मम च व्यवसायेन तपसा चैव निर्जितः। दुःखस्यान्तेन चानेन भवितव्यं हि नौ शुभे
माझ्या निर्धाराने आणि तपश्चर्येने तो जिंकला गेला; आणि या दुःखाच्या शेवटी, हे शुभे, आपल्याला हेच घडायचे होते.
विमुच्य मां गतः पापस्ततोऽहमिह चागतः। त्वदर्थं विपुलश्रोणि न हि मेऽन्यत्प्रयोजनम्
पापी कलियुग मला सोडून गेला आणि म्हणून मी इथे आलो; तुझ्यासाठीच, ओ विस्तीर्ण नितंब असलेल्या, मला दुसरे काहीही कारण नाही.
कथं नु नारी भर्तारमनुरक्तमनुव्रतम्। उत्सृज्य वरयेदन्यं यथा त्वं भीरु कर्हिचित्
स्त्रीने आपला प्रेमळ आणि विश्वासू नवरा सोडून दुसऱ्या पुरुषाची निवड कशी करावी, जशी तुझ्या मनात शंका आली आहे, हे कधीच घडू शकत नाही, हे भीरू मनाच्या?
दूताश्चरन्ति पृथिवीं कृत्स्नां नृपतिशासनात्। भैमी किल स्म भर्तारं द्वितीयं वरयिष्यति
राजाच्या आज्ञेने दूत साऱ्या पृथ्वीवर फिरत आहेत, 'भैमी दुसरा नवरा निवडणार आहे' असे सर्वत्र सांगत आहेत.
स्वैरवृत्ता यथाकाममनुरूपमिवात्मनः। श्रुत्वैव चैवं त्वरितो भागस्वरिरुपस्थितः
म्हणतात की ती आपल्या इच्छेप्रमाणे वागत आहे, मनासारखे वागते. हे ऐकताच भागस्वरी ताबडतोब तिथे पोहोचली.
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा नलस्य परिदेवितम्। प्राञ्जलिर्वेपमाना च भीता वचनमब्रवीत्
दमयंतीने नलाचे दुःख ऐकले आणि घाबरून, हात जोडून, थरथरत म्हणाली—
न मामर्हसि कल्याण पापेन परिशङ्कितुम्। मया हि देवानुत्सृज्य वृतस्त्वं निषधाधिप
कल्याणकारी, तू मला पापाच्या शंकेने पाहू नकोस; कारण मी देवांना सोडून तुझीच निवड केली, निःशधाचा राजा.
तवाभिगमनार्थं तु सर्वतो ब्राह्मणा गताः। वाक्यानि मम गाथाभिर्गायमाना दिशो दश
तुझ्या शोधासाठी ब्राह्मण साऱ्या दिशांना गेले आणि माझ्या शब्दांचे गाणे सर्वत्र गात होते.
ततस्त्वां ब्राह्मणो विद्वान्पर्णादो नाम पार्थिव। अभ्यगच्छत्कोसलायामृतुपर्णनिवेशने
मग पार्णाद नावाचा एक विद्वान ब्राह्मण, राजन, कोसलातील ऋतुपर्णाच्या राजवाड्यात तुझ्याकडे आला.
तेन वाक्ये कृतेसम्यक्प्रतिवाक्ये तथा हृते। उपायोऽयंमया दृष्टो नैषधानयने तव
त्याने योग्य शब्द बोलले आणि योग्य उत्तर मिळवले; तेव्हा मला वाटले, हा उपाय तुझ्या परत येण्यासाठी योग्य आहे.
त्वामृते नहि लोकेऽन्य एकाह्ना पृथिवीपते। समर्थो योजनशतं गन्तुमश्वैर्नराधिप
राजा, तुझ्याशिवाय या जगात दुसरा कोणीही एका दिवसात, घोड्यांशिवाय, शंभर योजनांचे अंतर पार करू शकत नाही.
तथापि मां महीपाल भजेतां चरणौ तव।' स्पृशेयं तेन सत्येन पादावेतौ महीपते। यथा नासत्कृतं किंचिन्मनसाऽपि चराम्यहम्
तरीसुद्धा, राजन, मी तुझे पाय स्पर्श करू इच्छिते; या सत्याच्या बळावर मी तुझे पाय स्पर्श करते, कारण मी कधीही, मनानेसुद्धा, अयोग्य काही केले नाही.
अयं चरति लोकेऽस्मिन्भूतसाक्षी सदागतिः। एष मे मुञ्चतु प्राणान्यदि पापं चराम्यहम्
हा वारा, जो सगळ्या जगात सतत फिरतो आणि सर्वांचा साक्षी आहे, जर मी पाप केले असेल तर तो माझा प्राण घेऊ दे.
यथा चरति तिग्मांशुः परितो भुवनं सदा। स मुञ्चतु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम्
जसा तेजस्वी सूर्य नेहमीच जगभर फिरतो, तसाच तो माझा प्राण घेऊ दे, जर मी पाप केले असेल.
चन्द्रमाः सर्वभूतानामन्तश्चरति साक्षिवत्। स मुञ्चतु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम्
जसा चंद्र सर्व जीवांमध्ये साक्षीसारखा वावरतो, तसाच तो माझा प्राण घेऊ दे, जर मी पाप केले असेल.
