एतस्मिन्कथ्यमाने तु लोकपालाश्च साग्निकाः। आजग्मुर्देवराजस्य समीपममरोत्तमाः
हे बोलले जात असताना, अग्निसह सर्व लोकपाल, अमरांमध्ये श्रेष्ठ, देवेंद्राजवळ आले.
ततस्ते शुश्रुवुः सर्वे नारदस्य वचो महत्। श्रुत्वैव चाब्रुवन्हृष्टा गच्छामो वयमप्युत
तेव्हा सर्वांनी नारदांचे मोठे बोल ऐकले; ऐकताच आनंदाने म्हणाले, 'आपणही जाऊ या.'
ततः सर्वे महाराज सगणाः सहवाहनाः। विदर्भानभिजग्मुस्ते यतः सर्वे महीक्षितः
महाराजा, मग सर्वजण आपापल्या सैन्यासह आणि वाहनांसह, जिथे सर्व राजे जमले होते त्या विदर्भात गेले.
नलोपि राजा कौन्तेय श्रुत्वा राज्ञां समागमम्। अभ्यगच्छददीनात्मा दमयन्तीमनुव्रतः
कुंतीपुत्र राजा नलानेही राजांची सभा होत असल्याचे ऐकून, जरी मनात खिन्नता असली तरी, दमयंतीवर प्रेम ठेवून तिथे गेला.
अथ देवाः पथि नलं ददृशुर्भूतले स्तितम्। साक्षादिव स्थितं मूर्त्या मन्मथं रूपसंपदा
मग देवांनी मार्गात पृथ्वीवर उभा असलेला नल पाहिला, तो रूप आणि सौंदर्यात जणू कामदेवच भासत होता.
तं दृष्ट्वा लोकपालास्ते भ्राजमानं यथा रविम्। तस्थुर्विगतसंकल्पा विस्मिता रूपसंपदा
त्याला सूर्यासारखा तेजस्वी पाहून, लोकपाल थक्क झाले, त्यांच्या मनातील विचार थांबले आणि ते त्याच्या रूपावर आश्चर्यचकित झाले.
ततोऽन्तरिक्षे विष्टभ्य विमानानि दिवौकसः। अब्रुवन्नैषधं राजन्नवतीर्य नभस्तलात्
मग, राजन, देवांनी आकाशात आपली विमाने थांबवून, नभातून खाली उतरून नलाला बोलावले.
भोभो निषधराजेन्द्र नल सत्यव्रतो भवात्। अस्माकं कुरु साहाय्यं दूतो भव नरोत्तम
निषधराजा नला, सत्यप्रतिज्ञा असलेला, आमची मदत कर; हे नरश्रेष्ठा, आमचा दूत हो.
तेभ्यः प्रतिज्ञाय नलः करिष्य इति भारत। अथैतान्परिपप्रच्छ कृताञ्जलिरुपस्थितः
त्यांना 'मी करीन' असे वचन देऊन, नलाने हात जोडून नम्रपणे त्यांना विचारले.
के वै भवन्तः कश्चासौ यस्याहं दूत ईप्सितः। किंच तत्रमया कार्यं कथयध्वं यथातथम्
आपण कोण आहात? आणि मी कोणासाठी दूत व्हायचे आहे? तिथे मला नेमके काय करायचे आहे, ते स्पष्ट सांगा.
एवमुक्ते नैषधेन मघवानभ्यभाषत। अमरान्वै निबोधास्मान्दमयन्त्यर्थमागतान्
नलाने असे विचारल्यावर, मगवान म्हणाला, 'आम्ही अमर आहोत, दमयंतीसाठी आलो आहोत, हे जाणून ठेव.'
अहमिन्द्रोऽयमग्निश्च तथैवायमपांपतिः। शरीरान्तकरो नॄणां यमोऽयमपि पार्थिव
मी इंद्र आहे, हा अग्नि आहे, हा वरुण आहे आणि हा, राजन, मनुष्यांचा अंत करणारा यम आहे.
त्वं वै समागतानस्मान्दमयन्त्यै निवेदय। लोकपाला महेन्द्राद्याः समायान्ति दिदृक्षवः
तू दमयंतीला सांग, की आम्ही महेंद्रासह सर्व लोकपाल तिला पाहण्यासाठी आलो आहोत.
प्राप्तुमिच्छन्ति देवास्त्वां शक्रोऽग्निर्वरुणो यमः। तेषामन्यतमं देवं पतित्वे वरयस्व ह
इंद्र, अग्नि, वरुण आणि यम हे देव तुला मिळवू इच्छितात; त्यातील कुणालाही तिने पती म्हणून निवडावे.
एवमुक्तः स शक्रेण नलः प्राञ्जलिरब्रवीत्। एकार्थसमवेतं मां न प्रेषयितुमर्हथ
शक्राने असे सांगितल्यावर, नलाने हात जोडून म्हटले, 'जी माझ्या मनाशी एकरूप झाली आहे, अशा तिच्यासाठी मला पाठवू नका.'
कथ हि जातसंकल्पः स्त्रियमुत्सृजते पुमान्। परार्थमीदृशं वक्तं तद्वै पश्यामरेश्वर
ज्याच्या मनात निश्चय झाला आहे, असा पुरुष स्त्रीला कसा सोडू शकतो आणि दुसऱ्यासाठी असे बोलू शकतो? हे अमरांच्या स्वामी, आपण हे पाहावे.
