अथ दीर्घस्य कालस्य पर्णादो नाम वै द्विजः। प्रत्येत्य नगरं भैमीमिदं वचनमब्रवीत्
खूप दिवसांनी, पर्णाद नावाचा एक ब्राह्मण भीमाच्या नगरात आला आणि असे बोलला.
नैषधं मृगयाणेन दमयन्ति दिवानिशम्। अयोध्यां नगरीं गत्वा भागस्वरिरुपस्थितः
दमयंती नलाचा शोध घेत रात्रंदिवस अयोध्या नगरीत गेली आणि तिथे गायिका म्हणून राहिली.
श्रावितश्च मया वाक्यं त्वदीयं स महाजने। ऋतुपर्णो महाभागो यथोक्तं वरवर्णिनि
सुंदर वर्णाच्या राणी, मी तुझा संदेश तिथल्या मोठ्या सभेत जसा सांगितला तसाच सांगितला, आणि ऋतुपर्ण राजाने तो ऐकला.
तच्छ्रुत्वा नाब्रवीत्किंचिदृतुपर्णो नराधिपः। न च पारिषदः कश्चिद्भाष्यमाणो मयाऽसकृत्
हे ऐकून ऋतुपर्ण राजा काहीच बोलला नाही, आणि मी कितीही बोललो तरी त्याच्या सभेतले कुणीही काही बोलले नाही.
अनुज्ञातं तु मां राज्ञा विजने कश्चिदब्रवीत्। ऋतुपर्णस्य पुरुषो बाहुको नाम नामतः
राजाने मला एकट्यात परवानगी दिल्यावर, तिथे कुणीतरी मला सांगितले की ऋतुपर्णाच्या सेवेत बाहुक नावाचा एक पुरुष आहे.
सूतस्तस्य नरेन्द्रस्य विरूपो ह्रस्वबाहुकः। शीघ्रयानेषु कुशलो मृष्टकर्ता च भोजने
तो राजाचा सारथी आहे, त्याचा देह वेडावाकडा आणि हात लहान आहेत, पण तो वेगाने रथ चालवण्यात आणि स्वयंपाक करण्यात कुशल आहे.
स विनिःश्वस्य बंहुशो रुदित्वा च षुनःपुनः। कुशलं चैव मां पृष्ट्वा पश्चादिदमभाषत
तो वारंवार खोल श्वास घेत होता आणि पुन्हा पुन्हा रडत होता; माझी कुशल विचारून मग असे बोलला.
वैषम्यमपि संप्राप्ता गोपायन्ति कुलस्त्रियः। आत्मानमात्मना सत्यो जितः स्वर्गो न संशयः
दुःख आले तरी चांगल्या घरातील स्त्रिया स्वतःचे रक्षण संयमाने करतात; सत्य बोलल्याने स्वर्ग मिळतो, यात शंका नाही.
रहिता भर्तृभिश्चैव न कुप्यन्ति कदाचन। ्राणांश्चारित्रकवचान्धारयन्ति वरस्त्रियः
पतीपासून दूर असल्या तरी चांगल्या स्त्रिया कधीच रागावत नाहीत आणि नेहमी चांगुलपणाचे कवच धारण करतात.
विषमस्थेन मूढेन परिभ्रष्टसुखेन च। यत्सा तेन परित्यक्ता तत्र न क्रोद्धुमर्हति
जो पुरुष दुःखात, गोंधळात आणि सुखापासून दूर राहून स्त्रीला सोडतो, त्यावर तिने रागावू नये.
प्राणयात्रां परिप्रेप्सोः शकुनैर्हृतवाससः। आधिभिर्दह्यमानस्य श्यामा न क्रोद्धुमर्हति
ज्याचे कपडे पक्ष्यांनी नेले आणि जो दुःखाने जळत आहे, असा पुरुष फक्त प्राण वाचवायचा प्रयत्न करतो, त्या वेळी श्यामा त्याच्यावर रागावू नये.
सत्कृताऽसत्कृता वाऽपि पतिं दृष्ट्वा तथागतम्। भ्रष्टराज्यं श्रित्या हीनं श्यामा न क्रोद्धुमर्हति
पतीचा सन्मान झाला किंवा नाही, राज्य हरवलेला आणि दु:खी पती तिला दिसला तरी श्यामा त्याच्यावर रागावू नये.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा त्वरितोऽहमिहागतः। श्रुत्वा प्रमाणं भवती राज्ञश्चैव निवेदयः
त्याने हे बोलल्यावर मी लगेच इथे आलो; हे ऐकून तू राजा आणि सगळ्यांना हे खरं सांग.
एतच्छ्रुत्वाऽश्रुपूर्णाक्षी पर्णादस्य विशांपते। दमयन्ती रहोऽभ्येत्य मातरं प्रत्यभापत
हे ऐकून डोळ्यात पाणी आलेली दमयंती, राजाधिराज, एकटीने आपल्या आईकडे गेली.
अयमर्थौ न संवेद्यो भीमे मातः कदाचन। त्वत्सन्निधौ नियोक्ष्येऽहंसुदेवं द्विजसत्तमम्
आई, हा विषय भीमाला कधीच कळू देऊ नकोस; तुझ्या उपस्थितीत मी सुदेव या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला सांगणार आहे.
