रेमे सह तया राजञ्छच्येव बलवृत्रहा। अतीव मुदितो राजा भ्राजमानोंशुमानिव
राजा नल दमयंतीसोबत अत्यंत आनंदाने रमला, जसा इंद्र शक्तीला जिंकून शचीसोबत आनंद घेतो, तसा तो तेजस्वी आणि अत्यंत आनंदी दिसत होता.
अरञ्जयत्प्रजा वीरो धर्मेण परिपालयन्। ईजे चाप्यश्वमेधेन ययातिरिव नाहुषः। अन्यैश्च बहुभिर्धीमान्क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः
त्या पराक्रमी राजाने धर्माने प्रजांचे रक्षण केले आणि त्यांना सुखी केले. त्याने ययातीसारखा अश्वमेध यज्ञ केला आणि अनेक मोठे यज्ञही भरपूर दान देऊन केले.
पुगश्च रमणीयेषु वनेषूपवनेषु च। दमयन्त्या सह नलो विजहारामरोपमः
सुंदर वनांत आणि उपवनांत नल राजाने दमयंतीसोबत देवांसारखा रमण केला.
जनयामास च ततो दमयन्त्यां महामनाः। इन्द्रसेनं सुतं चापि इन्द्रसेनां चकन्यकाम्
त्या नल राजाने दमयंतीपासून इंद्रसेन नावाचा मुलगा आणि इंद्रसेना नावाची मुलगी अशी संतती प्राप्त केली.
एवं स यजमानश्च विहरंश्च नराधिपः। ररक्ष वसुसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिपः
अशा रीतीने, तो नराधिप राज्य करत आणि आनंदाने वागत, सर्व संपत्तीने परिपूर्ण पृथ्वीचे योग्य रितीने रक्षण करत होता.
वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः। यान्तो ददृशुरायान्तं द्वापरं कलिना सह
दमयंतीने निशधराज निवडल्यानंतर, बलाढ्य लोकपाल निघून जात असताना, त्यांनी द्वापर आणि कली येताना पाहिले.
अथाब्रवीत्कलिं शक्रः संप्रेक्ष्य बलवृत्रहा। द्वापरेण सहायेन कले ब्रूहि क्व यास्यसि
तेव्हा इंद्राने, वज्रधारी देवतेने, द्वापरासोबत असलेल्या कलीला पाहून विचारले, 'कली, द्वापरासोबत तू कुठे चालला आहेस, सांग.'
ततोऽब्रवीत्कलिः शक्रं दमयन्त्याः स्वयंवरम्। गत्वा हि वरयिष्ये तां मनो हि मम तां गतम्
त्यावर कली म्हणाला, 'मी दमयंतीच्या स्वयंवराला चाललो आहे, कारण मी तिलाच निवडायचे ठरवले आहे. माझे मन तिच्याकडेच आहे.'
तमब्रवीत्प्रहस्येन्द्रो निर्वृत्तः स स्वयंवरः। वृतस्तया नलो राजा पतिरस्मत्समीपतः
इंद्र हसून म्हणाला, 'स्वयंवर संपले आहे. आमच्या उपस्थितीत दमयंतीने नल राजाला पती म्हणून निवडले आहे.'
एवमुक्तस्तु शक्रेण कलिः कोपसमन्वितः। देवानामन्त्र्य तान्सर्वानुवाचेदं वचस्तदा
इंद्राने असे सांगितल्यावर, कली रागाने भरून गेला. त्याने सर्व देवांना नमस्कार करून असे शब्द उच्चारले.
देवानां मानुषं मध्ये यत्सा पतिमविन्दत। ननु तस्या भवेन्न्याय्यं विपुलं दण्डधारणम्
'ती देवतांच्या उपस्थितीत असूनही माणसालाच पती म्हणून निवडते, तर तिला मोठी शिक्षा मिळायला हवी.'
एवमुक्ते तु कलिना प्रत्यूचुस्ते दिवौकसः। अस्माभिः सभनुज्ञाते दमयन्त्या नलो वृतः
कलीने असे म्हटल्यावर, देवता म्हणाले, 'दमयंतीने आमच्या संमतीनेच नल राजाची निवड केली.'
का हि सर्वगुणोपेतं नाश्रयेत नलं नृपम्। यो वेद धर्मानखिलान्यथावच्चरितव्रतः
'सर्व सद्गुणांनी युक्त, सर्व धर्म जाणणारा आणि त्यांचे पालन करणारा नल राजा कोण निवडणार नाही?'
योऽधीते चतुरो वेदान्सर्वानाख्यानपञ्चमान्। अहिंसानिरतो यश्च सत्यवादी दृढव्रतः
'जो चारही वेद आणि सर्व आख्यायिका जाणतो, जो नेहमी अहिंसेचे पालन करतो, सत्य बोलतो आणि आपल्या व्रतावर ठाम असतो.'
यस्मिन्दाक्ष्यं धृतिर्ज्ञानं तपः शौचं दमः शमः। ध्रुवाणि पुरुषव्याघ्रे लोकपालसमे नृपे
ज्याच्यात कौशल्य, स्थैर्य, ज्ञान, तप, पवित्रता, संयम आणि मनःशांती हे गुण ठामपणे वसले आहेत, हे पुरुषसिंहा, जणू काही लोकपालांसारख्या राजामध्येच हे गुण असतात.
