तयोर्भुजविनिष्पेषात्संधर्षेणोरसोस्तथा। समजायत गात्रेषु पावकोऽङ्गारधूमवान्
त्यांच्या भुजांच्या आणि छातीच्या धडकेमुळे त्यांच्या अंगावर जणू अग्नी प्रकट झाला, ज्यातून निखारे आणि धूर निघू लागले.
तत एनं महादेवः पीड्य गात्रैः सुपीडितम्। तेजसा व्क्रमद्रोषाच्चेतस्तस्य विमोहयन्
मग महादेवाने आपले शरीर त्याच्यावर दाबून, आपल्या तेजाने, पराक्रमाने आणि रागाने त्याचे मन गोंधळून टाकले.
ततोऽभिपीडितैर्गात्रैः पिण्डीकृत इवाबभौ। फल्गुनो गात्रसंरुद्धो देवदेवेन भारत
मग देवदेवतेने फाल्गुनाचे शरीर घट्ट दाबून, त्याचे हातपाय जणू गोळा केले आणि तो एकाच आकारात दिसू लागला.
निरुच्छ्वासोऽभवच्चैव सन्निरुद्धो महामनाः। ततः पपात संमूढस्ततः प्रीतोऽभवद्भवः
त्याचा श्वास थांबला, त्याचे मन शांत झाले; मग तो गोंधळून खाली पडला आणि भवा आनंदी झाला.
स मुहूर्तं तथा भूत्वा सचेताः पुनरुत्थितः। रुधिरेणाप्लुताङ्गस्तु पाण्डवो भृशदुःखितः
असा काही काळ पडून राहिल्यावर, तो पुन्हा शुद्धीवर आला, त्याचे अंग रक्ताने माखलेले होते आणि तो फारच दुखावला गेला होता.
शरण्यं शरणं गत्वा भगवन्तं पिनाकिनम्। मृन्मयं स्ण्डिलं कृत्वामाल्येनापूजयद्भवम्
शरण येण्यासाठी, त्याने पिनाकधारी भगवंताचा आश्रय घेतला; मातीचा वेदी तयार करून, हार अर्पण करून त्याने भवाचे पूजन केले.
तच्च माल्यं तदा पार्थः किरातशिरसि स्थितम्। अपश्यत्पाण्डवश्रेष्ठो हर्षेण प्रकृतिं गतः
त्या क्षणी अर्जुनाने पाहिले की, तो हार किराताच्या डोक्यावर आहे. पांडवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या अर्जुनाच्या मनात आनंद भरून आला आणि तो आपली नेहमीची स्थिती पुन्हा मिळवून शांत झाला.
पपात पादयोस्तस्य ततः प्रीतोऽभवद्भवः। [उवाच चैनं वचसा मेघगम्भीरगीर्हसः। जातविस्मयमालोक्य ततः क्षीणाङ्गसंहतिम्
मग तो हार त्या देवाच्या पायांजवळ पडला आणि महादेव आनंदी झाले. अर्जुन आश्चर्यचकित आणि थकलेला दिसताच, गडगडाटासारख्या गंभीर आवाजात महादेवांनी त्याच्याशी बोलायला सुरुवात केली.
भोभो फल्गुन तुष्टोस्मि कर्मणाऽप्रतिमेन ते। शौर्येणानेन धृत्या च क्षत्रियो नास्ति ते समः
फाळ्गुन, तुझ्या अद्वितीय कृत्यामुळे मी तुझ्यावर अत्यंत प्रसन्न आहे. तुझ्या शौर्याला आणि धैर्याला या पृथ्वीवर कुठलाही क्षत्रिय तोड नाही.
समं तेजश्च वीर्यं च ममाद्य तव चानघ। प्रीतस्तेऽहं महाबाहो पश्य मां भरतर्षभ
आज, निष्पाप अर्जुना, तुझ्यातली ऊर्जा आणि सामर्थ्य माझ्याइतकीच आहे. मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, महाबाहू, म्हणून आता मला प्रत्यक्ष पाहा, हे भरतवंशातील श्रेष्ठा.