यथा न नृपतिर्भीमः प्रतिपद्येत मे मतम्। यथा त्वया प्रकर्तव्यं मम चेत्प्रियमिच्छसि
राजा भीमाला माझा हेतू कळू नये म्हणून, तू माझ्या सांगण्याप्रमाणे वाग, जर तुला माझे मन जिंकायचे असेल.
यथा चाहं समानीता सुदेवेनाशु बान्धवान्। तेनैव मङ्गलेनाद्य सुदेवो यातु मा चिरम्
जसं सुदेवानं मला लगेच माझ्या नातेवाईकांकडे आणलं, तसंच आज त्याच शुभेच्छांनी सुदेव लवकर निघून जावो.
समानेतुं नलं मातरयोध्यां नगरीमितः। `ऋतुपर्णस्य नगरे निवसन्तमरिन्दमम्
तो अयोध्येच्या नगरीत जाऊन, तिथे ऋतुपर्ण राजाच्या नगरीत राहणाऱ्या नलाला इथं घेऊन यावा.
विश्रान्तं तु ततः पश्चात्पर्णादं द्विजसत्तमम्। अर्चयामास वैदर्भी धनेनातीव भामिनी
नंतर त्याला विश्रांती दिल्यावर, दमयंतीनं त्या श्रेष्ठ ब्राह्मण परणादाचं मोठ्या आदरानं आणि भरपूर धन देऊन स्वागत केलं.
लवाच चैनं महता संपूज्य द्रविणेन वै।' नले चेहागते विप्र भूयो दास्याभि ते वसु
त्यानंतर तिनं त्याला भरपूर धन देऊन सांगितलं, 'ब्राह्मण, जर नल इथे आला, तर मी तुला आणखी धन देईन.'
त्वया हि मे बहुकृतंयदन्यो न करिष्यति। यद्भर्त्राऽहं समेष्यामि शीघ्रमेव द्विजोत्तम
कारण, तू माझ्यासाठी असं काही केलंस, जे दुसरा कुणीही केलं नसतं; लवकरच, श्रेष्ठ ब्राह्मण, मी माझ्या पतीला पुन्हा भेटेन.
स एवमुक्तोऽथाश्वास्य आशीर्वादैः सुमङ्गलैः। गृहानुपययौ चापि कृतार्थः सुमहामनाः
असं तिच्याकडून ऐकून, शुभाशीर्वादांनी धीर देऊन, तो अत्यंत समाधानी मनानं आणि आपलं काम पूर्ण झाल्याचं समाधान घेऊन घरी गेला.
ततः सुदेवमानाय्य दमयन्ती युधिष्ठिर। अब्रवीत्सन्निदौ मातुर्दुःखशोकसमन्विता
मग दुःख आणि शोकानं भरलेली दमयंतीनं सुदेवाला बोलावलं आणि आईसमोर त्याच्याशी बोलली.
गत्वा सुदेव नगरीमयोध्यावासिनं नृपम्। ऋतुपर्णं वचो ब्रूहि पतिमन्यं चिकीर्षती
'सुदेवा, तू अयोध्येच्या नगरीत जाऊन, तिथे दुसरी पत्नी मिळवू पाहणाऱ्या ऋतुपर्ण राजाला हे शब्द सांग.'
आस्थास्यति पुनर्भैमी दमयन्ती स्वयंवरम्। तत्र गच्छन्ति राजानो राजपुत्राश्च सर्वशः
'भीम राजाची मुलगी दमयंती पुन्हा स्वयंवर ठेवणार आहे; तिथे सर्व राजे आणि राजपुत्र येणार आहेत.'
तथा च गणितः कालः श्वोभूते स भविष्यति। यदि संभाविनीयं ते गच्छ शीघ्रमरिंदम
'वेळ ठरवली आहे आणि ती उद्या आहे; जर तुला हे शक्य वाटत असेल तर, शत्रूंचा पराभव करणारा, लवकर जा.'
सूर्योदये द्वतीयं सा भर्तारं वरयिष्यति। न हि स ज्ञायते वीरो नलो जीवन्मृतोपि वा
'दुसऱ्या दिवशी सूर्य उगवल्यावर ती आपला पती निवडेल; कारण नल हा वीर जिवंत आहे की मेला, हे कुणालाच माहीत नाही.'
एवं तथा यथोक्तो वै गत्वा राजानमब्रवीत्। ऋतुपर्णं महाराज सुदेवो ब्राह्मणस्तदा
असं सांगितल्याप्रमाणे सुदेव त्या वेळी जाऊन ऋतुपर्ण राजाला हे सर्व सांगितलं.
श्रुत्वा वचः सुदेवस्य ऋतुपर्णो नराधिपः। `सारथीन्स समानीय वार्ष्णेयप्रभृतीन्नृपः। कथयामास यद्वृत्तं ब्राह्मणेन श्रुतं तथा
सुदेवाच्या शब्दांनी ऐकून, ऋतुपर्ण राजानं आपले सारथी, वृष्णी यांच्यासह, बोलावले आणि ब्राह्मणाकडून ऐकलेलं सर्व त्यांना सांगितलं.
बाहुकं च समाहूय दमयन्त्याः स्वयंवरम्'। सान्त्यञ्श्र्लक्ष्णया वाचा बाहुकं प्रत्यभाषत
त्याने बाहुकालाही बोलावलं आणि सौम्य, शुभ शब्दांनी दमयंतीच्या स्वयंवराबद्दल त्याच्याशी बोलला.