वैक्लव्यं परमं गत्वाप्रक्षाल्य च मुखं ततः। मिथुनं प्रेषयामास केशिन्या सह भारत्
ती अत्यंत अस्वस्थ झाली, तिने तोंड धुतले आणि मग त्या दोघांना केसिनीबरोबर पाठवले.
इन्द्रसेनां सह भ्रात्रा समभिज्ञाय बाहुकः। अभिद्रुत्य तदा राजा परिष्वज्याङ्कमानयत्
बाहीकाने इंद्रसेना आणि तिचा भाऊ ओळखला, तेव्हा तो धावत गेला, त्यांना मिठी मारली आणि मांडीवर घेतले.
बाहुकस्तु समासाद्य सुतौ सुरसुतोपमौ। भृशं दुःखपरीतात्मा सुस्वरं प्ररुरोद ह
बाहीकाने आपली दोन मुले, जी देवांच्या मुलांसारखी दिसत होती, पाहिली आणि दुःखाने भरून गेला. तो गोड आवाजात रडू लागला.
नैषधो दर्शयित्वा तु विकारमसकृत्तदा। उत्सृज्य सहसा पुत्रौ केशिनीमिदमब्रवीत्
निषधराजाने वारंवार आपली अस्वस्थता दाखवली, अचानक मुलांना सोडले आणि केसिनीला असे म्हणाला.
इदं च मदृशं भद्रे मिथुनं मम पुत्रयोः। अतो दृष्ट्वैव सहसा बाष्पमुत्सृष्टवानहम्
सौम्य स्त्री, ही दोन मुले माझ्या स्वतःच्या मुलांसारखी वाटतात. त्यांना अचानक पाहून माझ्या डोळ्यात पाणी आले.
बहुशः संपतन्तीं त्वां जनः शङ्केत दोषतः। वयंच देशातिथयो गच्छ भद्रे यथासुखम्
तू वारंवार ये-जा करत असल्यामुळे लोक तुझ्यावर संशय घेतात. आम्ही तर या देशातले पाहुणे आहोत. म्हणून, सौम्य स्त्री, तू आता आपल्या इच्छेप्रमाणे जा.
सर्वं विकारं दृष्ट्वा तु पुण्यश्लोकस्य धीमतः। आगत्य केशिनी क्षिप्रं दमयन्त्यै न्यवेदयत्
पुण्यश्लोक आणि बुद्धिमान याच्या अस्वस्थतेचे सर्व काही पाहून केसिनीने लगेच जाऊन ते सगळे दमयंतीला सांगितले.
दमयन्ती ततो भूयः प्रेषयामास केशिनीम्। मातुः सकाशं दुःखार्ता नलशङ्कासमुत्सुका
मग दमयंती, दुःखाने व्याकुळ आणि बाहीक नलच असावा या शंकेने आतुर, तिने पुन्हा केसिनीला आईकडे पाठवले.
परीक्षितो मे बहुशो बाहुको नलशङ्कया। रूपे मे संशयस्त्वेकः स्वयमिच्छमि वेदितुम्
मी बाहीकाला नल आहे की नाही हे जाणून घेण्यासाठी अनेकदा तपासले आहे. फक्त त्याचे रूप मला शंका देते, ते मी स्वतः पाहू इच्छिते.
स वा प्रवेश्यतां मातर्मां वाऽनुज्ञातुमर्हसि। विदितं वाऽथवाऽज्ञातं पितुर्मे संविधीयताम्
म्हणून आई, त्याला आत बोलाव किंवा मला जाऊ दे. तो ओळखीचा असो वा अनोळखी, हे वडिलांनी ठरवावे.
एवमुक्ता तु वैदर्भ्या सा देवी भीममब्रवीत्। दुहितुस्तमभिप्रायमन्वजानात्स पार्थिवः
विदर्भकन्येने असे सांगितल्यावर राणीने भीमाशी बोलले आणि राजाने आपल्या मुलीचा हेतू समजून घेतला.
सा चै पित्राऽभ्यनुज्ञाता मात्रा च भरतर्षभ। `तयोर्नियोगात्कौरव्य केशिनीमिदमब्रवीत्
वडील आणि आई दोघांनीही परवानगी दिल्यावर, त्यांच्या आज्ञेने तिने केसिनीला असे सांगितले.
गच्छ केशिनि शीघ्रं त्वंबाहुकं पितृशासनात्। आनयस्व यथा माता त्वं तथा कुरु मे प्रियम्
केसिनी, पटकन जा आणि वडिलांच्या आज्ञेने बाहीकाला घेऊन ये. आईच्या इच्छेनुसार वाग आणि मला आनंद दे.
गत्वा तु केशिनी शिघ्रं बाहुकं वाक्यमब्रवीत्। भीमस्य शासनात्सूतागताहं विद्धि बाहुक
केसिनीने लगेच जाऊन बाहीकाला सांगितले, 'भीमाच्या आज्ञेने मी इथे आले आहे, हे जाण.'
प्रविश्यतां राजवेश्म इत्युक्तो भरतर्षभ। बाहुकस्तु चिरं ध्यात्वा केशिन्या सह भारत। प्रविवेश महाबाहुर्दमयन्तीनिवेशनम्
राजवाड्यात या, असे सांगितल्यावर, भरतवंशातील श्रेष्ठ बहुकाने केसिनीबरोबर बराच वेळ विचार करून, दमयंतीच्या निवासात प्रवेश केला.
