एवं संपूजितो जिष्णुरुवास भवने पितुः। उपशिक्षन्महास्राणि ससंहाराणि पाण्डवः
अशा प्रकारे सन्मान मिळाल्यावर जिष्णू अर्जुन पित्याच्या घरात राहिला आणि पांडव, तू मोठी आणि गुप्त अस्त्रे शिकला.
शक्रस्य हस्ताद्दयितं वज्रमस्त्रं च दुःसहम्। अशनीश्च महानादा मेघबर्हिणलक्षणाः
इंद्राच्या हातून त्याला प्रिय आणि भयंकर वज्रास्त्र मिळालं, तसेच मोठ्या गडगडाटासारखी, मेघध्वज असलेली अस्त्रं मिळाली.
गृहीतास्त्रस्तु कौन्तेयो भ्रातॄन्सस्मार पाण्डवः। पुरंदरनियोगाच्च पञ्चाब्दानवसत्सुखी
अस्त्रे मिळाल्यावर कौंतेय अर्जुनाने आपल्या भावांना आठवलं; पुरंदराच्या आज्ञेने तो तिथे पाच वर्षे आनंदाने राहिला.
ततः शक्रोऽब्रवीत्पार्थं कृतास्त्रं काल आगते। नृत्यं गीतं च कौन्तेय चित्रसेनादवाप्नुहि
मग इंद्राने अर्जुनाला सांगितलं, 'हे कौंतेय, आता तू अस्त्रविद्येत पारंगत झाला आहेस आणि वेळ आली आहे; चित्रसेनाकडून नृत्य आणि गाणं शिक.'
वादित्रं देवविहितं नृलोके यन्न विद्यते। तदर्जयस्व कौन्तेय श्रेयो वै ते भविष्यति
'हे कौंतेय, देवांनी निर्माण केलेली आणि माणसांच्या जगात अज्ञात अशी वाद्यं आणि संगीत जिंकून घे, कारण ते तुझ्या मोठ्या फायद्याचं ठरेल.'
सखायं प्रददौ चास्य चित्रसेनं पुरंदरः। स तेन सह संगम्य रेमे पार्थो निरामयः
पुरंदराने त्याला चित्रसेन हा मित्र म्हणून दिला; त्याच्यासोबत अर्जुनाने आनंदाने, कुठलीही चिंता न करता वेळ घालवला.
गीतवादित्रनृत्यानि भूय एवादिदेश ह। तथाऽपि नालभच्छर्म तरस्वी द्यूतकारितम्
त्याने पुन्हा गाणी, वाद्य आणि नृत्य यांची मांडणी केली, पण ज्या वेळी त्याने फासे खेळून गमावलेली कातडी होती, ती त्याला मिळाली नाही.
दुःशासनवधामर्षी शकुनेः सौबलस्य च। ततस्तेनातुलां प्रीतिमुपागम्य क्वचित्क्वचित्। गान्धऱ्वमतुलं नृत्यं वादित्रं चोपलब्धवान्
दुःशासनाचा वध आणि शकुनीच्या कृत्यांमुळे तो संतापला होता; कधी कधी त्याला गंधर्व नृत्य आणि वाद्य यात अपूर्व आनंद मिळायचा.
स शिक्षितो नृत्यगुणाननेका- न्वादित्रगीतार्थगुणांश्च सर्वान्। न शर्ण लेभे परवीरहन्ता भ्रातॄन्स्मरन्मातरं चैव कुन्तीम्
तो नृत्याचे आणि गाण्याचे अनेक गुण शिकला होता, तरीही शत्रूंचा संहार करणारा तो वीर आपल्या भावंडांची आणि कुंती मातेची आठवण काढत असताना मनाला समाधान मिळवू शकला नाही.
कदाचित्स हि देवेन्द्रश्चित्रसेनं रहोऽब्रवीत्। पार्थस्य चक्षुरुर्वश्यां सक्तं विज्ञाय वासवः
एकदा देवराज इंद्राने गुप्तपणे चित्रसेनाला बोलावले, कारण अर्जुनाचे मन उर्वशीकडे ओढले गेले आहे हे त्याला कळले होते.
