अशोभयच्च नगरीं पताकाध्वजमालिनीम्। सिक्ताः सुमृष्टपुष्पाढ्या राजमार्गाः स्वलंकृताः
पताका आणि ध्वजांनी सजलेली ती नगरी फारच सुंदर दिसत होती; राजमार्ग फुलांनी शिंपडून, स्वच्छ आणि सुंदरपणे सजवले होते.
द्वारिद्वारि च पौराणां पुष्पभङ्गः प्रकल्पितः। अर्चितानि च सर्वाणि देवतायतनानि च
नागरिकांच्या प्रत्येक दाराशी फुलांची सजावट केली होती आणि सर्व देवस्थानांचीही योग्य प्रकारे पूजा केली होती.
ऋतुपर्णोऽपिशुश्राव बाहुकच्छद्मिनं नलम्। दमयन्त्या समायुक्तं जहृषे च नराधिपः
ऋतुपर्ण राजालाही समजले की बाहुक म्हणजेच खरा नल, दमयंतीसोबत पुन्हा एकत्र आला आहे, आणि त्यामुळे तो राजा आनंदित झाला.
तमानाय्य नलं राजा क्षमयामास पार्थिवः। स च तं क्षमयामास हेतुभिर्बुद्धिसंमितः
राजाने नलाला बोलावून त्याला क्षमा केली आणि नलानेही समजुतीने आणि कारणाने त्याला क्षमा केली.
स सत्कृतोमहीपालो नैषधं विस्मिताननः। दिष्ट्या समेतो दारैः स्वैर्भवानित्यभ्यनन्दत
आदराने वागवलेल्या त्या राजाने, आश्चर्याने भरलेल्या चेहऱ्याने, 'तू आपल्या पत्नीशी पुन्हा एकत्र आला आहेस, हे मोठे भाग्य आहे,' असे म्हणत नलाचा आनंदाने स्वागत केले.
कच्चित्तु नापराधं ते कृतवानस्मि नैषध। अज्ञातवासे वसतो मद्गृहेवसुधाधिप
नैषधराजा, तू माझ्या घरी ओळख लपवून राहत असताना मी तुझ्यावर काही अन्याय केला नसेल अशी आशा आहे.
यदि वाऽबुद्धिपूर्वाणि यदि बुद्ध्याऽपि कानिचित्। मया कृतान्यकार्याणि तानि त्वं क्षन्तुमर्हसि
मी नकळत किंवा जाणूनबुजून काही चुकीचे केले असेल, तर तू मला ते क्षमा करावे.
न मेऽपराधं कृतवांस्त्वं स्वल्पमपि पार्थिव। कृतेऽपि च न मे कोपः क्षन्तव्यं हि मया तव
राजा, तू माझ्यावर अगदी थोडाही अपराध केलेला नाहीस; आणि जरी केला असतास, तरी मी रागावलो नसतो, कारण मला तुला क्षमा करणेच योग्य आहे.
पूर्वं ह्यापि सखा मेऽसि संबन्धी च जनाधिप। अत ऊर्ध्वं तु भूयस्त्वं प्रीतिमाहर्तुमर्हसि
राजाधिराज, तू पूर्वीपासूनच माझा मित्र आणि नातेवाईक आहेस; आता पुढे तू मला आणखी जास्त आपुलकी दाखवावी.
सर्वकामैः सुविहितैः सुखमस्म्युषितस्त्वयि। न तथा स्वगृहेराजन्यथा तव गृहे सदा
तुझ्याकडे राहून मला सर्व सुखसोयी मिळाल्या आणि मी अगदी आपल्या घरीसुद्धा इतका सुखी नव्हतो.
इदं चैव हयज्ञानं त्वदीयं मयि तिष्ठति। तदुपाकर्तुमिच्छामि मन्यसे यदि पार्थिव
तुझ्याकडील घोड्यांचे ज्ञान अजून माझ्याकडे आहे; राजन, तू इच्छित असशील तर ते मी तुला परत द्यायला तयार आहे.
एवमुक्त्वा ददौ विद्यामृतुपर्णाय नैषधः। स च तां प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन क्रमणा
असे म्हणून नैषधराज नलाने ते ज्ञान ऋतुपर्णाला दिले आणि त्यानेही विधिपूर्वक ते स्वीकारले.
गृहीत्वा चाश्वहृदयं प्रीतो भागस्वरिर्नृप। निषधाधिपतेश्चापि दत्ताऽक्षहृदयं नृपः। सूतमन्यमुपादाय ययौ स्वपुरमेव ह
घोड्यांचे ज्ञान मिळाल्यावर आनंदी झालेल्या राजाने, फासे खेळण्याचे ज्ञानही नैषधराजाला दिले; मग दुसरा सारथी घेऊन तो आपल्या नगरात परत गेला.
ऋतुपर्णे गते राजन्नलो राजा विशांपते। नगरे कुण्डिने कालं नातिदीर्गमिवावसत्
ऋतुपर्ण राजा निघून गेल्यावर, नल राजाने कुंडिन्या नगरीत फारसा काळ न थांबता काही दिवसच वास्तव्य केले.
स मासमुष्य कौन्तेय भीममामन्त्र्य नैषधः। पुरादल्पपरीवारो जगाम निषधान्प्रति
कुंतीपुत्रा, तिथे एक महिना राहून नलाने भीमाचा निरोप घेतला आणि थोड्या मोजक्या लोकांसह निशधाकडे निघाला.
