संप्रायुध्यद्धनुष्कोट्या कौन्तेयः परवीरहा। तदप्यस्य धनुर्दिव्यं जग्राह गिरिगोचरः
शत्रूंचा संहार करणारा कौन्तेय धनुष्याच्या टोकाने लढला; पण तो पर्वतवासी दिव्य धनुष्य हातात घेतो.
ततोऽर्जुनो ग्रस्तधनुः खङ्गपाणिरतिष्ठत। युद्धस्यान्तमभीप्सन्वै वेगेनाभिजगाम तम्
मग अर्जुनाचे धनुष्य हिसकावले गेले, तेव्हा तो तलवार हातात घेऊन उभा राहिला आणि युद्धाचा अंत व्हावा म्हणून वेगाने त्याच्यावर धावून गेला.
तस्य मूर्ध्नि शितं खङ्गमसक्तं पर्वतेष्वपि। मुमोय भुजवीर्येण विक्रम्य कुरुनन्दनः
कुरुनंदनाने आपल्या भुजांच्या बळावर तीक्ष्ण तलवार समोरच्याच्या डोक्यावर अशी घातली की, ती तलवार पर्वतातही अडकली असती.
तकस्य मूर्धानमासाद्य पफालासिवरो हि सः। ततो वृक्षैः शिलाभिश्च योधयामास फल्गुनः
त्या तलवारीने समोरच्याच्या डोक्यावर प्रहार होताच ती तुटून गेली; मग फाल्गुनाने झाडे आणि दगड घेऊन लढाई सुरू ठेवली.
तदा वृक्षान्महाकायः प्रत्यगृह्णादथो शिलाः। किरातरूपी भगवांस्ततः पार्थो महाबलः
तेव्हा त्या महाकाय किराताने, भगवंताने, पार्थाने फेकलेली झाडे आणि दगड सहज पकडून घेतली.
मुष्टिभिर्वज्रसंस्पर्शैर्धूममुत्पादयन्मुखे। प्रजहार दुराधर्षे किरातसमरूपिणि
अजिंक्य पार्थाने वज्रासारख्या मुठीने, तोंडातून धूर निघेपर्यंत, युद्धात किरातावर घाव घातला.
ततः शक्राशनिसमैर्मुष्टिभिर्भृशदारुणैः। किरातरूपी भगवानर्दयामास फल्गुनम्
मग भगवंत किराताने, इंद्राच्या वज्रासारख्या कठोर मुठीने, फाल्गुनाला जबरदस्त त्रास दिला.
ततश्चटचटाशब्दः सुधोरः समजायत। पाण्डवस्य च मुष्टीनां किरातस् च युध्यतः
तेव्हा पांडव आणि किरात यांच्या मुठींच्या जोरदार धडाक्याने भीषण आवाज निर्माण झाला.
सुमुहूर्तं तयोर्युद्धमभवल्लोमहर्षणम्। भुजप्रहारसंयुक्तं वृत्रवासवयोरिव
त्यांचा तो दीर्घकाळ चाललेला संग्राम अंगावर काटा आणणारा होता, भुजांच्या घावांनी भरलेला, जणू वृत आणि इंद्र यांचा युद्धच.
महाराज ततो जिष्णुः किरातमुरसा बली। पाण्डवं च विचेष्टन्तं किरातोप्यहनद्बलात्
राजा, मग बलवान जिष्णूने आपल्या छातीने किराताला जोरात धडक दिली आणि किरातानेही धडपडणाऱ्या पांडवाला ताकदीने प्रहार केला.
तयोर्भुजविनिष्पेषात्संधर्षेणोरसोस्तथा। समजायत गात्रेषु पावकोऽङ्गारधूमवान्
त्यांच्या भुजांच्या आणि छातीच्या धडकेमुळे त्यांच्या अंगावर जणू अग्नी प्रकट झाला, ज्यातून निखारे आणि धूर निघू लागले.
तत एनं महादेवः पीड्य गात्रैः सुपीडितम्। तेजसा व्क्रमद्रोषाच्चेतस्तस्य विमोहयन्
मग महादेवाने आपले शरीर त्याच्यावर दाबून, आपल्या तेजाने, पराक्रमाने आणि रागाने त्याचे मन गोंधळून टाकले.
ततोऽभिपीडितैर्गात्रैः पिण्डीकृत इवाबभौ। फल्गुनो गात्रसंरुद्धो देवदेवेन भारत
मग देवदेवतेने फाल्गुनाचे शरीर घट्ट दाबून, त्याचे हातपाय जणू गोळा केले आणि तो एकाच आकारात दिसू लागला.
निरुच्छ्वासोऽभवच्चैव सन्निरुद्धो महामनाः। ततः पपात संमूढस्ततः प्रीतोऽभवद्भवः
त्याचा श्वास थांबला, त्याचे मन शांत झाले; मग तो गोंधळून खाली पडला आणि भवा आनंदी झाला.
स मुहूर्तं तथा भूत्वा सचेताः पुनरुत्थितः। रुधिरेणाप्लुताङ्गस्तु पाण्डवो भृशदुःखितः
असा काही काळ पडून राहिल्यावर, तो पुन्हा शुद्धीवर आला, त्याचे अंग रक्ताने माखलेले होते आणि तो फारच दुखावला गेला होता.
शरण्यं शरणं गत्वा भगवन्तं पिनाकिनम्। मृन्मयं स्ण्डिलं कृत्वामाल्येनापूजयद्भवम्
शरण येण्यासाठी, त्याने पिनाकधारी भगवंताचा आश्रय घेतला; मातीचा वेदी तयार करून, हार अर्पण करून त्याने भवाचे पूजन केले.