ददामि ते विशालाक्ष चक्षुः पूर्वं मुनिर्भवान्। विजेष्यसि रणे शत्रूनपि सर्वान्दिवौकसः
मोठ्या डोळ्याच्या अर्जुना, मी तुला ती दृष्टी देतो जी पूर्वी एका ऋषीला मिळाली होती. या दृष्टीमुळे तू युद्धात देवांनाही सहज जिंकू शकशील.
[प्रीत्या च तेऽहं दास्यामि यदस्त्रमनिवारितम्। त्वं हि शक्तो मदीयं तदस्त्रं धारयितुं क्षणात् ।।]
माझ्या प्रेमापोटी मी तुला ते अस्त्र देणार आहे, जे कोणाच्याही रोखता येत नाही. कारण, अर्जुना, माझे अस्त्र धारण करण्याची शक्ती तुझ्यात आहे.
ततो देवं महादेवं गिरिशं शूनपाणिनम्। ददर्श फल्गुनस्तत्र सह देव्या महाद्युतिम्
मग फाळ्गुनाने तिथे महादेव, पर्वतराज, त्रिशूळधारी आणि त्यांच्या सोबत तेजाने झळाळणाऱ्या पार्वती देवींचे दर्शन घेतले.
स जानुभ्यां महीं गत्वा शिरसा प्रणिपत्य च। प्रसादयामास हरं पार्थः परपुरंजयः
अर्जुनाने गुडघे टेकून, डोकं झुकवून पृथ्वीला वंदन केलं आणि शत्रूंच्या नगरांचा विजेता असलेल्या पार्थाने हराला प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न केला.
कपर्दिन्सर्वभूतेश भगनेत्रनिपातन। [देवदेव महादेव नीलग्रीव जटाधर
कपर्दी, सर्व भूतांचे स्वामी, भगाचा डोळा फोडणारे, देवांचा देव, महादेव, निळ्या गळ्याचे, जटाधारी – मी तुला वंदन करतो.
कारणानां च परमं जाने त्वां त्र्यम्बकं विभुम्। देवानां च गतिं देवं त्वत्प्रसूतमिदं जगत्
सर्व कारणांचा सर्वोच्च कारण, त्रिनेत्रधारी प्रभु, मी तुला ओळखतो. हे जग तुझ्यापासून उत्पन्न झाले असून, देवांचा मार्गसुद्धा तूच आहेस.
अजेयस्त्वं त्रिभिर्लोकैः सदेवासुरमानुषैः। शिवाय विष्णुरूपाय विष्णवे शिवरूपिणे
देव, दानव आणि माणसे या तिन्ही लोकांनी तुला कधीही जिंकता येत नाही. शिवरूप असलेल्या विष्णूला, आणि विष्णुरूप असलेल्या शिवाला मी वंदन करतो.
दक्षियज्ञविनाशाय हरिरूपाय ते नमः। ललाटाक्षाय शर्वाय मीढुषे शूलपाणये
दक्षाच्या यज्ञाचा नाश करणाऱ्या, हरिरूप धारण करणाऱ्या, कपाळावर डोळा असलेल्या, शर्वा, दयाळू, त्रिशूळधारी – मी तुला वंदन करतो.
पिनाकगोप्त्रे सूर्याय मङ्गल्याय च वेधसे। प्रसादये त्वां भगवन्सर्वभूतमहेश्वर
पिनाकधारी रक्षक, सूर्य, मंगलमूर्ती, सृष्टीकर्त्या, सर्व भूतांचे महान स्वामी, भगवंत, मी तुझी कृपा मागतो.
गणेशं जगतः शम्भुं लोककारणकारणम्। प्रधानपुरुषातीतं परं सूक्ष्मतरं हरम्
गणेश, जगाचा कल्याणकर्ता शंभू, सृष्टीच्या कारणांचेही कारण, प्रधान आणि पुरुष यांना ओलांडून गेलेला, अत्यंत सूक्ष्म असलेला हर – तुला वंदन.
