स्पृष्टस्य त्र्यम्बकेणाथ फल्गुनस्यामितौजसः। यत्किं गच्छेत्यनुज्ञातस्त्र्यम्बकेण तदाऽर्जुनः
त्र्यंबकाने स्पर्श केल्यावर, अमाप तेजाचा फाल्गुन त्र्यंबकाकडून जिथे हवे तिथे जाण्याची परवानगी मिळवली.
स्वर्गं गच्छेत्यनुज्ञातस्त्र्यम्बकेण तदाऽर्जुनः। प्रणम्य शिरसा राजन्प्राञ्जलिर्भवमैक्षत
त्र्यंबकाने स्वर्गात जाण्याची परवानगी दिल्यावर, अर्जुनाने राजन, डोकं टेकवून नमस्कार केला आणि हात जोडून पाहत राहिला.
ततः प्रभुस्त्रिदिवनिवासिनां वसी महामतिर्गिरिश उमापतिः शिवः। धनुर्महद्दितिजपिशाचसूदनं ददौ भवः पुरुषवराय गाण्डिवम्
मग स्वर्गवासींचे स्वामी, बुद्धिमान गिरिश, उमा-पती, शिव, यांनी दानव आणि पिशाच्चांचा संहार करणारे मोठे गाण्डीव धनुष्य श्रेष्ठ पुरुषाला दिलं.
ततः शुभं गिरिवरमीश्वरस्तदा सहोमयाऽसिततटसानुकन्दरम्। विहाय तं पतगमहर्षिसेवितं जगाम स्वं पुरुषवरस्य पश्यतः
मग पर्वतराजांनी, उमेसह, काळ्या कड्या आणि गुहा असलेलं ते पवित्र पर्वतस्थान, जिथे पक्षी आणि महर्षी वावरतात, तिथे सोडून, श्रेष्ठ पुरुष पाहत असताना, निघून गेले.
तस्य संपश्यतस्त्वेव पिनाकी गोवृषध्वजः। जगामादर्शनं भानुर्लोकस्येवास्तमीयिवान्
तो पाहत असतानाच, पिनाकी, वृषध्वज, अचानक अदृश्य झाला, जणू सूर्य जगातून अस्ताला गेला.
ततोऽर्जुनः परं चक्रे विस्मयं परवीरहा। मया साक्षान्महादेवो दृष्ट इत्येव भारत
मग शत्रूंचा संहार करणारा अर्जुन अत्यंत आश्चर्यचकित झाला, 'मी प्रत्यक्ष महादेवाला पाहिलं' असं त्याला वाटलं.
धन्योस्म्यनुगृहीतोस्मि यन्मया त्र्यम्बको हरः। पिनाकी वरदो रूपी दृष्टः स्पृष्टश्ट पाणिना
मी धन्य आहे, कारण मी त्र्यंबक, हर, पिनाकी, वरद, यांना प्रत्यक्ष पाहिलं आणि स्वतःच्या हाताने स्पर्श केला.
कृतार्थं चावगच्छामि परमात्मानमात्मना। शत्रूंश्च विजितान्सर्वान्निर्वृत्तं च प्रयोजनम्
आता मला कळलं की मी कृतार्थ झालो आहे, कारण मी परमात्म्याला अनुभवला; सर्व शत्रू जिंकले गेले आणि उद्दिष्ट साध्य झालं.
इत्येवं चिन्तयानस्य पार्थस्यामिततेजसः। ततो वैडूर्यवर्णाभो भासयन्सर्वतो दिशः। यादोगणवृतः श्रीमानाजगाम जलेश्वरः
अमाप तेजाचा पार्थ असं विचार करत असतानाच, सर्व दिशांना वैडूर्यसारखा तेजस्वी, जलचरांच्या समूहांनी वेढलेला, तेजस्वी जलाचा स्वामी तिथे आला.
