इन्द्रसेनस्य जननी कुपिता माऽशपत्पुरा। यदा त्वया परित्यक्ता ततोऽहं भृशपीडितः
इंद्रसेनेची आई एकदा रागावली, पण तिने मला शाप दिला नाही; पण जेव्हा तू सोडून गेलास, तेव्हा मी फार यातना भोगल्या.
अवसं त्वयि राजेन्द्र सुदुःखभपराजित। विषेण नागराजस्य दह्यमानो दिवानिशम्
राजेंद्र, तुझ्यात राहून मी फार दुःखाने पछाडलो, नागराजाच्या विषाने दिवस-रात्र जळत राहिलो.
शरणं त्वां प्रपन्नोस्मि शृणु चेदं वचो मम। ये च त्वां मनुजा लोके कीर्तयिष्यन्त्यतन्द्रिताः। मत्प्रत्सूतं भयं तेषां न कदाचिद्भविष्यति
मी तुझ्या शरण आलो आहे; माझं हे बोल ऐक. जे लोक जगात न थकता तुझी कीर्ती गातील, त्यांना माझ्यामुळे कधीच भीती भासणार नाही.
न तेषां मानसं किंचिच्छारीरं वाचिकं तथा। भविष्यति महाराज कीर्तयिष्यन्ति ये नलम्'। भयार्तं शरणं यातं यदि मां त्वं न शप्स्यसे
हे महराजा, जे नलाचं गुणगान करतील, त्यांना मानसिक, शारीरिक किंवा वाणीने काहीही त्रास होणार नाही, जर तू मला शाप दिला नाहीस तर.
एवमुक्तो नलो राजा न्ययच्छत्कोपमात्मनः। ततो बीतः कलिः क्षिप्रं प्रविवेश विभीतकम्। कलिस्त्वन्येन नो दृष्टः कथयन्नैषधेन वै
असं ऐकून राजा नलाने आपला राग आवरला; मग घाबरलेला कलि पटकन विभीतकाच्या झाडात शिरला. निषधराजाने सांगितल्याप्रमाणे, कलि दुसऱ्या कुणालाही दिसला नाही.
ततो गतत्वरो राजा नैषधः परवीरहा। संप्रनष्टे कलौ राजा संख्यायास्य फलान्युत
मग निषधाचा राजा, शत्रूंचा संहार करणारा, घाईने पुढे निघाला; कलि नाहीसा झाल्यावर त्याने त्या झाडाची फळं मोजली.
मुदा परमया युक्तस्तेजसाऽथ परेण वै। रथमारुह्य तेजस्वी प्रययौ जवनैर्हयैः
परम आनंद आणि तेजाने उजळलेला तो तेजस्वी राजा आपल्या वेगवान घोड्यांच्या रथावर बसून निघाला.
बिभीतकश्चाप्रशस्तः संवृत्तः कलिसंश्रयात्। `ततः प्रभृतिराजेन्द्र लोकेऽस्मिन्पाण्डुनन्दन
कलियुगाच्या प्रभावामुळे बिभीतकाचे नाव वाईट झाले; त्याच वेळेपासून, राजन, लोकांनी पांडुपुत्राला ह्याच नावाने ओळखले.
हयोत्तभानुत्पततो द्विजानिव पुनः पुनः। नलः संचोदयामास प्रहृष्टेनान्तरात्मना
घोडे पुन्हा पुन्हा उड्या मारत होते, जणू काही द्विजांसारखे; नलाने मनात आनंदाने त्यांना पुढे चालवले.
विदर्भाभिमुखो राजा प्रययौ स महायशाः। नले तु समतिक्रान्ते कलिरप्यगमद्गृहम्
तो कीर्तिवंत राजा विदर्भाकडे निघाला; आणि नल निघून गेल्यावर, कळिही आपल्या घरी परत गेला.
ततो गतज्वरो राजा नलोऽभूत्पृथिवीपतिः। विमुक्तः कलिना राजन्रूपमात्रवियोजितः
मग तो पृथ्वीचा राजा तापमुक्त झाला; कलिच्या बंधनातून मुक्त झाला, राजन, फक्त बाह्य रूपापासून वेगळा राहिला.
ततो विदर्भान्संप्राप्तं सायाह्ने सत्यविक्रमम्। ऋतुपर्णं जना राज्ञे भीमाय प्रत्यवेदयन्
संध्याकाळी, सत्यपराक्रमी ऋतुपर्ण विदर्भात आला असे लोकांनी भीम राजाला सांगितले.
स भीमवचनाद्राजा कुण्डिनं प्राविशत्पुरम्। नादयन्रथघोषेण सर्वाः स विदिशो दिशः
भीमाच्या आज्ञेने राजा कुंडिनापुरीत शिरला; त्याच्या रथाचा गजर सर्व दिशांना भरून गेला.
ततस्तं रथनिर्घोषं नलाश्वास्तत्र शुश्रुवुः। श्रुत्वा तु समहृष्यन्त पुरेव नलसन्निधौ
त्या वेळी नलाचे घोडे रथाचा गजर ऐकून आनंदले; जणू नलच शहरात आहे असे त्यांना वाटले.
दमयन्ती तु शुश्राव रथघोषं नलस्य तम्। यथा मेघस्य नदतो गम्भीरं जलदागमे
दमयंतीनेही नलाच्या रथाचा गडगडाट ऐकला, जसा पावसाळ्यात मेघांचा गडगडाट असतो.
