जिथे पूर्वी दशरथपुत्र रामाने नदी पार केली होती.
रकतस्मिंस्तीर्थे महाबाहो स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते। गङ्गायां तु नरः स्नात्वा ब्रह्मचारी समाहितः
त्या पवित्र स्थळी, महाबाहो, स्नान केल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते; आणि गंगेत स्नान करणारा, एकाग्र ब्रह्मचारी —
विधूतपाप्मा भवति वाजपेयं च विन्दति। ततो मुञ्जवटं गच्छेत्स्थानं देवस्य धीमतः
तो पापमुक्त होतो आणि वाजपेय यज्ञाचे पुण्य मिळवतो; मग पुढे मुंजवट या बुद्धिमान देवाच्या स्थळी जावे.
अभिगम्य महादेवमभिवाद्य च भारत। प्रदक्षिणमुपावृत् यगाणपत्यमवाप्नुयात्
महादेवाजवळ जाऊन, त्यांना वंदन करून, प्रदक्षिणा घातल्यावर, मनुष्याला पुत्रप्राप्तीचे पुण्य मिळते.
तस्मिंस्तीर्थे तु जाह्नव्यां स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते। ततो गच्छेत राजेन्द्र प्रयागमृषिसंस्तुतम्
त्या स्थळी, जाह्नवीवर स्नान केल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते; मग, राजेंद्र, पुढे ऋषींच्या स्तुतीने पावन असलेल्या प्रयाग येथे जावे.
यत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्च सदिगीश्वराः। लोकपालाश्च साध्याश्च पितरो लोकसंमताः
जिथे ब्रह्मा आणि इतर देवता, दिशांचे रक्षक व त्यांचे अधिपती, लोकपाल, साध्यगण आणि सर्वमान्य पितर —
सनत्कुमारप्रमुखास्तथैव परमर्षयः। अङ्गिरःप्रमुखाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः
तसेच सनत्कुमार यांच्यासारखे श्रेष्ठ ऋषी, अत्रि, वसिष्ठ, अंगिरस यांसारखे ब्रह्मर्षी, हे सर्व निर्मळ ऋषी —
तथा नागाः सुपर्णश्च सिद्धाश्चक्रचरास्तथा। सरितः सागराश्चैव गन्धर्वाप्सरसोऽपि च
तसेच नाग, सुपर्ण, सिद्ध, आकाशात संचार करणारे, नद्या, समुद्र, तसेच गंधर्व आणि अप्सरा —
हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः। तत्र त्रीण्यग्निकुण्डानि येषां मध्येन जाह्नवी
भगवान हरि स्वतः, प्रजापतींच्या पुढे राहून, तिथे वास करतो; तेथे तीन अग्निकुंडे आहेत, ज्यांच्या मधून जाह्नवी वाहते.
प्रयागादभिनिष्क्रान्ता सर्वतीर्थपुरस्कृता। तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता
प्रयागातून बाहेर पडलेली, सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ मानली गेलेली, सूर्याची कन्या अशी देवी, तीनही लोकांत प्रसिद्ध आहे.
यमुना गङ्गया सार्धं संगता लोकपावनी। गङ्गायमुनयोर्मध्यं पृथिव्या जघनं स्मृतम्
यमुना गंगेसोबत मिळून जग शुद्ध करते. गंगा आणि यमुना यांच्या मधील प्रदेश पृथ्वीचे गर्भस्थान मानले जाते.
प्रयागं जघनस्थानमुपस्थमृषयो विदुः। प्रयागं सप्रतिष्ठानं कम्बलाश्वतरौ तथा
महर्षी प्रयागाला पृथ्वीच्या गर्भस्थानी असलेले स्थान म्हणून ओळखतात. प्रयाग, प्रतिष्ठान, कंबळ आणि अश्वतर हेही तेथेच आहेत.
तीर्थं भोगवती चैव वेदिरेषा प्रजापतेः। तत्रवेदाश्च यज्ञाश्च मूर्तिमन्तो युधिष्ठिर
हे तीर्थ म्हणजेच भोगवती आहे, आणि हे प्रजापतीचे यज्ञवेदी आहे. येथे वेद आणि यज्ञ प्रत्यक्ष प्रकट होतात, हे युधिष्ठिरा.
प्रजापतिमुपासन्ते ऋषयश्च तपोधनाः। यजन्ते क्रतुभिर्देवास्तथा चक्रधरा नृपाः
येथे तपस्वी ऋषी प्रजापतीची पूजा करतात. देवताही येथे यज्ञ करतात आणि शस्त्रधारी राजेही तसेच करतात.