व्यतिक्रमं मे भगवन्क्षन्तुमर्हसि शंकर। भगवन्दर्शनाकाङ्क्षी प्राप्तोस्मीमं महागिरिम्
शंकरा, भगवंत, माझ्या कडून झालेला अपराध तू मला माफ करावा. तुझ्या दर्शनाची इच्छा बाळगून मी या महान पर्वतावर आलो आहे.
दयितं तव देवेश तापसालयमुत्तमम्। प्रसादये त्वां भगवन्सर्वलोकनमस्कृतम्
देवाधिदेव, तुझ्या आवडत्या या तपोवनाला मी श्रेष्ठ मानतो. सर्व लोकांनी वंदन केलेल्या भगवंत, मी तुझी कृपा मागतो.
कृतो मयाऽयमज्ञानाद्विमर्दो यस्त्वया सह। शरणं प्रतिपन्नाय तत्क्षमस्वाद्य शंकर
माझ्या अज्ञानामुळे तुझ्याशी झालेला हा संघर्ष मी केला. आता मी तुझ्या आश्रयाला आलो आहे, म्हणून शंकरा, कृपया मला माफ कर.
तमुवाच महातेजाः प्रहसन्वृषभध्वजः। प्रगृह्य रुचिरं बाहुं क्षान्तमित्येव फल्गुनम्
तेव्हा वृषध्वज असलेल्या तेजस्वी महादेवांनी हसत हसत अर्जुनाचा सुंदर हात धरला आणि म्हणाले, 'फाळ्गुन, मी तुला माफ केलं आहे.'
परिष्वज्य च बाहुभ्यां प्रीतात्मा भगवान्हरः। पुनः पार्थं सान्त्वपूर्वमुवाच वृषभध्वजः
भगवान हरांनी दोन्ही हातांनी अर्जुनाला प्रेमाने मिठी मारली आणि पुन्हा त्याला शांतपणे धीर देणारे शब्द बोलले.
गङ्गाङ्गितजटः शर्वः पार्थस्यामिततेजसः। प्रगृह्य रुचिरं बाहुं वृत्तं ताम्रतलाङ्गुलिम्
गंगेने पावन झालेल्या जटाधारी शर्वांनी तेजस्वी अर्जुनाचा गोल, सुंदर आणि तांबड्या बोटांचा हात हातात घेतला.
नरस्त्वं पूर्वदेहे वै नारायणसहायवान्। बदर्यां तप्तवानुग्रं तपो वर्षायुतान्बहून्
पूर्वजन्मी तू नर म्हणून नारायणासोबत बडरी येथे हजारो वर्षे कठोर तप केला होतास.
त्वयि वा परमं तेजो विष्णौ वा पुरुषोत्तमे। युवाभ्यां पुरुषाग्र्याभ्यां तेजसा धार्यते जगत्
तुझ्यात किंवा परम पुरुष विष्णूमध्ये, हे श्रेष्ठ पुरुषांनो, ते सर्वोच्च तेज वसते; तुमच्या दोघांच्या सामर्थ्यामुळेच हे जग टिकून आहे.
शक्राभिषेके सुमहद्धनुर्जलदनिःस्वनम्। प्रगृह्य दानवाः शस्तास्त्वया कृष्णेन च प्रभो
इंद्राभिषेकाच्या वेळी, वादळासारखा गडगडणारा मोठा धनुष्य घेऊन, तू आणि कृष्णाने दानवांचा नाश केला.
तदेतदेव गाण्डीवं तव पार्थ करोचितम्। भायामास्थाय तद्ग्रस्तं मया पुरुषसत्तम
म्हणून, हे पार्था, हे गाण्डीव धनुष्य तुझ्यासाठीच योग्य आहे; मीही पूर्वी भीषण रूप धारण करून ते घेतले होते, हे श्रेष्ठ पुरुषा.