रथेनैकेन शुभ्रेण दन्तिभिः परिषोडशै। पञ्चाशद्भिर्हयैश्चैव षट्शतैश्च पदातिभिः
तो एक सुंदर रथ, सोळा हत्ती, पन्नास घोडे आणि सहाशे पायदळ सैनिक घेऊन निघाला.
स कम्पयन्निव महीं त्वरमाणो महापुरीम्। प्रविवेशाथ संरब्धस्तरसैव महामनाः
नलाने वेगाने चालत जणू काही पृथ्वी हादरवली, आणि तो मोठ्या निर्धाराने त्या महानगरात शिरला.
ततः पुष्करमासाद्य वीरसेनसुतो नलः। उवाच दीव्याव पुनर्बहुवित्तं मयाऽर्जितम्
मग वीरसेनाचा पुत्र नल पुष्कराकडे गेला आणि म्हणाला, 'आपण पुन्हा एकदा फासे खेळूया; मी खूप धन मिळवले आहे.'
दमयन्ती च यच्चान्यन्मम किंचन विद्यते। एष वै मम संन्यासस्तव राज्यंतु पुष्कर
आणि माझ्याकडे असलेली इतर सर्व वस्तू, दमयंतीसह, ही माझी ठेव आहे; पुष्करा, राज्य तुझेच असो.
पुनः प्रवर्ततां द्यूतमिति मे निश्चिता मतिः। एकपाणेन भद्रं ते प्राणयोश्च पणावहे
माझा ठाम निर्णय आहे की फासे पुन्हा सुरू व्हावेत; एक हात ठेवून आपण आपले प्राण पणाला लावूया—तुला शुभेच्छा असो.
जित्वा परस्वमाहृत् राज्यंवा यदि वा वसु। प्रतिपाणः प्रदातव्यः प्राणो हि पणमुच्यते
कोणी दुसऱ्याचे धन किंवा राज्य जिंकल्यास, पण दिलाच पाहिजे; कारण प्राणच खरा पण मानला जातो.
न चेद्वाञ्छसि तद्द्यूतं युद्धद्यूतं प्रवर्तताम्। द्वैरथेनास्तु वै शान्तिस्तव वा मम वा नृप
जर तुला हा फासे खेळ नको असेल, तर शस्त्राने सामना करू या; एकांत युद्धाने तुझ्या किंवा माझ्या बाजूने शांतता येईल, राजन.
वंशभोज्यमिदं राज्यमर्थितव्यं यथा तथा। येनकेनाप्युपायेन वृद्धानामिति शासनम्
हे राज्य वंशपरंपरेने उपभोगायचे आणि योग्य रीतीने मिळवायचे असते; कोणत्याही मार्गाने मिळवावे, असा मोठ्यांचा आदेश आहे.
द्वयोरेकतरे बुद्धिः क्रियतामद्य पुष्कर। कैतवेनाक्षवत्यां वा युद्धे वा नाम्यतां धनुः
आज आपल्यात दोघांत निर्णय होऊ दे, पुष्करा—फास्याच्या कपटाने किंवा युद्धाने, धनुष्य वाकवू या.
नैषधेनैवमुक्तस्तु पुष्करः प्रहसन्निव। ध्रुवमात्मजयं मत्वा प्रत्याह निषधाधिपम्
नलाने असे म्हटल्यावर पुष्कराने, स्वतःच्या विजयावर खात्री बाळगून, हसत नल राजाला उत्तर दिले.
दिष्ट्या त्वयाऽर्जितं वित्तं प्रतिपाणाय नैषध। दिष्ट्या च दुष्कृतंकर्म दमयन्त्याः क्षयं गतम्
नल, तुझ्या नशिबाने तुला पणासाठी धन मिळाले; आणि दमयंतीचे पापही नशिबाने संपले.
दिष्ट्या वै प्रीसे राजन्मम लाभाय नैषध। पुनर्द्यूते च ते बुद्धिर्दिष्ट्या पुरुषसत्तम
राजन, नशिबाने मला मिळणाऱ्या फायद्यामुळे मी आनंदी आहे, नल; आणि नशिबानेच तुझा पुन्हा फास्यांकडे कल आहे, श्रेष्ठ पुरुषा.
धनेनानेन वै भैमी जितेन समलंकृता। मामुपस्थास्यति व्यक्तं दिवि शक्रमिवाप्सराः
हे धन जिंकून, भीमकन्येला शोभेने सजवून, ती निश्चितच माझ्या सेवेत राहील, जशी अप्सरा स्वर्गात इंद्राच्या सेवेत असते.
नित्यशो हि स्मरामि त्वां प्रतीक्षेऽपि च नैषध। देवने च मभ प्रीतिर्भवत्येवासुहृद्गणैः
मी नेहमी तुला आठवतो आणि तुझी वाट पाहतो, नल; पण फास्याच्या खेळात मला आनंद माझ्या मित्रांसोबतच मिळतो, तुझ्यासोबत नाही.
जित्वात्वद्य वरारोहां दमयन्तीमनिन्दिताम्। कतकृत्यो भविष्यामि सा हिमे नित्यशो हृदि
पण आज मी सुंदर नितंबांची निष्कलंक दमयंती जिंकली, तर मी तृप्त होईन; ती नेहमी माझ्या हृदयात राहील.