सा समीक्ष्य तु तान्देवान्पुण्यश्लोकं च भारत। नैषधं वरयामास भैमी धर्मेण पाण्डव
तीने ते सर्व देव आणि पुण्यश्लोक नैषध पाहून, भीमाची कन्या धर्माने नैषधालाच वर म्हणून निवडले, हे पांडवा.
विलज्जमाना वस्त्रान्तं जग्राहायतलोचना। स्कन्धदेशेऽसृजत्तस्य स्रजं परमशोभनाम्
लाजून, खाली मान घालून, डोळे झुकवून, तिने आपल्या वस्त्राचा किनारा घेतला आणि त्याच्या खांद्यावर सुंदर माळ ठेवली.
वरयामास चैवैनं पतित्वे वरवर्णिनी। ततो हाहेति सहसा मुक्तः शब्दो नराधिपैः
ती तेजस्विनी कन्या त्याला पती म्हणून निवडली; तेव्हा तिथे जमलेल्या सर्व राजांकडून अचानक 'हाय हाय' असा आवाज निघाला.
देवैर्महर्षिभिस्तत्र साधुसाध्विति भारत। विस्मितैरीरितः शब्दः प्रशंसद्भिर्नलं नृपम्
त्या वेळी, देव आणि महर्षी, आश्चर्यचकित होऊन, 'शाबास, शाबास' असे म्हणाले आणि नल राजाचे कौतुक केले, हे भारत.
दमयन्तीं तु कौरव्य वीरसेनसुतो नृपः। आश्वासयद्वरारोहां प्रहृष्टेनान्तरात्मना
वीरसेंचा पुत्र राजा, अंतःकरणात आनंदाने, सुंदर रूप असलेल्या दमयंतीला धीर देत होता.
यत्त्वं भजसि कल्याणि पुमांसं देवसन्निधौ। तस्मान्मां विद्धि भर्तारमेतत्ते वचने रतम्
हे कल्याणी, देवांच्या साक्षीने तू पुरुषांमध्ये मला निवडलेस, म्हणून मला आपला पती समज; मी तुझ्या वचनात रमलो आहे.
यावच्च मे धरिष्यन्ति प्राणा देहे शुचिस्मिते। तावत्त्वयि भविष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
जोपर्यंत माझ्या शरीरात प्राण आहेत, तोपर्यंत मी तुझाच राहीन, हे सुंदर हास्य असणाऱ्या; हे मी तुला सत्य सांगतो.
दमयन्ती तथा वाग्भिरभिनन्द्य कृताञ्जलिः
दमयंतीने दोन्ही हात जोडून, आनंदाने कृतज्ञतेचे शब्द उच्चारले.
तौ परस्परतः प्रीतौ दृष्ट्वा त्वग्निपुरोगमान्। तानेव शरणं देवाञ्जग्मतुर्मनसा तदा
त्यांची परस्परातील प्रीती आणि अग्निप्रमुख देव पाहून, त्यांनी त्या देवांनाच मनोमन आश्रय मानले.
वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः। प्रहृष्टमनसः सर्वे नलायाष्टौ वरान्ददुः
भीमाची कन्या नैषधाला निवडल्यावर, सर्व लोकपाल अत्यंत आनंदित होऊन नलाला आठ वर दिले.
प्रत्यक्षदर्शनं यज्ञे गतिं चानुत्तमां शुभाम्। नैषधाय ददौ शक्रः प्रीयमाणः शचीपतिः
शचीपती इंद्राने, प्रसन्न होऊन, नैषधाला यज्ञात प्रत्यक्ष दर्शन देण्याची आणि उत्तम मार्ग मिळवण्याची कृपा दिली.
अग्निरात्मभवं प्रादाद्यत्र वाञ्छति नैषधः। लोकानात्मप्रभांश्चैव ददौ तस्मै हुताशनः
अग्नीने नैषध जिथे इच्छेल तिथे स्वतःच्या संततीची देणगी दिली आणि हुताशनाने त्याला स्वतःच्या तेजाने उजळलेली लोकांची प्राप्ती दिली.
यमस्त्वन्नरसं प्रादाद्धर्मे च परमां स्थितिम्। अपांपतिरपां भावं यत्रवाञ्छति नैपधः ।। स्रजश्चोत्तमगन्धाढ्याः सर्वेच मिथुनं ददुः
यमाने अन्नाचा स्वाद आणि धर्मात सर्वोच्च स्थैर्य दिले; जलाचा स्वामीने नैषध जिथे इच्छेल तिथे पाण्याचा भाव दिला. सर्वांनी त्याला उत्तम सुगंधी माळा आणि प्रत्येकासाठी जोडी दिली.
वरानेवं प्रदायास्य देवास्ते त्रिदिवं गताः। `एतत्सर्वं नलोऽपश्यद्दमयन्ती च भारत। यथा स्वप्नं महाराज तथैव ददृशुर्जनाः
अशा प्रकारे वर दिल्यावर, ते सर्व देव स्वर्गात गेले. हे भारत, नल आणि दमयंतीने ते सर्व पाहिले; आणि लोकांना ते जणू स्वप्नासारखे वाटले, हे महाराज.
ततः स्वयवरं चक्रे भीमो राजाऽतिमानुषम्। समागतेषु सर्वेषु भूपालेसु विशांपते
तेव्हा राजा भीमाने, सर्व राजे एकत्र आल्यावर, मानवाच्या पलीकडचा असा स्वयंवर आयोजित केला, हे लोकाधिपती.
