श्रुत्वा तु तस् ता वाचो बह्वबद्धप्रलापिनः। इयेष स शिरश्छेत्तुं खङ्गेन कुपितो नलः
पुष्कराच्या त्या अनेक विस्कळीत आणि गर्विष्ठ बोलणी ऐकून, नलाला राग आला आणि त्याने तलवारीने त्याचे डोके उडवावे असे वाटले.
स्मयंस्तु रोषताम्राक्षस्तमुवाच नलो नृपः। पणावः किं व्याहरसे जितो न व्याहरिष्यसि
रागाने डोळे लाल झाले तरी नल राजाने हसत पुष्कराला म्हटले, 'पणाची एवढी गर्जना कशाला? हरलास की, बोलूच शकणार नाहीस.'
ततः प्रावर्तत द्यूतं पुष्करस्य नलस्य च। एकपाणेन भद्रं ते नलेन स पराजितः
मग पुष्कर आणि नल यांच्यात फास्याचा खेळ सुरू झाला; एक हात ठेवून शुभेच्छा देत नलाने पुष्कराला हरवले.
स रत्नकोशनिचयैः प्राणेन पणितोपि च। जित्वा च पुष्करं राजा प्रहसन्निदमब्रवीत्
रत्नांच्या राशी आणि स्वतःचे प्राण पणाला लावून, नलाने पुष्कराला हरवले आणि हसत म्हणाला:
मम सर्वमिदं राज्यमव्यग्रं हतकण्ठकम्। वैदर्भी न त्वया शक्या राजापशद वीक्षितम्। तस्यास्त्वं सपरीवारो मूढ दासत्वमागतः
माझं सगळं राज्य शांत आहे, कुठलाही धोका नाही. पण राजघराण्यातून बाहेर पडलेला तू, विदर्भराजकन्येकडे पाहण्याचाही अधिकार तुला नाही. मूर्खा, तू आणि तुझ्या सोबतीचे सगळे तिच्या दास्यातच आलात.
न त्वया तत्कृतंकर्म येनाहं विजितः पुरा। कलिना तत्कृतं कर्म त्वं च मूढ न बुध्यसे
पूर्वी मी हरलो, ते तुझ्या कृतीमुळे नव्हे, तर काळाच्या खेळामुळे. हे तुला समजत नाही, मूर्खा.
नाहं परकृतं दोषं त्वय्याधास्ये कथंचन। यथासुखं वै जीवत्वंप्राणानवसृजामि ते
दुसऱ्याच्या चुकीचं ओझं मी कधीच तुझ्यावर टाकणार नाही. तू हवं तसं जग, मी तुला जीवदान देतो.
तथैव सर्वसंभारं स्वमंशं वितरामि ते। तथैव च मम प्रीतिस्त्वयि वीर न संशयः
तुला तुझा वाटा आणि सर्व गरजा मी पूर्वीसारख्याच देईन. माझं तुझ्यावरचं प्रेमही तसंच राहील, वीर, यात शंका नाही.
सौहार्दं चापि मे त्वत्तो न कदाचित्प्रहास्यति। पुष्कर त्वं हि मे भ्राता संजीव शरदः शतम्
माझं तुझ्याशी असलेलं मैत्र कायमच टिकून राहील. पुष्कर, तू माझा भाऊ आहेस; शंभर वर्षं सुखाने जग.
एवं नलः सान्त्वयित्वा भ्रातरं सत्यविक्रमः। वचनैस्तोषयामास परिष्वज्य पुनः पुनः
सत्यनिष्ठ नलाने अशा प्रकारे आपल्या भावाला शांत केलं आणि पुन्हा पुन्हा मिठी मारून त्याला प्रेमाने समजावलं.
सान्त्वितो नैषधेनैवं पुष्ररः प्रत्युवाच तम्। पुण्यश्लोकं तदा राजन्नभिवाद्य कृताञ्जलिः
नलाने दिलेल्या धीराने पुष्कराने त्याला नम्रपणे, हात जोडून, राजाच्या कीर्तीचं स्मरण करत उत्तर दिलं.
कीर्तिरस्तु तवाक्षय्या जीव वर्षायुतं सुखी। यो मे वितरसि प्राणानधिष्ठानं च पार्थिव
तुझी कीर्ती कधीही कमी होऊ नये; तू दहा हजार वर्षं सुखाने जग. राजन, तू मला जीवदान आणि आधार दिलास.
स तथा सत्कृतो राज्ञा मासमुष्य तदा नृपः। प्रययौ पुषरो हृष्टः स्वपुरं स्वजनावृतः
राजाने अशा सन्मानाने वागवल्यावर, पुष्कर आनंदाने आपल्या लोकांसह आपल्या नगरात परत गेला.
महत्या सेनया सार्धंविनीतैः परिचारकैः। भ्राजमान इवादित्यो वपुषा पुरुषर्षभ
मोठ्या सैन्यासह आणि शिस्तबद्ध सेवकांसह, तेजस्वी सूर्यासारखा तो पुरुषश्रेष्ठ आपल्या नगरात गेला.
प्रस्थाप्य पुष्करं राजा वित्तवन्तमनामयम्। प्रविवेश पुरं श्रीमानत्यर्थमुपशोभिताम्
राजाने पुष्कराला धनवान आणि सुखरूप पाठवून दिलं, आणि स्वतः श्रीमंत, सुंदर सजलेल्या नगरीत प्रवेश केला.
