मयाऽभिपन्नः पूर्वं हि राक्षसोऽयमिहागतः। कामात्परिभवाद्वाऽपि न मे जीवन्विमोक्ष्यसे
'हा राक्षस आधी मीच पाठलाग केला होता; इच्छा असो वा तुच्छता, पण आता मी तुला जिवंत सोडणार नाही.'
न ह्येष मृगयाधर्मो यस्त्वयाऽद्य कृतो मयि। तेन त्वां भ्रंशयिष्यामि जीवितात्पर्वताश्रयम्
‘आज तू माझ्यावर अन्याय केला आहेस, हे योग्य शिकारीचं वर्तन नाही; म्हणून मी तुला, पर्वतात राहणाऱ्या, जीव घेईन.'
इत्युक्तः पाण्डवेयेन किरातः प्रहसन्निव। उवाच श्लक्ष्णया वाचा पाण्डवं सव्यसाचिनं
पांडवाने असं म्हटल्यावर, किरात हसत हसत, मृदू शब्दांत, डावखुऱ्या पांडवाशी बोलला.
न मत्कृते त्वया वीरः भीः कार्या वनमन्तिकात्। इयं भूमिः सदाऽस्माकमुचिता वसतां वने
'हे वीर, माझ्यामुळे तुला या जंगलात भीती बाळगायची गरज नाही; ही भूमी आम्हाला नेहमीच राहण्यासाठी योग्य आहे.'
त्वया तु दुष्करः कस्मादिह वासः प्ररोचितः। वयं तु बहुसत्त्वेऽस्मिन्निवसामस्तपोधन
'पण इतक्या कठीण ठिकाणी राहायचं तू का ठरवलंस? आम्ही इथे, जीवसृष्टीने भरलेल्या या ठिकाणी, राहतो, हे तपस्वी.'
भवांस्तु कृष्णवत्मार्भः सुकुमारः सुखोचितः। कथं शून्यमिमं देशमेकाकी विचरिष्यति
'तुझ्या अंगी कृष्णाचं तेज आहे, तू तरुण, नाजूक, सुखात वाढलेला; मग या ओसाड प्रदेशात एकट्यानं कसा फिरशील?'
गाण्डीवमाश्रयं कृत्वा नाराजांश्चाग्निसन्निभान्। निवसामि महारण्ये द्वितीय इव पावकः
'गांडीवावर विश्वास ठेवून, अग्नीप्रमाणे भयंकर असलेल्या राजांची भीती न बाळगता, मी या घनदाट अरण्यात, जणू दुसरा अग्नीच, राहतो.'
एष चापि मया जन्तुर्मृगरूपं समाश्रितः। राक्षसो निहतो घोरो हन्तुं मामिह चागतः
'हा प्राणी, हरिणाचं रूप घेऊन, माझ्याच बाणांनी मारला गेला; हा भयंकर राक्षस मला मारायला इथे आला होता.'
मयैष धन्वनिर्मुक्तैस्ताडितः पूर्वमेव हि। बाणैरभिहतः शेते नीतश्च यमसादनम्
'माझ्या धनुष्याच्या बाणांनी तो आधीच घायाळ झाला होता; माझ्या बाणांनी जखमी होऊन, तो आता मृत्यू पावला आणि यमाच्या लोकात गेला.'
ममैवायं लक्ष्यभूतः पूर्वमेव परिग्रहः। ममैव च प्रहारेण जीविताद्व्यपरिपितः
'हा आधीपासूनच माझं लक्ष होतं, माझा हक्काचा होता; आणि माझ्याच प्रहारानं त्याचं प्राण गेलं.'
दोषान्स्वान्नार्हसेऽन्यस्मै वक्तुं स्वबलदर्पितः। अभिषक्तोस्मि मन्दात्मन्न मे जीवन्विमोक्ष्यसे
स्वतःच्या बळाचा गर्व बाळगून, दुसऱ्यांचे दोष सांगू नकोस. अरे मूढा, तू मला छेडलेस, आता तुझं प्राण वाचणार नाही.
स्थिरो भव विमोक्ष्यामि सायकानशनीनिव। घटस्व परया शक्त्या मुञ्च त्वमपि सायकान्
ठाम उभा राहा; मी बाणांचा वर्षाव करतो, जसा जेवणाचा आस्वाद घेतो तसा. तूही आपली सारी ताकद लावून बाण सोड.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा किरातस्यार्जुनस्तदा। रोषमाहारयामास ताडयामास चेषुभिः
त्या व्याघ्राचं बोलणं ऐकून, अर्जुनाला राग आला आणि त्याने बाणांनी त्याच्यावर वार केले.
ततो हृष्टेन मनसा प्रतिजग्राह सायकान्। भूयोभूय इति प्राह मन्दमन्देत्युवाच ह
मग आनंदी मनाने त्याने बाण स्वीकारले आणि पुन्हा पुन्हा, 'हळू हळू,' असं म्हणत सौम्यपणे बोलला.
प्रहरस्व शरानेतान्नाराचान्मर्मभेदिनः। इत्युक्तो बाणवर्षं स मुमोच सहसाऽर्जुनः
'बाणांनी, ती धारदार शस्त्रं जी शरीराचा वेध घेतात, त्याने वार कर,' असं सांगितल्यावर अर्जुनाने अचानक बाणांचा वर्षाव केला.