दमयन्त्यपि तद्दृष्ट्वाराजमण्डलमृद्धिमत्। अन्वीक्ष्यनैषधं वव्रे भैमी धर्मेण भारत
दमयंतीने ते तेजस्वी राजमंडळ पाहून, नैषधाचा विचार केला आणि धर्माने त्यालाच निवडले, हे भारत.
वृते च नैषधे भैम्या निवृत्ते च स्वयंवरे। सर्व एव महीपालाः प्रतिजग्मुर्यथागतम्
विदर्भराजकन्या दमयंतीने निशधराज नल यांना वर म्हणून निवडल्यानंतर, तिच्या स्वयंवराचा सोहळा संपल्यावर, सर्व राजे आपल्या आपल्या मार्गाने परत गेले.
पार्थिवाश्चानुभूयास्य विवाहं विस्मयान्विताः। दमयन्त्याश्च मुदिताः प्रतिजग्मुर्यथागतम्
त्या अद्भुत विवाहाचा साक्षीदार होऊन, दमयंतीसाठी आनंदित झालेले सर्व राजे, जसे आले तसेच, आपल्या आपल्या राज्यात परत गेले.
गतेषु पार्थिवेन्द्रेषु भीमः प्रीतो महामनाः। विवाहं कारयामास दमयन्त्या नलस्य च
सर्व राजे निघून गेल्यावर, भीम राजा अत्यंत आनंदित झाला आणि त्याने दमयंती व नल यांच्या विवाहाची उत्तमरीत्या व्यवस्था केली.
उष्य तत्र तथाकामं नैषधो द्विपदांवरः। भीमेन समनुज्ञातो जगाम नगरं स्वकम्। अवाप्य नारीरत्नं तु पुण्यश्लोकोपि पार्थिवः
नल राजाने तिथे इच्छेप्रमाणे काही दिवस आनंदाने घालवले. भीम राजाने परवानगी दिल्यावर, तो आपल्या नगरात परत गेला. त्याने स्त्रियांमध्ये रत्नासारखी दमयंती मिळवली आणि मोठी कीर्तीही मिळवली.
रेमे सह तया राजञ्छच्येव बलवृत्रहा। अतीव मुदितो राजा भ्राजमानोंशुमानिव
राजा नल दमयंतीसोबत अत्यंत आनंदाने रमला, जसा इंद्र शक्तीला जिंकून शचीसोबत आनंद घेतो, तसा तो तेजस्वी आणि अत्यंत आनंदी दिसत होता.
अरञ्जयत्प्रजा वीरो धर्मेण परिपालयन्। ईजे चाप्यश्वमेधेन ययातिरिव नाहुषः। अन्यैश्च बहुभिर्धीमान्क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः
त्या पराक्रमी राजाने धर्माने प्रजांचे रक्षण केले आणि त्यांना सुखी केले. त्याने ययातीसारखा अश्वमेध यज्ञ केला आणि अनेक मोठे यज्ञही भरपूर दान देऊन केले.
पुगश्च रमणीयेषु वनेषूपवनेषु च। दमयन्त्या सह नलो विजहारामरोपमः
सुंदर वनांत आणि उपवनांत नल राजाने दमयंतीसोबत देवांसारखा रमण केला.
जनयामास च ततो दमयन्त्यां महामनाः। इन्द्रसेनं सुतं चापि इन्द्रसेनां चकन्यकाम्
त्या नल राजाने दमयंतीपासून इंद्रसेन नावाचा मुलगा आणि इंद्रसेना नावाची मुलगी अशी संतती प्राप्त केली.
एवं स यजमानश्च विहरंश्च नराधिपः। ररक्ष वसुसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिपः
अशा रीतीने, तो नराधिप राज्य करत आणि आनंदाने वागत, सर्व संपत्तीने परिपूर्ण पृथ्वीचे योग्य रितीने रक्षण करत होता.
वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः। यान्तो ददृशुरायान्तं द्वापरं कलिना सह
दमयंतीने निशधराज निवडल्यानंतर, बलाढ्य लोकपाल निघून जात असताना, त्यांनी द्वापर आणि कली येताना पाहिले.
अथाब्रवीत्कलिं शक्रः संप्रेक्ष्य बलवृत्रहा। द्वापरेण सहायेन कले ब्रूहि क्व यास्यसि
तेव्हा इंद्राने, वज्रधारी देवतेने, द्वापरासोबत असलेल्या कलीला पाहून विचारले, 'कली, द्वापरासोबत तू कुठे चालला आहेस, सांग.'
ततोऽब्रवीत्कलिः शक्रं दमयन्त्याः स्वयंवरम्। गत्वा हि वरयिष्ये तां मनो हि मम तां गतम्
त्यावर कली म्हणाला, 'मी दमयंतीच्या स्वयंवराला चाललो आहे, कारण मी तिलाच निवडायचे ठरवले आहे. माझे मन तिच्याकडेच आहे.'
तमब्रवीत्प्रहस्येन्द्रो निर्वृत्तः स स्वयंवरः। वृतस्तया नलो राजा पतिरस्मत्समीपतः
इंद्र हसून म्हणाला, 'स्वयंवर संपले आहे. आमच्या उपस्थितीत दमयंतीने नल राजाला पती म्हणून निवडले आहे.'
एवमुक्तस्तु शक्रेण कलिः कोपसमन्वितः। देवानामन्त्र्य तान्सर्वानुवाचेदं वचस्तदा
इंद्राने असे सांगितल्यावर, कली रागाने भरून गेला. त्याने सर्व देवांना नमस्कार करून असे शब्द उच्चारले.