प्रविश्य सान्त्वयामास पौरांश्च निषधाधिपः। `हितेषु चैषां सततं पितेवावहितोऽभवत्
निषधाधिपतीने नगरात प्रवेश करून नगरवासीयांना धीर दिला आणि नेहमी त्यांच्या कल्याणासाठी वडिलांसारखी काळजी घेतली.
पौरा जानपदाश्चापि संप्रहृष्टतनूरुहाः। ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे सामात्यप्रमुखा जनाः
नगरातील आणि गावातील लोक, आनंदाने अंगावर रोमांच येऊन, सर्वजण हात जोडून, मंत्र्यांच्या पुढाकाराने बोलू लागले.
अद्यस्म निर्वृता राजन्पुरे जनपदेऽपि च। उपासितुं पुनः प्राप्ता देवा इव शतक्रतुम्
राजन, आज आम्ही नगरात आणि प्रदेशात सुखी आहोत; पुन्हा तुझी सेवा करण्याचा योग आला, जसा देवांनी इंद्राची सेवा केली.
प्रशान्ते तु पुरे हृष्टे संप्रवृत्ते महोत्सवे। महत्या सेनया राजा दमयन्तीमुपानयत्
नगर शांत आणि आनंदी असताना, मोठा उत्सव सुरू असताना, राजाने मोठ्या सैन्यासह दमयंतीला आणलं.
पुण्यश्लोकं तु राज्यस्थं श्रुत्वा भीमो महीपतिः। मुदा परमया युक्तो बभूव भरतर्षभ
पुण्यश्लोक राजा पुन्हा राज्यावर आला, हे ऐकून भूमिपती भीम अत्यंत आनंदित झाला.
अथ हृष्टमना राजा महत्या सेनया सह। सुतां प्रस्थापयामास पुण्यश्लोकाय धीमते
मग आनंदी मनाने राजाने मोठ्या सैन्यासह आपल्या कन्येला पुण्यश्लोक, बुद्धिमान पुष्कराकडे पाठवलं.
दमयन्तीमपि पिता सत्कृत्यपरवीरहा। प्रास्थापयदमेयात्मा भीमो भीमपराक्रमः
दमयंतीच्या वडिलांनी, अमाप धैर्य आणि भीम पराक्रम असलेल्या भीमाने, तिला सन्मानाने निरोप दिला.
आगतायां तु वैदर्भ्यां सपुत्रायां नलो नृपः। वर्तयामास मुदितो दोवराडिव नन्दने
विदर्भराजकन्या आपल्या मुलासह आली तेव्हा नलराजा अत्यंत आनंदी झाला आणि तो जणू काही कुबेरासारखा नंदनवनात सुखाने राहू लागला.
तथा प्रकाशतां यातो जम्बूद्वीपे स राजसु। पुनः स्वे चावसद्राज्ये प्रत्याहृत्य महायशाः
त्याची कीर्ती जंबूद्वीपातील सर्व राजांमध्ये पसरली आणि महान कीर्ती मिळवलेला नल पुन्हा आपल्या राज्यात परत गेला व तेथे राहू लागला.
ईजे च विविधैर्यज्ञैर्विधिवच्चाप्तदक्षिणैः। तथा त्वमपि राजेन्द्र ससुहृद्वक्ष्यसे चिरात्
त्याने विधिपूर्वक आणि योग्य दक्षिणा देऊन अनेक यज्ञ केले; राजेंद्र, तसेच तूही आपल्या मित्रांसह दीर्घकाळानंतर सुखी होशील.
दुःखमेतादृशंप्राप्तो नलः परपुरंजयः। देवनेन नरश्रेष्ठ सभार्यो भरतर्षभ
शत्रूंच्या नगरी जिंकणारा नल, हे नरश्रेष्ठ, देवांच्या इच्छेने आपल्या पत्नीसमवेत असे मोठे दुःख भोगला.
एकाकिनैव सुमहन्नलेन पृथिवीपते। दुःखमासादितं घोरं प्राप्तश्चाभ्युदयः पुनः
हे पृथ्वीपती, नलाने एकट्याने फार मोठे आणि भयंकर दुःख सहन केले, पण त्याने पुन्हा समृद्धी मिळवली.
त्वं पुनर्भ्रातृसहितः कृष्णया चैव पाण्डव। कथाश्चापि समाकर्ण्य धर्ममेवानुचिन्तयन्
पण तू, हे पांडव, आपल्या भावंडांसह आणि कृष्णेसोबत आहेस, आणि या कथा ऐकून नेहमी धर्माचाच विचार करतोस.
ब्राह्मणैश्च महाभागैर्वेदवेदाङ्गपारगैः। नित्यमन्वास्यसे राजंस्तत्र का परिदेवना
तुला नेहमी वेद आणि वेदांगांचे पारंगत, पुण्यवान ब्राह्मणांचा संग मिळतो; मग, हे राजन, दुःख करण्यास काहीच कारण नाही.
कर्कोटकस्य नागस् दमयन्त्या नलस्य च। ऋतुपर्णस्य राजर्षेः कीर्तनं कलिनाशनम्
कर्कोटक नाग, दमयंती, नल आणि ऋतुपर्ण राजर्षी यांची ही कथा कलियुगाचा नाश करणारी आहे.