तच्च माल्यं तदा पार्थः किरातशिरसि स्थितम्। अपश्यत्पाण्डवश्रेष्ठो हर्षेण प्रकृतिं गतः
त्या क्षणी अर्जुनाने पाहिले की, तो हार किराताच्या डोक्यावर आहे. पांडवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या अर्जुनाच्या मनात आनंद भरून आला आणि तो आपली नेहमीची स्थिती पुन्हा मिळवून शांत झाला.
पपात पादयोस्तस्य ततः प्रीतोऽभवद्भवः। [उवाच चैनं वचसा मेघगम्भीरगीर्हसः। जातविस्मयमालोक्य ततः क्षीणाङ्गसंहतिम्
मग तो हार त्या देवाच्या पायांजवळ पडला आणि महादेव आनंदी झाले. अर्जुन आश्चर्यचकित आणि थकलेला दिसताच, गडगडाटासारख्या गंभीर आवाजात महादेवांनी त्याच्याशी बोलायला सुरुवात केली.
भोभो फल्गुन तुष्टोस्मि कर्मणाऽप्रतिमेन ते। शौर्येणानेन धृत्या च क्षत्रियो नास्ति ते समः
फाळ्गुन, तुझ्या अद्वितीय कृत्यामुळे मी तुझ्यावर अत्यंत प्रसन्न आहे. तुझ्या शौर्याला आणि धैर्याला या पृथ्वीवर कुठलाही क्षत्रिय तोड नाही.
समं तेजश्च वीर्यं च ममाद्य तव चानघ। प्रीतस्तेऽहं महाबाहो पश्य मां भरतर्षभ
आज, निष्पाप अर्जुना, तुझ्यातली ऊर्जा आणि सामर्थ्य माझ्याइतकीच आहे. मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, महाबाहू, म्हणून आता मला प्रत्यक्ष पाहा, हे भरतवंशातील श्रेष्ठा.
ददामि ते विशालाक्ष चक्षुः पूर्वं मुनिर्भवान्। विजेष्यसि रणे शत्रूनपि सर्वान्दिवौकसः
मोठ्या डोळ्याच्या अर्जुना, मी तुला ती दृष्टी देतो जी पूर्वी एका ऋषीला मिळाली होती. या दृष्टीमुळे तू युद्धात देवांनाही सहज जिंकू शकशील.
[प्रीत्या च तेऽहं दास्यामि यदस्त्रमनिवारितम्। त्वं हि शक्तो मदीयं तदस्त्रं धारयितुं क्षणात् ।।]
माझ्या प्रेमापोटी मी तुला ते अस्त्र देणार आहे, जे कोणाच्याही रोखता येत नाही. कारण, अर्जुना, माझे अस्त्र धारण करण्याची शक्ती तुझ्यात आहे.
ततो देवं महादेवं गिरिशं शूनपाणिनम्। ददर्श फल्गुनस्तत्र सह देव्या महाद्युतिम्
मग फाळ्गुनाने तिथे महादेव, पर्वतराज, त्रिशूळधारी आणि त्यांच्या सोबत तेजाने झळाळणाऱ्या पार्वती देवींचे दर्शन घेतले.
स जानुभ्यां महीं गत्वा शिरसा प्रणिपत्य च। प्रसादयामास हरं पार्थः परपुरंजयः
अर्जुनाने गुडघे टेकून, डोकं झुकवून पृथ्वीला वंदन केलं आणि शत्रूंच्या नगरांचा विजेता असलेल्या पार्थाने हराला प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न केला.
कपर्दिन्सर्वभूतेश भगनेत्रनिपातन। [देवदेव महादेव नीलग्रीव जटाधर
कपर्दी, सर्व भूतांचे स्वामी, भगाचा डोळा फोडणारे, देवांचा देव, महादेव, निळ्या गळ्याचे, जटाधारी – मी तुला वंदन करतो.
कारणानां च परमं जाने त्वां त्र्यम्बकं विभुम्। देवानां च गतिं देवं त्वत्प्रसूतमिदं जगत्
सर्व कारणांचा सर्वोच्च कारण, त्रिनेत्रधारी प्रभु, मी तुला ओळखतो. हे जग तुझ्यापासून उत्पन्न झाले असून, देवांचा मार्गसुद्धा तूच आहेस.
अजेयस्त्वं त्रिभिर्लोकैः सदेवासुरमानुषैः। शिवाय विष्णुरूपाय विष्णवे शिवरूपिणे
देव, दानव आणि माणसे या तिन्ही लोकांनी तुला कधीही जिंकता येत नाही. शिवरूप असलेल्या विष्णूला, आणि विष्णुरूप असलेल्या शिवाला मी वंदन करतो.
दक्षियज्ञविनाशाय हरिरूपाय ते नमः। ललाटाक्षाय शर्वाय मीढुषे शूलपाणये
दक्षाच्या यज्ञाचा नाश करणाऱ्या, हरिरूप धारण करणाऱ्या, कपाळावर डोळा असलेल्या, शर्वा, दयाळू, त्रिशूळधारी – मी तुला वंदन करतो.
पिनाकगोप्त्रे सूर्याय मङ्गल्याय च वेधसे। प्रसादये त्वां भगवन्सर्वभूतमहेश्वर
पिनाकधारी रक्षक, सूर्य, मंगलमूर्ती, सृष्टीकर्त्या, सर्व भूतांचे महान स्वामी, भगवंत, मी तुझी कृपा मागतो.
गणेशं जगतः शम्भुं लोककारणकारणम्। प्रधानपुरुषातीतं परं सूक्ष्मतरं हरम्
गणेश, जगाचा कल्याणकर्ता शंभू, सृष्टीच्या कारणांचेही कारण, प्रधान आणि पुरुष यांना ओलांडून गेलेला, अत्यंत सूक्ष्म असलेला हर – तुला वंदन.