नागैर्नदैर्नदीभिश्च दैत्यैः साध्यैर्मरुद्गणैः। वरुणो यादसांभर्ता वशी तं देशमागमत्
नाग, नद्या, प्रवाह, दैत्य, साध्य, मरुतगण यांच्या सोबत, जलचरांचा स्वामी वरुण त्या ठिकाणी आला.
अथ जाम्बूनदवपुर्विमानेन महार्चिषा। कुबेरः समनुप्राप्तो यक्षैरनुगतः प्रभुः
तेव्हा कुबेर, तेजस्वी सुवर्णी विमानात बसून, यक्षांसह तेथे आला.
विद्योतयन्निवाकाशमद्भुतोपमदर्शनः। धनानामधिपः श्रीमानर्जुनं द्रष्टुमागतः
त्याच्या तेजाने आकाश उजळून निघाले होते, आणि तो धनाचा स्वामी, शोभिवंत कुबेर, अर्जुनाला पाहायला आला.
तथा लोकान्तकः श्रीमान्यमः साक्षात्प्रतापवान्। मर्त्यमूर्तिधरैः सार्धं पितृभिर्लोकभावनैः
त्याचप्रमाणे, प्रजांचा अंत करणारा, तेजस्वी आणि बलवान यम, लोकांचे पालन करणाऱ्या पितरांसह, माणसाचे रूप घेऊन तेथे आला.
दण्डपाणिरचिन्त्यात्मा सर्वभूतविनाशकृत्। वैवस्वतो धर्मराजो विमानेनावभासयन्
हातात दंड घेणारा, अगम्य स्वभावाचा, सर्व जीवांचा संहार करणारा, वैवस्वत धर्मराज, आपल्या तेजस्वी विमानात तळपत आला.
त्रील्लोकान्गुह्यकांश्चैव गन्धर्वाश्चैव पन्नगान्। द्वितीय इव मार्ताण्डो युगान्ते समुपस्थिते
त्याने तीनही लोक, गुप्त यक्ष, गंधर्व आणि नाग यांना, जणू युगाच्या शेवटी दुसरा सूर्यच प्रकटला आहे अशा प्रकाशात उजळून टाकले.
भानुमन्ति विचित्राणि शिखराणि महागिरेः। समास्थायार्जुनं तत्रददृशुस्तपसान्वितम्
त्या महान पर्वताच्या तेजस्वी आणि विविध शिखरांवर बसून, त्यांनी तिथे तपश्चर्येत मग्न असलेल्या अर्जुनाला पाहिले.
ततो मुहूर्ताद्भगवानैरावतशिरोगतः। आजगाम सहेन्द्राण्या शक्रः सुरगणैर्वृतः
थोड्या वेळाने, ऐरावताच्या मस्तकावर आरूढ झालेला, भगवंत इंद्र, शचीसह आणि देवांच्या समूहासह तेथे आला.
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि। शुशुभे नागराजस्थः सितमभ्रमिव स्थितः
पांढऱ्या छत्र्याने डोक्यावर सावली धरलेली, नागराजावर बसलेला इंद्र, आकाशातील शुभ्र मेघासारखा तेजस्वी दिसत होता.
संस्तूयमानो गन्धर्वैर्ऋषिभिश्च तपोधनैः। शृङ्गं गिरेः समासाद्य तस्थौ सूर्य इवोदितः
गंधर्व आणि तपश्चर्येने परिपूर्ण ऋषी यांच्या स्तुतीने, तो पर्वतशिखरावर उभा राहिला, जणू सूर्यच उगवला आहे.
अथ मेघस्वनो धीमान्व्याजहार शुभां गिरम्। यमऋ परमधर्मज्ञो दक्षिणां दिशमास्थितः
मग मेघगर्जनेसारखा आवाज असलेला, बुद्धिमान यम, शुभ वाणी बोलला. तो दक्षिण दिशेला, श्रेष्ठ धर्म जाणणारा, उभा होता.