गन्धर्वराज गच्छाद्य प्रहितोऽप्सरसांवराम्। उर्वशीं पुरुषव्याघ्रं सोपातिष्ठतु फल्गुनम्
गंधर्वराजा, आज तू अप्सरांचा स्वामी पाठवतो म्हणून उर्वशीला घेऊन जा आणि ती पुरुषांमध्ये वाघासारख्या फाल्गुनाजवळ जाऊ दे.
यथा न तामभिसृतां विद्यादस्मन्नियोगतः। तथा त्वया विधातव्यं स्त्रीसंसर्गविशारद
तो आमच्या आज्ञेने ती येते आहे हे अर्जुनाला कळू नये, म्हणून हे सर्व नीटपणे कर, स्त्रीसंगाच्या व्यवहारात तुझा हातखंडा आहेच.
एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सोऽनुज्ञां प्राप्य वासवात्। गन्धर्वराजोऽप्सरसमभ्यगादुर्वशीं वराम्
अशी आज्ञा मिळाल्यावर 'तसेच होईल' असे म्हणून, इंद्राची परवानगी घेऊन गंधर्वराजाने त्या अप्सरा उर्वशीकडे प्रयाण केले.
तां दृष्ट्वा विदितो हृष्टः स्वागतेनार्चितस्तया। सुखासीनः सुखासीनां स्मितपूर्वं वचोऽब्रवीत्
ती त्याला पाहताच ओळखून आनंदाने स्वागत केले; दोघेही सुखाने बसले असताना, ती हसत हसत त्याच्याशी बोलली.
विदितं तेऽस्तु सुश्रोणि प्रेषितोऽहमिहागतः। त्रिदिवस्यैकराजेन त्वत्प्रसादाभिनन्दिना
सुंदर कंबरेच्या उर्वशी, तुला हे माहीत असो की मी एकमेव स्वर्गराजाच्या आज्ञेने, जो तुझ्या कृपेने आनंदी असतो, इथे आलो आहे.
यः स देवमनुष्येषु प्रख्यातः सहजैर्गुणैः। श्रिया शीलेन रूपेण श्रुतेन च बलेन च। प्रख्यातः शौर्यवीर्याभ्यां प्रपन्नः प्रतिभानवान्
जो देव आणि माणसांत जन्मजात गुणांनी प्रसिद्ध आहे—तेज, वर्तन, रूप, विद्या आणि बळ यामुळे, शौर्य आणि पराक्रमाने, आणि बुध्दीनेही ओळखला जातो—
तेजस्वी सौम्यीलश्च क्षमावाञ्जितमत्सरः। साङ्गोपनिषदान्वेदांश्चतुराख्यानपञ्चमान्
जो तेजस्वी, सौम्य, संयमी, मत्सररहित आहे, वेद, त्यांचे उपवेद आणि उपनिषद, तसेच चार आणि पाच आख्यायिका जाणतो—
योऽधीते गुरुशुश्रूषां मेधां चाष्टगुणाश्रयाम्। ब्रह्मचर्येण दाक्ष्येण प्रसवैर्वयसाऽपि च
जो गुरूची सेवा करतो, आठ प्रकारच्या बुध्दीचा धनी आहे, ब्रह्मचर्य, कौशल्य, यज्ञ आणि वयामुळेही शिकलेला आहे—
एको वै रक्षिता चैव त्रिदिवं मघवानिव। अकत्थनो मानयिता स्थूललक्ष्यः प्रियंवदः
जो एकटाच स्वर्गाचे रक्षण करतो, जसा इंद्र करतो; जो बढाईखोर नाही, इतरांचा सन्मान करतो, ठाम राहतो आणि गोड बोलतो.
सुहृदश्चान्नपानेन विविधेनाभिवर्षति। सत्यवागूर्जितो वक्ता रूपवाननहंकृतः
तो आपल्या मित्रांवर विविध अन्नपानाचा वर्षाव करतो, नेहमी सत्य बोलतो, उत्साही, वाक्चातुर्य असलेला, सुंदर आणि गर्वशून्य आहे.
