पुत्रानिव प्रियान्भ्रातॄन्ज्ञातीनिव सहोदरान्। पुरोष कौरवश्रेष्ठो धर्मेराजो युधिष्ठिरः
कौरवांमध्ये श्रेष्ठ आणि धर्मराज युधिष्ठिराने आपल्या प्रिय भावांना मुलांप्रमाणे आणि नातेवाईकांना सख्ख्या भावांप्रमाणे वागवले.
पतीश्च द्रौपदी सर्वाञ्द्विजातीश्च यशस्विनी। मातेव भोजयित्वाऽग्रे शिष्टमाहारयत्तदा
यशस्विनी द्रौपदी सर्व ब्राह्मणांना आधी जेवू घालून, उरलेले अन्न आईसारखे पुढे आणत असे.
प्राचीं राजा दक्षिणां भीमसेनो यमौ प्रतीचीमथवाऽप्युदीचीम्। धनुर्धरा मांसहेतोर्मृगाणां क्षयं चक्रुर्नित्यमेवोपगम्य
राजा पूर्वेकडे, भीमसेन दक्षिणेकडे, जुडवा भाऊ पश्चिम किंवा कधी उत्तर दिशेला जात आणि हे धनुर्धारी नेहमी मांसासाठी शिकार करत असत, त्यामुळे प्राण्यांची संख्या कमी होत असे.
तथा तेषां कवसतां काम्यके वै विहीनानामर्जुनेनोत्सुकानाम्। पञ्चैव वर्षाणि तथा व्यतीयु- रथीयतां जपतां जुह्वतां च
कामीक वनात राहणाऱ्या त्या पांडवांना, वंचित आणि आतुर असताना, जप व यज्ञ करत करत पाच वर्षे अशीच गेली.
तेषां तच्चरितं श्रुत्वा मनुष्यातीतमद्भुतम्। चिन्ताशोकपरीतात्मा मन्युनाभिपरिप्लुतः
त्यांच्या अद्भुत आणि माणसालाही लाजवेल अशा कर्तृत्वाची गोष्ट ऐकून तो चिंता, शोक आणि राग याने व्यापला गेला.
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः। अब्रवीत्संजयं सूतमामन्त्र्य भरतर्षभ
अंबिकेचा पुत्र धृतराष्ट्र दीर्घ आणि उष्ण श्वास घेत, भरतश्रेष्ठा, सुत संजयाला बोलावून म्हणाला.
न रात्रौ न दिवा सूत शान्तिं प्राप्नोमि वैक्षणम्। संचिन्त्य दुर्णयं घोरमतीतं द्यूतजं हि तत्
सूत, मी रात्रंदिवस कधीच शांत नाही. त्या भयंकर आणि वाईट कर्माचा, जुगारातून घडलेल्या त्या घटनेचा मी सारखा विचार करतो आणि मला मनःशांती मिळत नाही.
तेषामसह्यवीर्याणां शौर्यं धैर्यं धृतिं पराम्। अन्योन्यमनुरागं च भ्रातॄणामतिमानुषम्
त्यांची शक्ती सहन करण्यासारखी नाही, त्यांचे शौर्य, धैर्य आणि दृढ निश्चय हे फारच मोठे आहेत. आणि भावांमध्ये असलेला परस्पर प्रेम तर माणसाच्या कल्पनेपलीकडचा आहे.
देवपुत्रौ महाभागौ देवराजसमद्युती। नकुलः सहदेवश्च पाण्डवौ युद्धदुर्मदौ
नकुल आणि सहदेव हे पांडूचे पुत्र जणू काही देवपुत्रच आहेत, मोठ्या भाग्याचे आहेत, देवराजासारखे तेजस्वी आहेत आणि युद्धात फारच भयंकर आहेत.