परं विस्मयमापन्ना श्रुत्वा नादं महास्वनम्। नलेन संगृहीतेषु पुरेव नलवाजिषु। सदृशं रथनिर्घोषं मेने भैमी तथा हयाः
त्या प्रचंड आवाजाने भीमपुत्री मोठ्या आश्चर्यचकित झाली; तिला वाटले की रथाचा गजर आणि घोडे तसेच आहेत जसे नलाने लगाम धरले असता होते.
प्रासादस्थाश्च शिखिनः शालास्थाश्चैव वारणाः। हयाश्च शुश्रुवुस्तस्य रथघोषं महीपतेः
राजाच्या रथाचा गजर राजवाड्यावरील मोर, हत्तींच्या गोठ्यातील हत्ती आणि घोड्यांनीही ऐकला.
तच्छ्रुत्वा रथनिर्घोषं वारणाः शिखिनस्तथा। प्रवेदुरुन्मुखा राजन्दृष्ट्वेव जलदोदयम्
रथाचा तो गजर ऐकून हत्ती आणि मोर, राजन, जणू पावसाचे ढग उगवले आहेत असे पाहून तिकडे वळले.
यथाऽसौ रथनिर्घोषः पूरयन्निव मेदिनीम्। ममाह्लादयते चेतो नल एव महीपतिः
जसा हा रथाचा गजर संपूर्ण पृथ्वी व्यापून माझे मन आनंदित करतो, तसाच फक्त नल राजा मला सुखावतो.
अद्य नन्द्राभवक्रं तं न पश्यामि नलं यदि। असंख्येयगुणं वीरं विनङ्क्ष्यामि न संशयः
आज जर मी त्या असंख्य गुणांच्या, पराक्रमी नलाला पाहिले नाही, तर मी नक्कीच नष्ट होईल—यात शंका नाही.
यदि वै तस्य वीरस्य हाह्वोर्नाद्याहमन्तरम्। प्रविशामि सुखस्पर्शं नभविष्याम्यसंशयम्
आज जर मी त्या वीराच्या मऊस्पर्शी बाहूंच्या आलिंगनात प्रवेश केला नाही, तर मी नक्कीच जगणार नाही, यात शंका नाही.
यदि मां मेघनिर्घोषो नोपगच्छति नैषधः। अद्य चामीकरप्रख्यं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्
जर आज मेघांच्या गडगडाटासारखा रथ चालवणारा नैषध माझ्याकडे आला नाही, तर मी सोन्यासारख्या तेजस्वी अग्नीत प्रवेश करीन.
यदि मां सिंहविक्रान्तो मत्तवारणविक्रमः। नाभिगच्छतिराजेन्द्रो विनङ्क्ष्यामि न संशयः
जर त्या सिंहासारख्या, मदोन्मत्त हत्तीच्या चालीसारख्या चालणाऱ्या राजाने माझ्याकडे आज येत नाही, तर मी नक्कीच नष्ट होईल, यात शंका नाही.
न स्मराम्यनृतं किंचिन्न स्मराम्यपकारताम्। न च पर्युषितं वाक्यं स्वैरेष्वपि महात्मनः
त्यांनी कधीही खोटे बोलले, कुठलाही अन्याय केला किंवा अगदी विनोदातही कठोर शब्द काढले, असे मला आठवत नाही.
प्रभुः क्षमावान्वीरश्च दाता चाप्यधिको नृपैः। अहो नीचानुवर्ती च क्लीबवन्मम नैषध
तो खूप मोठा राजा आहे, धीराचा आहे, शूर आहे आणि इतर राजांपेक्षा जास्त दानशूर आहे; पण हाय, माझा नैषध नीच लोकांच्या मागे जातो आणि जणू काही त्याच्यात पुरुषार्थच नाही.
गुणांस्तस्य स्मरन्त्या मे तत्पराया दिवानिशम्। हृदयं दीर्यत इदं शोकात्प्रियविनाकृतम्
त्याचे गुण मी दिवस-रात्र आठवत राहते, त्याच्यावर पूर्ण प्रेम करते, आणि माझ्या प्रियाशिवाय राहिल्यामुळे माझे हृदय दुःखाने तुटते.
एवं विलपमाना सा नष्टसंज्ञेव भारत। आरुरोह महद्वेश्म पुण्यश्लोकदिदृक्षया
अशी विलाप करत असताना ती जणू काही शुद्ध हरपल्यासारखी झाली आणि पुण्यश्लोकाला पाहण्याच्या इच्छेने मोठ्या महालावर चढली.
ततो मध्यमकक्षायां ददर्श रथमास्थितम्। ऋतुपर्णं महीपालं सहवार्ष्णेयबाहुकम्
मध्यभागीच्या खोलीत तिने रथावर बसलेला ऋतुपर्ण राजा आणि वृष्णिकुळातील बाहुक यांना पाहिले.
ततोऽवतीर्य वार्ष्णएयो बाहुकश्च रथोत्तमात्। हयांस्तानवमुच्याथ स्थापयामासतू रथम्
मग वृष्णिकुळातील वीर आणि बाहुक दोघेही उत्तम रथावरून खाली उतरले, घोड्यांना सोडले आणि रथ नीट ठेवला.
सोऽवतीर्य रथोपस्थादृतुपर्णो नराधिपः। उपतस्थे महाराजं भीमं भीमपराक्रमम्
मग ऋतुपर्ण राजा रथाजवळून खाली उतरून मोठ्या पराक्रमाचा भीम राजाजवळ गेला.