सान्त्वितो नैषधेनैवं पुष्ररः प्रत्युवाच तम्। पुण्यश्लोकं तदा राजन्नभिवाद्य कृताञ्जलिः
नलाने दिलेल्या धीराने पुष्कराने त्याला नम्रपणे, हात जोडून, राजाच्या कीर्तीचं स्मरण करत उत्तर दिलं.
कीर्तिरस्तु तवाक्षय्या जीव वर्षायुतं सुखी। यो मे वितरसि प्राणानधिष्ठानं च पार्थिव
तुझी कीर्ती कधीही कमी होऊ नये; तू दहा हजार वर्षं सुखाने जग. राजन, तू मला जीवदान आणि आधार दिलास.
स तथा सत्कृतो राज्ञा मासमुष्य तदा नृपः। प्रययौ पुषरो हृष्टः स्वपुरं स्वजनावृतः
राजाने अशा सन्मानाने वागवल्यावर, पुष्कर आनंदाने आपल्या लोकांसह आपल्या नगरात परत गेला.
महत्या सेनया सार्धंविनीतैः परिचारकैः। भ्राजमान इवादित्यो वपुषा पुरुषर्षभ
मोठ्या सैन्यासह आणि शिस्तबद्ध सेवकांसह, तेजस्वी सूर्यासारखा तो पुरुषश्रेष्ठ आपल्या नगरात गेला.
प्रस्थाप्य पुष्करं राजा वित्तवन्तमनामयम्। प्रविवेश पुरं श्रीमानत्यर्थमुपशोभिताम्
राजाने पुष्कराला धनवान आणि सुखरूप पाठवून दिलं, आणि स्वतः श्रीमंत, सुंदर सजलेल्या नगरीत प्रवेश केला.
प्रविश्य सान्त्वयामास पौरांश्च निषधाधिपः। `हितेषु चैषां सततं पितेवावहितोऽभवत्
निषधाधिपतीने नगरात प्रवेश करून नगरवासीयांना धीर दिला आणि नेहमी त्यांच्या कल्याणासाठी वडिलांसारखी काळजी घेतली.
पौरा जानपदाश्चापि संप्रहृष्टतनूरुहाः। ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे सामात्यप्रमुखा जनाः
नगरातील आणि गावातील लोक, आनंदाने अंगावर रोमांच येऊन, सर्वजण हात जोडून, मंत्र्यांच्या पुढाकाराने बोलू लागले.
अद्यस्म निर्वृता राजन्पुरे जनपदेऽपि च। उपासितुं पुनः प्राप्ता देवा इव शतक्रतुम्
राजन, आज आम्ही नगरात आणि प्रदेशात सुखी आहोत; पुन्हा तुझी सेवा करण्याचा योग आला, जसा देवांनी इंद्राची सेवा केली.
प्रशान्ते तु पुरे हृष्टे संप्रवृत्ते महोत्सवे। महत्या सेनया राजा दमयन्तीमुपानयत्
नगर शांत आणि आनंदी असताना, मोठा उत्सव सुरू असताना, राजाने मोठ्या सैन्यासह दमयंतीला आणलं.
पुण्यश्लोकं तु राज्यस्थं श्रुत्वा भीमो महीपतिः। मुदा परमया युक्तो बभूव भरतर्षभ
पुण्यश्लोक राजा पुन्हा राज्यावर आला, हे ऐकून भूमिपती भीम अत्यंत आनंदित झाला.
अथ हृष्टमना राजा महत्या सेनया सह। सुतां प्रस्थापयामास पुण्यश्लोकाय धीमते
मग आनंदी मनाने राजाने मोठ्या सैन्यासह आपल्या कन्येला पुण्यश्लोक, बुद्धिमान पुष्कराकडे पाठवलं.
दमयन्तीमपि पिता सत्कृत्यपरवीरहा। प्रास्थापयदमेयात्मा भीमो भीमपराक्रमः
दमयंतीच्या वडिलांनी, अमाप धैर्य आणि भीम पराक्रम असलेल्या भीमाने, तिला सन्मानाने निरोप दिला.
आगतायां तु वैदर्भ्यां सपुत्रायां नलो नृपः। वर्तयामास मुदितो दोवराडिव नन्दने
विदर्भराजकन्या आपल्या मुलासह आली तेव्हा नलराजा अत्यंत आनंदी झाला आणि तो जणू काही कुबेरासारखा नंदनवनात सुखाने राहू लागला.
तथा प्रकाशतां यातो जम्बूद्वीपे स राजसु। पुनः स्वे चावसद्राज्ये प्रत्याहृत्य महायशाः
त्याची कीर्ती जंबूद्वीपातील सर्व राजांमध्ये पसरली आणि महान कीर्ती मिळवलेला नल पुन्हा आपल्या राज्यात परत गेला व तेथे राहू लागला.
ईजे च विविधैर्यज्ञैर्विधिवच्चाप्तदक्षिणैः। तथा त्वमपि राजेन्द्र ससुहृद्वक्ष्यसे चिरात्
त्याने विधिपूर्वक आणि योग्य दक्षिणा देऊन अनेक यज्ञ केले; राजेंद्र, तसेच तूही आपल्या मित्रांसह दीर्घकाळानंतर सुखी होशील.