दृढायुधौ दूरपातौ युद्धे च कृतनिश्चयौ। शीघ्रहस्तौ दृढक्रोधौ नित्ययुक्तौ रथे स्थितौ
त्यांचे हात शस्त्रात मजबूत आहेत, दूरवर वार करू शकतात, युद्धात ठाम आहेत, हात जलद आहेत, रागातही स्थिर आहेत आणि नेहमी रथावर सज्ज असतात.
भीमार्जुनौ पुरोधाय यदा तौ रणमूर्धनि। स्थास्येते सिंहविक्रान्तावश्विनाविव दुःसहौ
भीम आणि अर्जुन जेव्हा रणभूमीच्या मध्यभागी पुढे उभे राहतात, तेव्हा ते दोघे सिंहासारख्या गतीने, अश्विनीकुमारांसारखे, कुणालाही जिंकता येणार नाहीत.
निःशेषमिह पश्यामि मम सैन्यस्य संजय
संजया, मला इथे माझ्या सैन्याचा पूर्ण विनाश दिसतो.
तौ ह्यप्रतिरथौ युद्धे देवपुत्रौ महारथौ। द्रौपद्यास्तं परिक्लेशं न क्षंस्येतेऽत्यमर्षिणौ
ते दोघे, युद्धात कुणीही समोर न येणारे, देवपुत्र आणि महान रथी, द्रौपदीवर झालेला अन्याय अजिबात सहन करणार नाहीत, कारण ते फारच क्रोधित आहेत.
वृष्णयोऽथ महेष्वासाः पाञ्चाला वा महौजसः। युधि सत्याभिसन्धेन वासुदेवेन रक्षिताः। प्रधक्ष्यन्ति रणे पार्थाः पुत्राणां मम वाहिनीम्
वृष्णी, हे मोठे धनुर्धारी, आणि सामर्थ्यशाली पांचाळ, युद्धात सत्यप्रतिज्ञ वासुदेव यांच्या रक्षणाखाली, पांडवांसह, माझ्या मुलांच्या सैन्याचा नाश करतील.
रामकृष्णप्रणीतानां वृष्णीनां सूतनन्दन। न शक्यः सहितुं वेगः पर्वतैरपि दुःसहः
सूतपुत्रा, राम आणि कृष्ण यांच्या नेतृत्वाखालील वृष्णींची ताकद एवढी प्रचंड आहे की, ती पर्वतांनाही सहन होणार नाही.
तेषां मध्ये महेष्वासो भीमो भीमपराक्रमः। शैक्यया वीरघातिन्या गदया विचरिष्यति
त्यांच्या मध्ये भीम हा बलाढ्य धनुर्धारी, प्रचंड पराक्रमी, वीरांचा संहार करणाऱ्या गदेसह रणभूमीत फिरत राहील.
तथा गाण्डीवनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः। गदावेगं च भीमस्य नालं सोढुं नराधिपाः
त्याचप्रमाणे, गांडीवाचा गडगडाट आणि भीमाच्या गदेचा वेग — हे कोणतेही राजे सहन करू शकत नाहीत.
ततोऽहं सुहृदां वाचो दुर्योधनवशानुगः। स्मरणीयाः स्मरिष्यामि मया या न कृताः पुरा
मग मी, मित्रांच्या सांगण्यावर आणि दुर्योधनाच्या प्रभावाखाली, पूर्वी जे योग्य कृत्य करायला हवे होते ते केले नाही, त्याची आठवण काढत राहीन.
व्यतिक्रमोऽयं सुमहांस्त्वया राजन्नुपेक्षितः। समर्थेनापि यन्मोहात्पुत्रस्ते न निवारितः
राजा, हा मोठा अपराध तुझ्याकडून दुर्लक्षित झाला. तू समर्थ असूनही, मोहामुळे आपल्या मुलाला थांबवले नाहीस.
श्रुत्वाऽयं निर्जितान्द्यूते पाण्डवान्मधुसूदनः। त्वरितः कामय्के पार्थान्समभावयदच्युतः
मधुसूदनाने जेव्हा ऐकले की पांडव जुगारात हरले, तेव्हा तो लगेच पांडवांना धीर द्यायला गेला.
