शरणं प्रति देवानां प्राप्तकालममन्यत। वाचा च मनसा चैव नमस्कारं प्रयुज्य सा
आता देवांचा आधार घ्यायची वेळ आली असं तिला वाटलं. मग तिने मनाने आणि वाणीने देवांना नमस्कार केला.
देवेभ्यः प्राञ्जलिर्भूत्वा वेपमानेदमब्रवीत्। हंसानां वचनं श्रुत्वा यथा मे नैषधो वृतः। पतित्वे तेन सत्येन देवास्तं प्रदिशन्तु मे
हात जोडून, थरथरत दमयंती म्हणाली, 'हंसांनी सांगितलेल्या वचनावर मी नलराजा निवडला, त्या सत्याच्या बळावर, हे देवांनो, तुम्ही मला त्याला दाखवा.'
मनसा वचसा चैव यथा नातिचराम्यहम्। तेन सत्येन विबुधास्तमेव प्रदिशन्तु मे
'मी मनाने आणि वाणीने कधीच चुकले नाही, त्या सत्याच्या बळावर, हे देवांनो, तुम्ही मला त्यालाच दाखवा.'
यथा देवैः स मे भर्ता विहितो निषधाधिषः। तेन सत्येन मे देवास्तमेव प्रदिशन्तु मे
'जसा देवांनी नलराजाला माझा पती म्हणून ठरवलं आहे, त्या सत्याच्या बळावर, हे देवांनो, तुम्ही मला त्यालाच दाखवा.'
यथेदं व्रतमारब्धं नलस्याराधने मया। तेन सत्येन मे देवास्तमेव प्रदिशन्तु मे
'नलराजाच्या पूजेसाठी मी घेतलेलं व्रत जसं खरं आहे, त्या सत्याच्या बळावर, हे देवांनो, तुम्ही मला त्यालाच दाखवा.'
स्वं चैव रूपं पुष्यन्तु लोकपाला महेश्वराः। यथाऽहमभिजानीयां पुण्यश्लोकं नराधिपम्
'जगाचे रक्षक, महेश्वर, त्यांनी आपापलं खरं रूप धारण करावं, म्हणजे मी सर्वांच्या स्तुतीला पात्र असलेला पुण्यवान राजा ओळखू शकेन.'
निशम्य दमयन्त्यास्तत्करुणं प्रतिदेवितम्। निश्चयंपरमं तथ्यमनुरागं च नैषधे
दमयंतीने केलेली करुण आणि वारंवार प्रार्थना, तिचा ठाम निर्धार, सत्य आणि नलराजावरचं प्रेम हे सर्व स्पष्ट दिसत होतं.
मनोविशुद्धिं बुद्धिं च भक्तिं रागं च नैषधे। यथोक्तं चक्रिरे देवाः सामर्थ्यं लिङ्गधारणे
तिच्या मनाची शुद्धता, बुद्धी, भक्ती आणि नलराजावरचं प्रेम हे सर्व स्पष्ट होतं. तिने जसं सांगितलं तसं देवांनी रूप बदलण्याचं सामर्थ्य दाखवलं.
साऽपश्यद्विबुधान्सर्वानस्वेदान्स्तब्धलोचनान्। अम्लानस्रग्रजोहीनान्स्थितानस्पृशतः क्षितिम्
तीने सर्व देवतांना घामाने ओथंबलेले, डोळे स्थिर झालेले, त्यांच्या माळा ताज्या असलेल्या, हलत नसलेल्या आणि जमिनीला न स्पर्श करता उभे असलेले पाहिले.
छायाद्वितीयो म्लानस्रग्रजःस्वेदसमन्वितः। भूमिष्ठो नैषधश्चैव निमेषेण च सूचितः
दुसरा एक सावल्यासारखा पुरुष जमिनीवर उभा होता, त्याची माळ कोमेजलेली होती आणि त्याच्या अंगावर घाम होता; तोच नैषध होता, हे क्षणात ओळखले गेले.
सा समीक्ष्य तु तान्देवान्पुण्यश्लोकं च भारत। नैषधं वरयामास भैमी धर्मेण पाण्डव
तीने ते सर्व देव आणि पुण्यश्लोक नैषध पाहून, भीमाची कन्या धर्माने नैषधालाच वर म्हणून निवडले, हे पांडवा.
विलज्जमाना वस्त्रान्तं जग्राहायतलोचना। स्कन्धदेशेऽसृजत्तस्य स्रजं परमशोभनाम्
लाजून, खाली मान घालून, डोळे झुकवून, तिने आपल्या वस्त्राचा किनारा घेतला आणि त्याच्या खांद्यावर सुंदर माळ ठेवली.
वरयामास चैवैनं पतित्वे वरवर्णिनी। ततो हाहेति सहसा मुक्तः शब्दो नराधिपैः
ती तेजस्विनी कन्या त्याला पती म्हणून निवडली; तेव्हा तिथे जमलेल्या सर्व राजांकडून अचानक 'हाय हाय' असा आवाज निघाला.
देवैर्महर्षिभिस्तत्र साधुसाध्विति भारत। विस्मितैरीरितः शब्दः प्रशंसद्भिर्नलं नृपम्
त्या वेळी, देव आणि महर्षी, आश्चर्यचकित होऊन, 'शाबास, शाबास' असे म्हणाले आणि नल राजाचे कौतुक केले, हे भारत.
दमयन्तीं तु कौरव्य वीरसेनसुतो नृपः। आश्वासयद्वरारोहां प्रहृष्टेनान्तरात्मना
वीरसेंचा पुत्र राजा, अंतःकरणात आनंदाने, सुंदर रूप असलेल्या दमयंतीला धीर देत होता.