अर्जुनार्जुन पश्यास्माँल्लोकपालान्समागतान्। दृष्टिं ते वितरामोऽद्य भवानर्हति दर्शनम्
'अर्जुना, अर्जुना, हे सर्व लोकपाल येथे एकत्र आले आहेत, त्यांना पाहा! आज आम्ही तुला आमचे दर्शन देतो; तू खरोखरच यासाठी पात्र आहेस.'
पूर्वर्षिरमितात्मा त्वं नरो नाम महाबलः। नियोगाद्ब्रह्मणस्तात मर्त्यतां समुपागतः
‘तू पूर्वीचा ऋषी, अमाप आत्म्याचा, आता नरा नावाने, बलशाली मनुष्य म्हणून, ब्रह्माच्या आज्ञेने या मर्त्य लोकात आला आहेस, प्रिय अर्जुना.’
त्वया च वसुसंभूतो महावीर्यः पितामहः। भीष्मः परमधर्मात्मा जेतव्यश्च रणेऽनघ
‘तुझ्यामुळे, वसुंपासून जन्मलेला, महान पराक्रमी आणि श्रेष्ठ धर्मात्मा भीष्म, रणात तुझ्याद्वारे जिंकला जाईल, पापरहित अर्जुना.’
क्षत्रं चाग्निसमस्पर्शं भारद्वाजेन रक्षितम्। निवातकवचाश्चैव संसाध्याः कुरुनन्दन
‘अग्निसारखा ज्वलंत आणि भारद्वाजाने रक्षण केलेला क्षत्रिय सैन्य, तसेच निवातकवच, हे सर्व तुला जिंकायचे आहेत, कुरुवंशाच्या आनंदा.’
पितुर्ममांशो देवस्य सर्वलोकप्रतापिनः। कर्णश्व सुमहावीर्यस्त्वया वध्यो धनंजय
‘माझ्या वडिलांचा अंश असलेला, सर्व लोकांना तेजाने व्यापणाऱ्या देवाचा पुत्र, महान पराक्रमी कर्ण, धनंजया, तुझ्याद्वारे मारला जाईल.’
अंशाश्च क्षितिसंप्राप्ता देवगन्धर्वरक्षसाम्। त्वया निपातिता युद्धेस्वकर्मफलनिर्जिताम्। गतिं प्राप्स्यन्ति कौन्तेय यथास्वमरिकर्शन
‘देव, गंधर्व आणि राक्षसांचे अंश पृथ्वीवर आले आहेत; युद्धात, त्यांच्या कर्माच्या फळाने पराभूत होऊन, जे तुझ्याद्वारे पडतील, ते योग्य स्थानाला पोहोचतील, कौंतिया, शत्रूंचा संहार करणारा.’
अक्षया तव कीर्तिश्च लोके स्थासय्ति फल्गुन। त्वया साक्षान्महादेवस्तोषितो हि महामृधे
‘फाल्गुना, तुझी कीर्ती या जगात कधीही कमी होणार नाही, कारण तू थेट महादेवाला मोठ्या युद्धात संतुष्ट केले आहेस.’
लघ्वी वसुमती चापि कर्तव्या विष्णुना सह
‘आणि विष्णूसह, पृथ्वी हलकी करणे हेही तुझे कर्तव्य आहे.’
गृहाणास्त्रं महाबाहो दण्डमप्रतिवारणम्। अनेनास्त्रेण सुमहत्त्वं हि कर्म करिष्यसि
महाबाहु, हे अस्त्र घे, हे असा दंड आहे की ज्याला कोणीही थांबवू शकत नाही. या अस्त्राने तू फार मोठं कार्य साध्य करशील.
प्रतिजग्राह पार्थोपि विधिवत्कुरुनन्दनः। समन्त्रं सोपरोधं च समोक्षविनिवर्तनम्
कुरुवंशाचा आनंद अर्जुनाने ते अस्त्र मंत्रांसह, त्याच्या नियमांसह आणि सोडण्याच्या व परत घेण्याच्या पद्धतींसह योग्य रीतीने स्वीकारले.