भक्तानुकम्पी कान्तश्च प्रियश्च स्थिरसंगरः। प्रार्थनीयैर्गुणगणैर्महेन्द्रवरुणोपमः
तो भक्तांवर दयाळू, आकर्षक, प्रिय, निश्चयी आणि सर्वांना हवेहवेसे गुण असलेला आहे; तो महेंद्र आणि वरुणासारखा आहे.
विदितस्तेऽर्जुनो वीरः स स्वर्गफलमाप्तवान्। तव शक्राभ्यनुज्ञातः पादावद्यप्रपद्यताम्
तुला अर्जुनाची ओळख आहेच, तो वीर स्वर्गफळ मिळवून गेला आहे; शक्राच्या आज्ञेने तो आता तुझ्या पायाशी यावा.
एवमुक्ता स्मितं कृत्वा स्वात्मानं बहुमान्य च। प्रत्युवाचोर्वशी प्रीता चित्रसेनमनिन्दिता
अशी वचने ऐकून, हसत आणि स्वतःचा सन्मान करत, निष्कलंक उर्वशी आनंदाने चित्रसेनाला उत्तर देऊ लागली.
यत्त्वस्य कथितः सत्यो गुणोद्देशस्त्वयाऽनघ। तं श्रुत्वाऽन्यं प्रियं नारी वृणुयात्किमतोऽर्जुनं
हे निष्पापा, तू अर्जुनाचे जे गुण सांगितलेस ते खरे आहेत; हे ऐकून दुसरी कोणती स्त्री अर्जुनाऐवजी दुसराच पुरुष निवडेल?
तस्य चाहं गुणौघेन फल्गुने जातमन्मथा। गच्छत्वं हि याथाकाममागमिष्याम्यहं सुखम्
त्याच्या असंख्य गुणांमुळे, हे फाळ्गुन, माझ्या मनात त्याच्यावर प्रेम निर्माण झालं; तो जसा हवं तसा जाऊ दे, मी आनंदानं त्याच्याकडे येईन.
ततो विसृज्यगन्धर्वं कृतकृत्या शुचिस्मिता। उर्वशी चाकरोत्स्नानं पार्थप्रार्थनलालसा
मग गंधर्वाला निरोप देऊन, आपलं काम झाल्याचं समाधान मनात ठेवून, सुंदर हास्य असलेली उर्वशी, पार्थाच्या मागणीसाठी आतुर होऊन, स्नान करू लागली.
स्नानालङ्कारनेपथ्यैर्गन्धमाल्यैश्च शौभनैः। धनंजयस्य रूपेण शरैर्मन्मथचोदितैः
शुभ्र स्नान, दागिने, सुंदर वस्त्र, सुगंधी उटणे आणि फुलांच्या माळांनी सजून, धनंजयाच्या रूपात, प्रेमाच्या बाणांनी ती अंतःकरणातून स्पर्शली गेली.
अतिविद्धेन मनसा मन्मथेन प्रदीपिता। दिव्यास्तरणसंस्तीर्णे विस्तीर्णे शयनोत्तमे
मनात खोलवर प्रेमानं जळत, दिव्य गादी आणि विस्तीर्ण, सुंदर शय्येवर ती विसावली.
चित्तसंकल्पभावेन सुचित्ताऽनन्यमानसा। मनोरथेन संप्राप्तं रमयन्तीव फल्गुनम्
मन एकाग्र आणि निश्चल ठेवून, आपल्या इच्छेने, ती फाळ्गुनाच्या आगमनाने जणू आपल्या स्वप्नांची पूर्तता झाली असं अनुभवू लागली.
निशाम्य चन्द्रोदयनं विगाढे रजनीमुखे। प्रस्थिता सा पृथुश्रोणी पार्थस्य भवनं महत्
रात्रीच्या गडद सुरुवातीला चंद्राचा उदय पाहून, रुंद कंबरेची ती स्त्री, पार्थाच्या मोठ्या महालाकडे निघाली.