द्रुपदस्य तथा पुत्रा धृष्टद्युम्नपुरोगमाः। विराटो धृष्टकेतुश्च केकयाश्च महारथाः
त्याचप्रमाणे, द्रुपदाचे पुत्र, धृष्टद्युम्न यांच्या नेतृत्वाखाली, विराट, धृष्टकेतू आणि केकयांचे महान रथी हे सगळे होते.
तैश्च यत्कथितं राजन्दृष्ट्वा पार्थान्पराजितान्। चारेण विदितं सर्वं तन्मया वेदितं च ते
राजा, पांडव पराभूत झाल्यावर त्यांनी जे काही बोलले, ते सगळे गुप्तहेरांनी शोधून मला सांगितले आणि मी ते तुला सांगितले आहे.
समागम्य वृतस्तत्र पाण्डवैर्मधुसूदनः। सारथ्ये फल्गुनस्याजौ तथेत्याह च तान्हरिः
मधुसूदन तिथे पांडवांच्या surrounded मध्ये गेला आणि अर्जुनाचा सारथी होण्याचे युद्धात मान्य केले, तेव्हा हरिने 'तसेच होईल' असे सांगितले.
अमर्षितो हि कृष्णोपि दृष्ट्वा पार्थांस्तदा गतान्। कृष्णाजिनोत्तरासङ्गानब्रवीच्च युधिष्ठिरम्
कृष्णाला जेव्हा पांडवांची ती अवस्था, वाघाच्या कातड्यातले वस्त्र घातलेली, दिसली, तेव्हा तो फारच संतापला आणि युधिष्ठिराला बोलला.
या सा समृद्धिः पार्थानामिन्द्रप्रस्थे बभूव ह। राजसूये मया दृष्टा नृपैरन्यैः सुदुर्लभा
पार्थांच्या इंद्रप्रस्थातली जी समृद्धी मी राजसूय यज्ञात पाहिली, ती इतर राजांना मिळणं फारच कठीण आहे.
यत्रसर्वान्महीपालाञ्शस्त्रतेजोभयार्दितान्। सवङ्गाङ्गान्सपौण्ड्रौढ्रान्सचोलद्रविडान्ध्रकान्
जिथे सगळे राजे, शस्त्र आणि तेज यांच्या भीतीने त्रस्त झाले होते, आणि वंग, अंग, पौंड्र, ओढ्र, कोल, द्रविड, आंध्र हेही उपस्थित होते,
सागरानूपकांश्चैव ये च पत्तनवासिनः। सिंहलान्बर्बरान्म्लेच्छान्ये च लङ्कानिवासिनः
समुद्रकिनाऱ्याजवळचे लोक, नगरात राहणारे, सिंहल, बर्बर, म्लेच्छ आणि लंका dwell करणारेही तिथे आले होते.
पश्चिमानि चराष्ट्राणि शतशः सागरान्तिकान्। पह्लवान्दरदान्सर्वान्किरातान्यवनाञ्शकान्
पश्चिमेकडचे शेकडो कर्हाड, समुद्रकिनाऱ्याजवळचे, सर्व पहलव, दरद, किरात, यवन आणि शाक हेही तिथे आले होते.
हारहूणांश्च चीनांश्च तुषारान्सैन्धवांस्तथा। जागुडान्रामठान्मुण्डान्स्त्रीराज्यमथ तङ्गणान्
हाहूण, चीन, तुषार, सिंधू, तसेच जागुड, रामठ, मुंड, स्त्रीराज्य आणि तंगण हेही तिथे हजर होते.
केकयान्मालवांश्चैव तथा काश्मीरकानपि। अद्राक्षमहमाहूतान्यज्ञे ते परिवेषकान्
केकय, मालव आणि काश्मीरचे लोकही मी तिथे पाहिले, ते सगळे यज्ञात सेवा करत होते.