एवं संपूजितो जिष्णुरुवास भवने पितुः। उपशिक्षन्महास्त्राणि ससंहाराणि पाण्डवः
अशा प्रकारे सन्मान मिळाल्यावर, जिष्णु आपल्या वडिलांच्या राजवाड्यात राहू लागला आणि महास्त्रांचे तसेच त्यांची परतावणूक शिकू लागला.
स शक्रहस्ताद्दयितं वज्रमस्त्रं दुरुत्सहम्। अशनिं च महानादां मेघबृंहितलक्षणाम्
इंद्राच्या हातून त्याने आवडते, जिंकता न येणारे वज्रास्त्र आणि मेघांच्या गडगडाटासारखा मोठा आवाज करणारे वज्र घेतले.
गृहीतास्त्रस्तु कौन्तेयो भ्रातॄन्सस्मार पाण्डवः। पुरन्दरनियोगाच्च पञ्चाब्दमवसत्सुखम्
अस्त्रे मिळाल्यावर कुंतीपुत्र पांडवाने आपल्या भावांची आठवण काढली आणि पुरंदराच्या आज्ञेने पाच वर्षे आनंदाने तेथे राहिला.
ततः शक्रोऽब्रवीत्पार्थं कृतास्त्रं काल आगते। नृत्तं गीतं च कौन्तेय चित्रसेनादवाप्नुहि
मग शस्त्रविद्या पूर्ण झाल्यावर, योग्य वेळ आल्यावर, इंद्राने पार्थाला सांगितले, 'कुंतीपुत्रा, चित्रसेनाकडून नृत्य आणि गाणे शिक.'
वादित्रं दैवविहितं नृलके यन्न विद्ते। मदाज्ञया च कौन्तेय श्रेयो वै ते भविष्ति
'देवतांनी निर्माण केलेले, जे मनुष्यांना माहीत नाही असे वाद्यसंगीत, माझ्या आज्ञेने, कुंतीपुत्रा, तुला कल्याणकारी ठरेल.'
सखायं प्रददौ चास्य चित्रसेनं पुरन्दरः। स तेन सह संगम्य रेमे पार्थो निरामयः
पुरंदराने त्याला चित्रसेन हा मित्र दिला; त्याच्यासोबत संग करून पार्था दुःखरहितपणे आनंदाने राहू लागला.
कदाचिदटमानस्तु महर्षिरथ लोमशः। जगाम शक्रभवनं पुरंदरदिदृक्षया
एकदा महर्षी लोमश आपल्या भ्रमंतीत असताना, देवराज इंद्राला पाहण्याच्या इच्छेने इंद्राच्या राजवाड्यात गेला.
स समेत्य नमस्कृत्य देवराजं महामुनिः। ददर्शार्धासनगतं पाण्डवं वासवस्य हि
महामुनी तिथे पोहोचून, देवराजाला वंदन करून, अर्ध्या आसनावर इंद्राजवळ बसलेला पांडव अर्जुन पाहिला.
ततः शक्राभ्यनुज्ञात आसने विष्टरोत्तरे। निषसाद द्विजश्रेष्ठः पूज्यमानो महर्षिभिः
नंतर, इंद्राच्या परवानगीने, ब्राह्मणांमध्ये श्रेष्ठ असलेला लोमश, इतर महर्षींकडून सन्मान मिळवत, मोठ्या आसनावर बसला.
तस्य दृष्ट्वाऽभवद्बुद्धिः पार्थमिन्द्रासने स्थितम्। कथं नु क्षत्रियः पार्थः शक्रासनमवाप्तवान्
अर्जुन इंद्राच्या आसनावर बसलेला पाहून, लोमशाच्या मनात विचार आला — हा कशाचा क्षत्रिय अर्जुन इंद्राचे आसन कसे मिळवू शकला?
किं त्वस्य सुकृतं कर्म के लोका वै विनिर्जिताः। स एवमनुसंप्राप्तः स्थानं देवनमस्कृतम्
त्याने कोणते पुण्यकर्म केले, कोणते लोक जिंकले, की तो देवांच्या या पूज्य स्थानावर पोहोचू शकला?
तस्य विज्ञाय संकल्पं शक्रो वृत्रविमर्दनः। लोमशं प्रहसन्वाक्यमिदमाह शचीपतिः
लोमशाचे मनोभाव ओळखून, वज्रधारी इंद्र हसत म्हणाला, 'शचीपती'ने लोमशाला हे शब्द सांगितले.
देवर्षे श्रूयतां यत्ते मनसैतद्विवक्षितम्। नायं केवलमर्त्योऽभूत्क्षत्रियत्वमुपागतः
देवऋषी, तुझ्या मनात जे आहे ते ऐक. हा फक्त माणूस नसून, क्षत्रिय म्हणून जन्मलेला आहे.
महर्षे मम पुत्रोऽयं कुन्त्यां जातो महाभुजः। अस्त्रहेतोरिह प्राप्तः कस्माच्चित्कारणान्तरात्
महर्षी, हा माझा पुत्र आहे, कुंतीच्या पोटी जन्मलेला, बलवान. तो काही कारणास्तव आणि अस्त्र मिळवण्यासाठी इथे आला आहे.
अहो नैनं भवान्वेत्ति पुराणमृषिसत्तमम्। शृणु मे वदतो ब्रह्मन्योऽयं यच्चास्य कारणम्
खरंच, तू याला ओळखत नाहीस, हा प्राचीन आणि श्रेष्ठ ऋषी आहे. मी सांगतो ते ऐक, हा ब्रह्मनिष्ठ आहे आणि याच्या येण्याचे कारण हे आहे.