ततस्तौ तत्रसंरब्धौ गर्जमानौ मुहुर्मुहुः। शरैराशीविषाकारैस्ततक्षाते परस्परम्
मग दोघेही तिथे संतापाने गर्जना करत, पुन्हा पुन्हा, विषारी सर्पांसारख्या बाणांनी एकमेकांवर घाव घालत होते.
ततोऽर्जुनः शरवर्षं किराते समवासृजत्। तत्प्रसन्नेन मनसा प्रतिजग्राह शंकरः
मग अर्जुनाने त्या व्याघ्रावर बाणांचा पाऊस सोडला, आणि शंकराने प्रसन्न मनाने ते स्वीकारले.
मुहूर्तं शरवर्षं तु प्रतिगृह्य पिनाकधृक्। अक्षतेन शरीरेण तस्थौ गिरिवाचलः
पिनाकधारी देवाने, बाणांचा वर्षाव काही काळ झेलून, न ढळता, अखंड शरीराने, पर्वतासारखा उभा राहिला.
स दृष्ट्वा बाणवर्षं तु मघीभूतं धनंजयः। परमं विस्मयं चक्रे साधुसाध्विति चाब्रवीत्
आपले बाण निष्फळ झालेले पाहून, धनंजयाला फारच आश्चर्य वाटले आणि तो म्हणाला, 'वा! छान! छान!''
अहोऽयं सुकुमाराङ्गो हिमवच्छिखराश्रयः। गाण्डीवमुक्तान्नाराचान्प्रतिगृह्णात्यविह्वलः
अरे, हा किती नाजूक अंगाचा, हिमालयाच्या शिखरांवर राहणारा, गांडीवातून सुटलेले बाण सहजपणे, न डगमगता झेलतोय.
कोऽयं देवो भवेत्साक्षाद्रुद्रो यक्षः सुरोऽसुरः। विद्यते हि गिरिश्रेष्ठे त्रिदशानां समागमः
हा कोणता देव आहे? स्वतः रुद्र आहे का, यक्ष आहे का, देव आहे का, की असुर आहे? कारण या महान पर्वतावर देवांचा मेळा दिसतो.
न हि मद्वाणजालानामुत्सृष्टानां सहस्रशः। शक्तोऽन्यः सहितुं वेगमृते देवं पिनाकिनम्
मी हजारो बाण सोडले, त्यांचा वेग फक्त पिनाकधारी देव सोडून दुसरा कोणीही सहन करू शकत नाही.
देवो वा यदि वा यक्षो रुद्रादन्यो व्यवस्थितः। अहमेनं शरैस्तीक्ष्णैर्नयामि यमसादनम्
हा देव असो, यक्ष असो, किंवा रुद्राशिवाय दुसराच कोणी असो, मी माझ्या धारदार बाणांनी त्याला यमाच्या निवासस्थानी पाठवीन.
ततो हृष्टमना जिष्णुर्नाराचान्मर्मभेदिनः। व्यसृजच्छतधा राजन्मयूखानिव भास्करः
मग आनंदी मनाने, विजयी अर्जुनाने, सूर्याच्या किरणांसारखे, शेकडो धारदार बाण सोडले.
तान्प्रसन्नेन मनसा भगवाँल्लोकभावनः। शूलपाणिः प्रत्यगृह्णाच्छिलावर्षमिवाचलः
त्या बाणांना, प्रसन्न मनाने, त्रिशूळधारी, जगाचा सृजनहार, पर्वतावर दगडांचा पाऊस झेलावा तसा स्वीकारतो.
क्षणेन क्षीणबाणोऽथ संवृत्तः फल्गुनस्तदा। वित्रासं च जगामाथ तं दृष्ट्वा शरसंक्षयम्
क्षणातच फाल्गुनाचे बाण संपले, आणि बाणांची उणिव पाहून त्याच्या मनात भीती आली.
चिन्तयामास जिष्णुस्तु भगवन्तं हुताशनम्। पुरस्तादक्षयौ दत्तौ तूणौ येनास्य खाण्डवे
मग विजयी अर्जुनाने, त्या भगवंत अग्नीचा आठव केला, ज्यांनी खांडववनात त्याला अक्षय तूणीर दिले होते.
किं नु मोक्ष्यामि धनुषा यन्मे बाणाः क्षयं गताः। अयं च पुरुषः कोपि बाणान्ग्रसति सर्वशः
आता माझे बाण संपले, मी धनुष्याने काय सोडू? आणि हा कोण आहे, जो माझे सर्व बाण गिळतो?
अहमेनं धनुष्कोट्या रशूलाग्रेणेव कुञ्जरम्। नयामि दण्डधारस्य यमस्य सदनं प्रति
मी माझ्या धनुष्याच्या टोकाने, जणू काही भाल्याच्या टोकाने हत्तीला घायाळ करतो तसा, त्याला दंडधारी यमाच्या घराकडे पाठवीन.
प्रगृह्याथ धनुष्कोट्या ज्यापाशेनावकृष्य च। मुष्टिभिश्चापि हतवान्वज्रकल्पैर्महाद्युतिः
मग तेजस्वी अर्जुनाने धनुष्याचे टोक पकडून, त्याची दोरी घट्ट ओढली आणि वज्रासारख्या मुठीने प्रहार केला.