नलं प्रवेशयामास यत्रतस्याः प्रतिश्रयः
त्याने नलाला तिथे नेले जिथे ती राहत होती.
तां स्म दृष्ट्वैव सहसा दमयन्तीं नलो नृपः। आविष्टः शोकदुःखाभ्यां बभूवाश्रुपरिप्लुतः
दमयंतीला अचानक पाहताच, राजा नल दुःख आणि शोकाने भारावून गेला आणि त्याच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले.
तं तु दृष्ट्वातथायुक्तं दमयन्ती नलं तदा। तीव्रशोकसमाविष्टा बभूव वरवर्णिनी
नलाला अशा अवस्थेत पाहून, सुंदर वर्णाची दमयंती तीव्र शोकाने ग्रासली गेली.
ततः काषायवसना जटिला मलपङ्किनी। दमयन्ती महाराज बाहुकं वाक्यमब्रवीत्
नंतर, भगवे वस्त्र घातलेली, जटा वाढवलेली आणि अंगावर मळ लावलेली दमयंती, हे महाराज, बहुकाला म्हणू लागली.
पूर्वं दृष्टस्त्वया कश्चिद्धर्मज्ञो नाम बाहुक। सुप्तामुत्सृज्यविपिने गतो यः पुरुषः स्त्रियम्
बहुका, एकदा तुझ्या नजरेस धर्मज्ञ नावाचा एक पुरुष पडला होता, ज्याने एका स्त्रीला झोपेत सोडून, वनात एकटी टाकून, तिथून निघून गेला.
अनागसं प्रियां भार्यां विजने श्रममोहिताम्। अपहाय तु को गच्चेत्पुण्यश्लोकमृतेनलम्
निर्दोष, प्रिय पत्नीला, एकटी, दमलेली आणि गोंधळलेली असताना, कोण सोडून जाईल? ज्याच्यात पुण्य आणि कीर्ती नाही, तोच असे करील.
किमु तस्य मया बाल्यादपराद्धं महीपतेः। यो मामुत्सृज्य विपिने गतवान्निद्रयाऽर्दिताम्
त्या राजाने, ज्याने मला झोपेत असताना वनात सोडले, त्याच्याशी मी लहानपणी काय अपराध केला?
साक्षाद्देवानपाहाय वृतो यः स पुरा मया। अनुव्रतामभिमतां पुत्रिणीं त्यक्तवान्कथम्
ज्याला मी देवांना नाकारून निवडले, जो माझ्यावर प्रेम करणारा, मनापासून आवडता आणि मुलगा असलेला होता, त्याने मला कसे सोडले?
अग्नौ पाणिगृहीता च हंसानां वचने स्थिताम्। भरिष्यामीति सत्यं तु प्रतिश्रुत्य क्व तद्गतम्
स्वयंबरात हंसांच्या सांगण्यावर, अग्नीसमोर हात धरून, 'मी तुझे पालन करीन' असे वचन दिले, ते सत्य कुठे गेले?
दमयन्त्या ब्रुवन्त्यास्तु सर्वमेतदरिदम। शोकजं वारिनेत्राभ्यामसुखं प्रास्रवद्बहु
दमयंती हे सर्व बोलत असताना, तिच्या डोळ्यांतून दुःखाने आलेले अश्रू मोठ्या प्रमाणात वाहू लागले.
अतीव कृष्णताराभ्यां रक्तान्ताभ्यां जलंतु तत्। परिस्रवन्नलो राजा शोकार्तइदमब्रवीत्
तिच्या काळ्या आणि रक्ताळलेल्या डोळ्यांतून पाणी ओघळत होते; ते पाहून शोकाने व्याकुळ झालेला राजा नल म्हणाला:
नलोऽहं विपुलश्रोणि त्वामुत्सृज्य यतो गतः। आविष्टः कलिना भद्रे तेन मोहवशं गतः
मीच नल आहे, ओ विस्तीर्ण नितंब असलेल्या; मी तुला सोडून गेलो कारण मला कलियुगाने ग्रासले होते आणि त्यामुळे मी भ्रमित झालो होतो.
मम राज्यं प्रनष्टं यन्नाहं तत्कृतवान्स्वयम्। कलिना तत्कृतं भीरु यच्च त्वामहमत्यजम्
माझे राज्य माझ्या चुकीने गेले नाही; हे सर्व कलियुगामुळे झाले, ओ भीरू, आणि त्याच्यामुळे मी तुला सोडले.
यत्त्वया धर्मकृच्छ्रे तु शापेनाभिहतः पुरा। वनस्थया दुःखितया शोचन्त्या मांदिवानिशम्
जेव्हा तू धर्माच्या कठीण प्रसंगात, शापामुळे त्रस्त होऊन, वनात राहात होतीस आणि रात्रंदिवस माझ्यासाठी दुःखी होतीस—
स मच्छरीरे त्वच्छापाद्दह्यमानोऽवसत्कलिः। त्वच्छापदग्धः सततं सोऽग्नावग्निरिवाहितः
माझ्या शरीरात तुझ्या शापामुळे कलियुग जळत राहिले; तुझ्या शापाने जळून, तो नेहमीच अग्नीतील अग्नीप्रमाणे छटपटत होता.