दुःखमेतादृशंप्राप्तो नलः परपुरंजयः। देवनेन नरश्रेष्ठ सभार्यो भरतर्षभ
शत्रूंच्या नगरी जिंकणारा नल, हे नरश्रेष्ठ, देवांच्या इच्छेने आपल्या पत्नीसमवेत असे मोठे दुःख भोगला.
एकाकिनैव सुमहन्नलेन पृथिवीपते। दुःखमासादितं घोरं प्राप्तश्चाभ्युदयः पुनः
हे पृथ्वीपती, नलाने एकट्याने फार मोठे आणि भयंकर दुःख सहन केले, पण त्याने पुन्हा समृद्धी मिळवली.
त्वं पुनर्भ्रातृसहितः कृष्णया चैव पाण्डव। कथाश्चापि समाकर्ण्य धर्ममेवानुचिन्तयन्
पण तू, हे पांडव, आपल्या भावंडांसह आणि कृष्णेसोबत आहेस, आणि या कथा ऐकून नेहमी धर्माचाच विचार करतोस.
ब्राह्मणैश्च महाभागैर्वेदवेदाङ्गपारगैः। नित्यमन्वास्यसे राजंस्तत्र का परिदेवना
तुला नेहमी वेद आणि वेदांगांचे पारंगत, पुण्यवान ब्राह्मणांचा संग मिळतो; मग, हे राजन, दुःख करण्यास काहीच कारण नाही.
कर्कोटकस्य नागस् दमयन्त्या नलस्य च। ऋतुपर्णस्य राजर्षेः कीर्तनं कलिनाशनम्
कर्कोटक नाग, दमयंती, नल आणि ऋतुपर्ण राजर्षी यांची ही कथा कलियुगाचा नाश करणारी आहे.
इतिहासमिमं चापि कलिनाशनमच्युत। शक्यमाश्वसितुं श्रुत्वा त्वद्विधेन विशांपते
ही प्राचीन कथा देखील कलियुगाचा नाश करणारी आहे; हे अच्युत, तुझ्यासारख्या राजाला ती ऐकून नक्कीच दिलासा मिळेल.
अस्थिरत्वं च संचिन्त्य पुरुषार्थस् नित्यदा। तस्योदये व्यये चापि न चिन्तयितुमर्हसि
मानवी प्रयत्नाचे अस्थिरपण नेहमी लक्षात ठेव; त्याच्या वाढी-घटीत तू कधीही काळजी करू नकोस.
श्रुत्वेतिहासं नृषते समाश्वसिहि मा शुचः। व्यसने त्वं महाराज न विषीदितुमर्हसि
ही कथा ऐकून, हे राजन, मनाला धीर दे आणि दुःख करू नकोस; संकटात तू कधीही खचू नकोस.
विषमावस्थिते दैवे पौरुषेऽफलतां गते। विषादयन्ति नात्मानं सत्त्वापाश्रयिणो नराः
दैव प्रतिकूल असताना आणि मानवी प्रयत्न निष्फळ ठरले तरी, स्वतःच्या सामर्थ्यावर विश्वास ठेवणारे लोक कधीही निराश होत नाहीत.
ये चेदं कथयिष्यन्ति नलस् चरितं महत्। श्रोष्यन्ति चाप्यभीक्ष्णं वै नालक्ष्मीस्तान्भजिष्यति
जे लोक नलाची ही महान कथा सांगतात किंवा वारंवार ऐकतात, त्यांना लक्ष्मी कधीही सोडून जात नाही.
अर्थास्तस्योपपत्स्यन्ते धन्यतां च गमिष्यति। इतिहासमिमं श्रुत्वा पुराणं शश्वदुत्तमम्
त्यांना संपत्ती मिळते आणि ते धन्य होतात; ही प्राचीन आणि उत्तम कथा ऐकून त्यांना हे सर्व लाभते.
पुत्रान्पौत्रान्पशूंश्चापि लभते नृषु चाग्र्यताम्। आरोग्यप्रीतिमांश्चैव भविष्ति न संशयः
त्याला पुत्र, नातवंडे, पशुधन आणि लोकांमध्ये श्रेष्ठता मिळते; तो नक्कीच निरोगी आणि आनंदी राहतो, यात शंका नाही.
भयात्रस्यसि यच्च त्वमाह्वयिष्यति मां पुनः। अक्षज्ञ इति तत्तेऽहं नाशयिष्यामि पार्थिव
तुला भीती वाटत असेल की पुन्हा मला 'अक्षज्ञ' म्हणून बोलावशील, तर हे राजन, मी ती तुझी भीती दूर करीन.
वेदाक्षहृदयं कृत्स्नमहं सत्यपराक्रम। उपपद्यस्व कौन्तेय प्रसन्नोऽहं ब्रवीमि ते
माझ्याकडे वेद आणि अक्षांचे संपूर्ण ज्ञान आहे, मी नेहमी सत्य आणि पराक्रमावर स्थिर आहे; हे कुंतीपुत्र, तू माझ्याकडे ये, मी तुझ्याशी प्रसन्नतेने बोलतो.
ततो हृष्टमना राजा बृहदश्वमुवाच ह। भगवन्नक्षहृदयं ज्ञातुमिच्छामि तत्त्वतः
मग राजा अत्यंत आनंदित मनाने बृहदश्वाला म्हणाला, 'भगवन्, मला अक्षांचे खरे स्वरूप जाणून घ्यायचे आहे.'