एते देवास्त्रयः कृत्स्नं त्रैलोक्यं धारयन्ति वै। विब्रुवन्तु यथा सत्यमेतद्देवास्त्यजन्तु माम्
हे तिन्ही देव साऱ्या त्रैलोक्याला आधार देतात; त्यांनी सत्य काय ते सांगावे, आणि मी खोटं बोलत असेन तर देवांनी मला सोडून द्यावे.
एवमुक्ते ततो वायुरन्तरिक्षादभाषत। नैषा कृतवती पापं नल सत्यं ब्रवीमि ते
ती असे म्हणताच, आकाशातून वाऱ्याने सांगितले, 'नल, हिने काहीही पाप केले नाही; मी तुला सत्य सांगतो.'
राजञ्शीलनिधिः स्फीतो दमयन्त्या सुरक्षितः। साक्षिणो रक्षिणश्चास्या वयं त्रीन्परिवत्सरान्
राजा, दमयंतीचे चारित्र्य उत्तम आणि सुरक्षित आहे; आम्ही तिला तीन वर्षे साक्षीदार आणि रक्षक होतो.
उपायो विहितश्चायं त्वदर्थमतुलोऽनया। न ह्येकाह्ना शतं गन्ता त्वामृतेऽन्यः पुमानिह
हा अद्वितीय उपाय तिने तुझ्यासाठीच आखला; कारण तुझ्याशिवाय दुसरा कोणीही एका दिवसात शंभर योजनांचे अंतर पार करू शकत नाही.
उपपन्ना त्वया भैमी त्वं च भैम्या महीपते। नात्र शङ्का त्वया कार्या संगच्छ सह भार्यया
राजन, भैमी तुझ्यासाठी योग्य आहे आणि तू तिच्यासाठी; आता तुला काहीही शंका ठेवू नये—तू आपल्या पत्नीबरोबर एकत्र रहा.
तथा ब्रुवति वायौ तु पुष्पवृष्टिः पपात ह। देवदुन्दुभयो नेदुर्ववौ च पवनः शिवः
त्याने असे बोलताच, वाऱ्यावर फुलांची वृष्टी झाली; देवदुंदुबे वाजल्या आणि शुभ असा वारा वाहू लागला.
तदद्भुतमयं दृष्ट्वा नलो राजाऽथ भारत। दमयन्त्यां विशङ्कां तामुपाकर्षदरिंदमः
हे अद्भुत घडते पाहून, नल राजाने, भीतीने अस्वस्थ झालेल्या दमयंतीला आपल्याजवळ ओढून घेतले.
ततस्तद्वस्त्रमरजः प्रावृणोद्वसुधाधिपः। संस्मृत्य नागराजं तं ततो लेभे स्वकं वपुः
मग पृथ्वीच्या राजाने ते स्वच्छ वस्त्र अंगावर घेतले आणि सर्पराजाची आठवण काढून, त्याने आपले खरे रूप पुन्हा मिळवले.
स्वरूपिणं तु भर्तारं दृष्ट्वा भीमसुता तदा। प्राक्रोशदुच्चैरालिङ्ग्य पुण्यश्लोकमनिन्दिता
त्या वेळी भीमकन्येला आपला पती मूळ रूपात दिसला, तेव्हा तिने मोठ्याने हाक मारली, त्याला मिठी मारली आणि निष्कलंक असलेल्या त्याचे गुणगान केले.
भैमीमपि नलो राजा भ्राजमानो यथा पुरा। सस्वजे स्वसुतौ चापि यथावत्प्रत्यनन्दत
नल राजा, पूर्वीसारखा तेजस्वी दिसत, भीमीला आणि आपल्या दोन मुलांना योग्य रीतीने मिठी मारून आनंदाने भेटला.
ततः स्वोरसि विन्यस्य वक्रं तस्य शुभानना। परीता तेन दुःखेन निशश्वासायतेक्षणा
मग सुंदर चेहऱ्याच्या तिने आपली वाकडी गाल त्याच्या छातीवर ठेवली, त्या दुःखाने त्रस्त होऊन, मोठ्या डोळ्यांनी खोल श्वास घेतला.
तथैव मलदिग्धाङ्गीं परिष्वज्य शुचिस्मिताम्। सुचिरं पुरुषव्याघ्रस्तस्थौ शोकपरिप्लुतः
मग पुरुषसिंहानं, हसऱ्या आणि स्वच्छ चेहऱ्याच्या, पण मळाने माखलेल्या अंगाच्या तिला मिठी मारली आणि दुःखाने भरून, बराच वेळ तसाच उभा राहिला.
ततः सर्वं यथावृत्तं दमयन्त्या नलस्य च। भीमायाकथयत्प्रीत्या वैदर्भ्या जननी नृप
मग विदर्भराजकन्येच्या आईने प्रेमाने, दमयंती आणि नलावर जे काही घडले ते सर्व भीम राजाला सांगितले.
ततोऽब्रवीन्महाराजः कृतशौचमहंनलम्। दमयन्त्या सहोपेतं कल्ये द्रष्टा सुखोषितम्
मग मोठ्या राजाने म्हटले, 'मी शुद्धीचे विधी पूर्ण केले आहेत; उद्या मी दमयंतीसह नलाला आनंदात पाहीन.'
ततस्तौ सहितौ रात्रिं कथयन्तौ पुरातनम्। वने विचरितं सर्वमूषतुर्मुदितौ नृप
मग त्या दोघांनी एकत्र रात्रभर आनंदाने, जंगलातील साऱ्या आठवणी बोलत, ती रात्र घालवली.