नरनारायणौ यौ तौ पुराणावृषिसत्तमौ। ताविमावभिजानीहि हृषीकेशधनंजयौ
नर आणि नारायण हे दोन प्राचीन आणि श्रेष्ठ ऋषी — हेच हृषीकेश आणि धनंजय आहेत, हे ओळख.
विख्यातौ त्रिषु लोकेषु नरनारायणावृषी। कार्यार्थमवतीर्णौ तौ पृथ्वीं पुण्यप्रतिश्रयाम्
तीनही लोकांत प्रसिद्ध असलेले नर-नारायण हे पृथ्वीवर काही कार्यासाठी अवतरले आहेत.
यन्न शक्यं शुरैर्द्रष्टुमृषिभिर्वा महात्मभिः। तदाश्रमपदं पुण्यं बदरीनाम विश्रुतम्
जेथे वीर किंवा मोठे ऋषीही जाऊ शकत नाहीत, ते पवित्र बदरी नावाचे आश्रम त्यांचे निवासस्थान आहे.
स निवासोऽभवद्विप्र विष्णोर्जिष्णोस्तथैव च। यतः प्रववृते गङ्गा सिद्धचारणसेविता
ब्राह्मण, तेच विष्णू आणि जिष्णू यांचे निवासस्थान होते; तिथून सिद्ध आणि चारणांनी सेविलेली गंगा वाहू लागली.
तौ मन्नियोगाद्ब्रह्मर्षे क्षितौ जातौ महाद्युती। भूमेर्भारावतरणं महावीर्यौ करिष्यतः
ब्रह्मर्षी, माझ्या आज्ञेने हे तेजस्वी नर-नारायण पृथ्वीवर जन्मले आहेत, पृथ्वीचे ओझे कमी करण्यासाठी.
उद्वृत्ता ह्यसुराः केचिन्निवातकवचा इति। विप्रियेषु स्थिताऽस्माकं वरदानेन मोहिताः
काही असुर, ज्यांना निवातकवच म्हणतात, वरदानांमुळे गर्विष्ट झाले आहेत आणि आमच्या विरुद्ध उभे आहेत.
तर्कयन्ते सुरान्हन्तुं बलदर्पसमन्विताः। देवान्न गणयन्त्येते तथा दत्तवरा हि ते
शक्ती आणि गर्वाने भरलेले ते असुर देवांचा नाश करण्याचा विचार करतात, आणि मिळालेल्या वरदानांमुळे देवांची पर्वा करत नाहीत.
पातालवासिनो रौद्रा दनोः पुत्रा महाबलाः। सर्वे देवनिकाया हि नालं योधयितुं हि तान्
ते रौद्र आणि बलाढ्य दानूचे पुत्र पाताळात राहतात; सर्व देव मिळूनही त्यांच्याशी लढू शकत नाहीत.
योसौ भूमिगतः श्रीमान्विष्णुर्मुधुनिषूदनः। कपिलो नाम देवोसौ भगवानजितो हरिः
जो पृथ्वीवर वास करणारा, तेजस्वी, मधुचा संहार करणारा विष्णू आहे, तोच कपिल नावाचा, अजिंक्य आणि भगवंत हरि आहे.
येन पूर्वंमहात्मानः खनमाना रसातलम्। दर्शनादेव निहताः सगरस्यात्मजा विभो
ज्याच्या फक्त दर्शनाने, हे महाबळ, सगराच्या महात्मा पुत्रांना जेव्हा ते पाताळात खोदत होते, तेव्हा नष्ट केले गेले.
तेन कार्यं महत्कार्यमस्माकं द्विजसत्तम। पाथेन च महायुद्धे समेताभ्यामसंशयम्
त्याच्याच मदतीने, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, आपल्याला हे मोठं काम साध्य करायचं आहे; त्याच्या सहाय्याने आपण मोठ्या युद्धाला निर्धास्तपणे सामोरे जाऊ.
सोऽसुरान्दर्शनादेव शक्तो हन्तुं सहानुगान्। निवातकवचान्सर्वान्नागानिव महाह्रदे
तो केवळ आपल्या दर्शनाने असुरांसह त्यांच्या सर्व अनुयायांना नष्ट करू शकतो, जसा त्याने महा-अखातात सर्व निवातकवचांचा संहार केला.
किंतु नाल्पेन कार्येण प्रबोध्यो मधुसूदनः। तेजसः सुमहाराशिः प्रबुद्धः प्रदहेज्जगत्
पण मधुसूदनाला लहान कारणासाठी जागं करू नये; कारण एकदा जागा झाला की, त्याची ऊर्जा इतकी प्रचंड असते की तो जग जाळू शकतो.
अयं तेषां समस्तानां शक्तः प्रतिसमासने। तान्निहत्यरणे शूरः पुनर्यास्यति मानुषान्
तो एकटाच त्या सर्वांना रणांगणात सामोरे जाऊ शकतो; रणात त्यांचा पराभव करून तो शूर पुन्हा माणसांच्या लोकात परत येईल.
भवानस्मन्नियोगेन यातु तावन्महीतलम्। काम्यके द्रक्ष्यसे वीरं निवसन्तं युधिष्ठिरम्
तुम्ही आमच्या आज्ञेने पृथ्वीवर जा; काम्यक वनात तुम्हाला धैर्यशाली युधिष्ठिर तिथे राहाताना दिसेल.