एवमुक्तो नैषधेन मघवान्पुनरब्रवीत्।' करिष्य इतिसंश्रुत्य पूर्वमस्मासु नैषध। न करिष्यसि कस्मात्त्वं व्रज नैषध माचिरम्
नलाने असे विचारल्यावर मगवान पुन्हा म्हणाला, "नल, तू यापूर्वी आम्हाला हे करायला वचन दिलं होतंस, मग आता का नकार देतोस? नल, वेळ न घालवता निघून जा."
स वै त्वमागतानस्मान्दमयन्त्यै निवेदय। श्रेयसा योक्ष्यसे हि त्वं कुर्वन्नमरशासनम्
तू आमच्या आगमनाची बातमी दमयंतीला सांग. अमर देवतांचं सांगणं पाळून, तुला मोठं पुण्य मिळेल.
एवमुक्तः स देवैस्तैर्नैषधः पुनरब्रवीत्। सुरक्षितानि वेश्मानि प्रवेष्टुं कथमुत्सहे
देवतांनी असं सांगितल्यावर नल पुन्हा म्हणाला, "माझी सुरक्षितता असली तरी, मी स्त्रियांच्या महालात कसा जाऊ?"
प्रवेक्ष्यसीति तं शक्रः पुनरेवाभ्यभाषत। जगाम स तथेत्युक्त्वा दमयन्त्या निवेशनम्
शक्राने त्याला पुन्हा सांगितलं, "तू जाशीलच." मग 'तसंच होईल' असं म्हणून नल दमयंतीच्या निवासाकडे गेला.
ददर्श तत्र वैदर्भीं सखीगणसमावृताम्। देदीप्यमानां वपुषा श्रिया च वरवर्णिनीम्
तेथे त्याने विदर्भकन्या दमयंतीला तिच्या सखींसह पाहिलं. ती आपल्या सौंदर्याने आणि तेजाने झळकत होती, तिचा वर्णही अत्यंत सुंदर होता.
अतीव सुकुमाराङ्गीं तनुमध्यां सुलोचनाम्। आक्षिपन्तीमिव च तां शशिनं स्वेन तेजसा
तीचं अंग फारच नाजूक, कमरेला सडपातळ, डोळे सुंदर; तिच्या तेजामुळे जणू चंद्रालाही लाजवेल अशी ती दिसत होती.
तस्य दृष्ट्वैव ववृधे कामस्तां चारुहासिनीम्। सत्यं चिकीर्षमाणस्तुधारयामास हृच्छयम्
तिचं हसतमुख रूप पाहताच नलाच्या मनात तिच्याविषयी प्रेम जागं झालं; पण सत्यावर ठाम राहून त्याने आपल्या मनाला आवर घातला.
ततस्ता नैषधं दृष्ट्वा संभ्रान्ताः परमाङ्गनाः। आसनेभ्यः समुत्पेतुस्तेजसा तस्य धर्षिताः
नलाला पाहताच त्या सर्व राजकन्या गोंधळल्या; त्याच्या तेजाने भारावून त्या जागेवरून उठल्या.
प्रशशंसुश्च मुप्रीता नलं ता विस्मयान्विताः। न चैनमभ्यभाषन्त मनोभिस्त्वभ्यपूजयन्
त्या स्त्रिया आश्चर्य आणि आनंदाने नलाची स्तुती करू लागल्या; पण त्याच्याशी काही बोलल्या नाहीत, मनातल्या मनात त्याला मान दिला.
अहो रूपमहो कान्तिरहो धैर्यं महात्मनः। कोऽयं देवोऽथवा यक्षो गन्धर्वो वा भविष्यति
'अहो, काय रूप! काय तेज! काय धैर्य या महात्म्याचं! हा कोण—देव, यक्ष, की गंधर्व असावा?' असं त्या म्हणू लागल्या.
न तास्तं शक्नुवन्ति स्म व्याहर्तुमपि किंचन। तेजसा धर्षितास्तस्य लज्जावत्यो वराङ्गनाः
त्या सर्व सुंदर स्त्रिया त्याच्या तेजाने लाजून, एकही शब्द बोलू शकल्या नाहीत.
अथैनं स्मयमानेव स्मितपूर्वाभिभाषिणी। दमयन्ती नलं वीरमभ्यभाषत विस्मिता
मग दमयंती हसत, आणि आधी बोलत, नल या वीराला आश्चर्याने म्हणाली.
कस्त्वं सर्वानवद्याङ्ग मम हृच्छयवर्धन। प्राप्तोस्यमरवद्वीर ज्ञातुमिच्छामि तेऽनघ
'तू कोण आहेस, ज्याचं अंग कुठेही दोषरहित नाही आणि माझ्या हृदयातील ओढ वाढवतोस? हे वीर, देवासारखा इथे आला आहेस; मी तुला जाणून घ्यायचं आहे, पावन पुरुषा.'
कथमागमनं चेह कथं चासि न लक्षितः। सुरक्षितं हि मे वेश्म राजा चैवोग्रशासनः
'तू इथे कसा आलास, आणि तुला कुणीही कसं ओळखलं नाही? माझं घर नीट राखलं जातं, आणि राजाचंही कठोर आदेश आहे.'