एवंरूपं नलं यो वै कामयेच्छपितुं कले। आत्मानं स शपेन्मूढो हन्यादात्मानमात्मना
जो कोणी असा सद्गुणी नलाला फसविण्यासाठी फासे खेळायची इच्छा करतो, तो मूर्ख स्वतःचाच नाश करतो आणि स्वतःच्या हाताने स्वतःला संपवतो.
एवंगुणं नलं यो वै कामयेच्छपितुं कले। कृच्छ्रे स नरके मञ्जेदगाधे विपुले ह्रदे
जो कोणी असा गुणी नलाला फास्याच्या खेळात हरवायची इच्छा करतो, तो मोठ्या आणि खोल नरकात बुडतो.
एवमुक्त्वा कलिं देवा द्वापरं च दिवं ययुः। ततो गतेषु देवेषु कलिर्द्वापरमब्रवीत्
अशा प्रकारे कली आणि द्वापराला सांगून देव स्वर्गात परत गेले; आणि देव गेल्यावर कलीने द्वापराला म्हटले,
संयन्तुं नोत्सहे कोपं नले वत्स्यामि द्वापर। भ्रंशयिष्यामि तं राज्यान्न भैम्या सह रंस्यते
माझा राग मी आवरू शकत नाही; द्वापरा, मी नलाजवळ राहीन आणि त्याला राज्यातून खाली पाडीन; तो दमयंतीसोबत सुख उपभोगू शकणार नाही.
त्वमप्यक्षान्समाविश्य साहाय्यं कर्तुमर्हसि। `मम प्रियकृते ह्यस्मन्कृतवांश्च भविष्यसि
तूही फास्यांमध्ये प्रवेश करून मला मदत कर; माझ्या आनंदासाठी, तू आमच्यासाठी हे करशील.
एवं स समयं कृत्वा द्वापरेण कलिः सह। आजगाम ततस्तत्र यत्रराजा स नैषधः
अशा प्रकारे द्वापरासोबत करार करून, कली तिथे गेला जिथे निषधांचा राजा नल होता.
स नित्यमन्तरप्रेक्षी निषधेष्ववसच्चिरम्। अथास्य द्वादशे वर्षे ददर्श कलिरन्तरम्
तो नेहमी चूक शोधत राहिला आणि निषधांमध्ये बरेच दिवस राहिला; मग बाराव्या वर्षी कलीला एक संधी मिळाली.
कृत्वा मूत्रमुपस्पृश्य संध्यामन्वास्त नैषधः। अकृत्वा पादयोः शौचं तत्रैनं कलिराविशत्
मूत्र विसर्जन करून शुद्धी घेतल्यानंतर नल संध्याकाळची पूजा करू लागला; पण पाय धुतले नाहीत, तेव्हा कली त्याच्यात शिरला.
स समाविश्य च नलं समीपं पुष्करस्य च। गत्वा पुष्करमाहेदमेहि दीव्य नलेन वै
नलात प्रवेश करून, कली पुष्कराच्या जवळ गेला आणि त्याला म्हणाला: 'चल, आपण नलासोबत फासे खेळूया.'
अक्षद्यूते नलं जेता भवान्हि सहितो मया। निषधान्प्रतिपद्यस्व जित्वा राज्यं नलं नृपम्
माझ्या मदतीने, तू फास्यांच्या खेळात नलाला हरवशील; राजा नलाला जिंकून, निषधांचं राज्य मिळव.
एवमुक्तस्तु कलिना पुष्करो नलमभ्ययात्। कलिश्चैव वृषो भूत्वा तं वै पुष्करमन्वयात्
कलीने असं सांगितल्यावर, पुष्कर नलाकडे गेला; आणि कली, फास्याचा रूप घेऊन, पुष्कराच्या मागे गेला.
आसाद्य तु नलं वीरं पुष्करः परवीरहा। दीव्यावेत्यब्रवीद्धाता वृषेणेति मुहुर्मुहुः
शूर नलाजवळ जाऊन, शत्रूंचा संहार करणारा पुष्कर वारंवार फास्यांना साक्ष ठेवून त्याला खेळायला आव्हान देऊ लागला.
न चक्षमे ततो राजा समाह्वानं महामनाः। वैदर्भ्याः प्रेक्षमाणायाः प्राप्तकालममन्यत
राजाने हे आव्हान नाकारू शकला नाही, विशेषतः दमयंती पाहत असताना; त्याला वाटले की आता वेळ आली आहे.
ततः स राज्ञा सहसा देवितुं संप्रचक्रमे
मग त्या राजासोबत, अचानक फास्यांचा खेळ सुरू झाला.
भ्रात्रा देवाभिभूतेन दैवाविष्टो जनाधिपः।' हिरण्यस्य सुवर्णस्य यानयुग्यस् वाससाम्। आविष्टः कलिना द्यूते जीयते स्म नलस्तदा
कलीने फास्यांमध्ये नलावर वर्चस्व गाजवले; त्याचा भाऊ देवांच्या प्रभावाखाली होता, आणि नलाने सोनं, दागिने, रथ, वस्त्र सर्व काही पणाला लावलं, आणि तो हरला.