यत्त्वं भजसि कल्याणि पुमांसं देवसन्निधौ। तस्मान्मां विद्धि भर्तारमेतत्ते वचने रतम्
हे कल्याणी, देवांच्या साक्षीने तू पुरुषांमध्ये मला निवडलेस, म्हणून मला आपला पती समज; मी तुझ्या वचनात रमलो आहे.
यावच्च मे धरिष्यन्ति प्राणा देहे शुचिस्मिते। तावत्त्वयि भविष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
जोपर्यंत माझ्या शरीरात प्राण आहेत, तोपर्यंत मी तुझाच राहीन, हे सुंदर हास्य असणाऱ्या; हे मी तुला सत्य सांगतो.
दमयन्ती तथा वाग्भिरभिनन्द्य कृताञ्जलिः
दमयंतीने दोन्ही हात जोडून, आनंदाने कृतज्ञतेचे शब्द उच्चारले.
तौ परस्परतः प्रीतौ दृष्ट्वा त्वग्निपुरोगमान्। तानेव शरणं देवाञ्जग्मतुर्मनसा तदा
त्यांची परस्परातील प्रीती आणि अग्निप्रमुख देव पाहून, त्यांनी त्या देवांनाच मनोमन आश्रय मानले.
वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः। प्रहृष्टमनसः सर्वे नलायाष्टौ वरान्ददुः
भीमाची कन्या नैषधाला निवडल्यावर, सर्व लोकपाल अत्यंत आनंदित होऊन नलाला आठ वर दिले.
प्रत्यक्षदर्शनं यज्ञे गतिं चानुत्तमां शुभाम्। नैषधाय ददौ शक्रः प्रीयमाणः शचीपतिः
शचीपती इंद्राने, प्रसन्न होऊन, नैषधाला यज्ञात प्रत्यक्ष दर्शन देण्याची आणि उत्तम मार्ग मिळवण्याची कृपा दिली.
अग्निरात्मभवं प्रादाद्यत्र वाञ्छति नैषधः। लोकानात्मप्रभांश्चैव ददौ तस्मै हुताशनः
अग्नीने नैषध जिथे इच्छेल तिथे स्वतःच्या संततीची देणगी दिली आणि हुताशनाने त्याला स्वतःच्या तेजाने उजळलेली लोकांची प्राप्ती दिली.
यमस्त्वन्नरसं प्रादाद्धर्मे च परमां स्थितिम्। अपांपतिरपां भावं यत्रवाञ्छति नैपधः ।। स्रजश्चोत्तमगन्धाढ्याः सर्वेच मिथुनं ददुः
यमाने अन्नाचा स्वाद आणि धर्मात सर्वोच्च स्थैर्य दिले; जलाचा स्वामीने नैषध जिथे इच्छेल तिथे पाण्याचा भाव दिला. सर्वांनी त्याला उत्तम सुगंधी माळा आणि प्रत्येकासाठी जोडी दिली.
वरानेवं प्रदायास्य देवास्ते त्रिदिवं गताः। `एतत्सर्वं नलोऽपश्यद्दमयन्ती च भारत। यथा स्वप्नं महाराज तथैव ददृशुर्जनाः
अशा प्रकारे वर दिल्यावर, ते सर्व देव स्वर्गात गेले. हे भारत, नल आणि दमयंतीने ते सर्व पाहिले; आणि लोकांना ते जणू स्वप्नासारखे वाटले, हे महाराज.
ततः स्वयवरं चक्रे भीमो राजाऽतिमानुषम्। समागतेषु सर्वेषु भूपालेसु विशांपते
तेव्हा राजा भीमाने, सर्व राजे एकत्र आल्यावर, मानवाच्या पलीकडचा असा स्वयंवर आयोजित केला, हे लोकाधिपती.
दमयन्त्यपि तद्दृष्ट्वाराजमण्डलमृद्धिमत्। अन्वीक्ष्यनैषधं वव्रे भैमी धर्मेण भारत
दमयंतीने ते तेजस्वी राजमंडळ पाहून, नैषधाचा विचार केला आणि धर्माने त्यालाच निवडले, हे भारत.
वृते च नैषधे भैम्या निवृत्ते च स्वयंवरे। सर्व एव महीपालाः प्रतिजग्मुर्यथागतम्
विदर्भराजकन्या दमयंतीने निशधराज नल यांना वर म्हणून निवडल्यानंतर, तिच्या स्वयंवराचा सोहळा संपल्यावर, सर्व राजे आपल्या आपल्या मार्गाने परत गेले.
पार्थिवाश्चानुभूयास्य विवाहं विस्मयान्विताः। दमयन्त्याश्च मुदिताः प्रतिजग्मुर्यथागतम्
त्या अद्भुत विवाहाचा साक्षीदार होऊन, दमयंतीसाठी आनंदित झालेले सर्व राजे, जसे आले तसेच, आपल्या आपल्या राज्यात परत गेले.
गतेषु पार्थिवेन्द्रेषु भीमः प्रीतो महामनाः। विवाहं कारयामास दमयन्त्या नलस्य च
सर्व राजे निघून गेल्यावर, भीम राजा अत्यंत आनंदित झाला आणि त्याने दमयंती व नल यांच्या विवाहाची उत्तमरीत्या व्यवस्था केली.
उष्य तत्र तथाकामं नैषधो द्विपदांवरः। भीमेन समनुज्ञातो जगाम नगरं स्वकम्। अवाप्य नारीरत्नं तु पुण्यश्लोकोपि पार्थिवः
नल राजाने तिथे इच्छेप्रमाणे काही दिवस आनंदाने घालवले. भीम राजाने परवानगी दिल्यावर, तो आपल्या नगरात परत गेला. त्याने स्त्रियांमध्ये रत्नासारखी दमयंती मिळवली आणि मोठी कीर्तीही मिळवली.