ततः पुण्यतमं नाम त्रिषु लोकेषु भारत। प्रयागं सर्वतीर्थेभ्यः प्रवदन्त्यधिकं विभो
म्हणून, भारत, प्रयागाला तिन्ही लोकांत सर्वात पवित्र स्थान म्हणतात. सर्व तीर्थांपेक्षा ते श्रेष्ठ आहे असे मानले जाते.
श्रवणात्तस्य तीर्थस् नामसंकीर्तनादपि। मृत्युकालभयाच्चापि नरः पापात्प्रमुच्यते
या तीर्थाचे ऐकले किंवा त्याचे नाव उच्चारले, किंवा मृत्यूसमयी भीतीने आठवले, तरी मनुष्य पापातून मुक्त होतो.
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्संगमे लोकविश्रुते। पुण्यं स फलमाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः
जो कोणी या प्रसिद्ध संगमावर स्नान करतो, त्याला राजसूय आणि अश्वमेध यज्ञाइतके पुण्य मिळते.
एषा यजनभूमिर्हि देवानामभिसंस्कृता। तत्र रदत्तं सूक्ष्ममपि महद्भवति भारत
हे देवांनी पवित्र केलेले यज्ञभूमी आहे. येथे अगदी लहान दान केले तरी ते मोठे फळ देते, हे भारत.
न वेदवचनात्तात न लोकवचनादपि। मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागमरणं प्रति
वेदांचे किंवा लोकांचे बोलणे ऐकूनसुद्धा, प्रयागात मृत्यू येण्याबद्दल तुझ्या मनात कधीच संकोच होऊ नये.
दशतीर्तसहस्राणि षष्टिः कोट्यस्तथाऽपराः। येषां सान्निध्यमत्रैव कीर्तितं कुरुन्दन
दहा हजार तीर्थे आणि साठ कोटी इतर पवित्र स्थाने येथेच आहेत असे सांगितले जाते, हे कुरुवंशज.
चतुर्विद्ये च यत्पुण्यं सत्यवादिषु चैव यत्। स्नात एव तदाप्नोति गङ्गायमुनसंगमे
चारही वेदांनी मिळणारे पुण्य किंवा सत्य बोलणाऱ्यांनी मिळणारे पुण्य, गंगा-यमुना संगमावर स्नान केल्याने मिळते.
तत्र भोगवती नाम वासुकेस्तीर्थमुत्तमम्। तत्राभिषेकं यः कुर्यात्सोऽश्वमेधफलं लभेत्
तेथे भोगवती नावाचे वासुकीचे श्रेष्ठ तीर्थ आहे. जो तेथे स्नान करतो, त्याला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
तत्र हंसप्रपतनं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्। दशाश्वमेधिकं चैव गङ्गायां कुरुनन्दन
तेथे हंसप्रपतन नावाचे, तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध असलेले तीर्थ आहे, आणि गंगेत दहा अश्वमेध यज्ञाचे स्थानही आहे, हे कुरुवंशज.
कुरुक्षेत्रसमा गङ्गा यत्रतत्रावगाहिता। विशेषो वै कनखले प्रयागे परमं महत्
गंगा जिथे जिथे स्नानासाठी उतरली जाते, तिथे ती कुरुक्षेत्रासारखीच आहे. पण कणखल आणि प्रयाग येथे तिचे विशेष महत्त्व आहे.
यद्यकार्यशतं कृत्वा कृतंगङ्गावसेचनम्। सर्वं तत्तस्य गङ्गापो दहत्यग्निरिवेन्धनम्
कोणी शंभर चुकीची कर्मे केली असली, तरी गंगेत स्नान केल्यावर, जशी आग इंधन जाळते, तशी गंगेचे पाणी सर्व पापे जाळून टाकते.
सर्वं कृतयुगे पुण्यंत्रेतायां पुष्करं स्मृतम्। द्वापरेऽपि कुरुक्षेत्रं गङ्गा कलियुगे स्मृता
कृतयुगातील सर्व पुण्य पुष्कर येथे, त्रेतायुगात पुष्कर येथे, द्वापरयुगात कुरुक्षेत्र येथे, आणि कलियुगात गंगा येथे स्मरणात ठेवले जाते.
पुष्करे तु तपस्तप्येद्दानं दद्यान्महालये। मलये त्वग्निमारोहेद्भृगुतुन्दे त्वनाशनम्
पुष्कर येथे तप करावे, महालय येथे दान द्यावे, मलय पर्वतावर अग्निप्रवेश करावा, आणि भृगुतुंड येथे उपवास करावा.
पुष्करे तु कुरुक्षेत्रे रगङ्गायां मगधेषु च। स्नात्वा तारयते जन्तुः सप्तसप्तावरांस्तथा
पुष्कर, कुरुक्षेत्र, गंगा आणि मगध येथे स्नान केल्याने, मनुष्य आपल्या सात पिढ्या दोन्ही बाजूंच्या तारतो.