तच्छ्रुत्वा शर्ववचनमृषयः सत्यवादिनः। प्रहृष्टमनसो जग्मुर्यथास्वं पुनराश्रमम्
शर्वाचे हे शब्द ऐकून, सत्य बोलणारे ऋषी आनंदित मनाने पुन्हा आपल्या आश्रमात परतले.
गतेषु तेषु सर्वेषु तपस्विषु महात्मसु। पिनाकपाणिर्भगवान्सर्वपापहरो हरः
ते सर्व महान तपस्वी निघून गेल्यावर, पिनाकधारी, सर्व पापांचा नाश करणारे भगवान हर प्रकट झाले.
कैरातं वेषमास्थाय काञ्चनद्रुमसन्निभम्। विभ्राजमानो वपुषा गिरिर्मेरुरिवापरः
किराताचा वेश धारण करून, सोन्यासारखा तेजस्वी दिसणारे, ते दुसऱ्या मेरू पर्वतासारखे झळकत होते.
श्रीगद्धनुरुपादाय शरांश्चाशीविषोपमान्। निष्पपात महार्चिष्मान्दहन्कक्षमिवानलः
सुंदर धनुष्य आणि सर्पासारखे विषारी बाण घेऊन, ते अग्नी जसा जंगल जाळतो तसा प्रखर तेजाने खाली उतरले.
देव्या सहोमया श्रीमान्समानव्रतवेषया। नानावेषधरैर्हृष्टैर्भूतैरनुगतस्तदा
स्वतःसारख्या व्रत आणि वेशातील, तेजस्वी उमा देवीसह, विविध रूपातील आनंदी भूतगणांसह ते पुढे गेले.
किरातवेषसंछन्नः स्त्रीभिश्चापि सहस्रशः। अशोभत तदा राजन्स देशोऽतीव भारत
किराताचा वेश घेऊन, हजारो स्त्रियांनी वेढलेले असताना, त्या ठिकाणी, भारत, अपूर्व तेज दिसत होते.
क्षणेन तद्वनं सर्वं निःशब्दमभवत्तदा। नादः प्रस्रवणानां च पक्षिणां चाप्युपारमत्
क्षणातच त्या सर्व जंगलात शांतता पसरली; धबधब्यांचा आणि पक्ष्यांचा आवाज थांबला.
स सन्निकर्षमागम्य पार्थस्याक्लिष्टकर्मणः। मूकं नाम दितेः पुत्रं ददर्शाद्भुतदर्शनम्
निर्दोष कर्म असलेल्या पार्थाजवळ जाऊन, त्यांनी अद्भुत असा दितीचा मुलगा मूक पाहिला.
वाराहं रूपमास्थाय तर्जयन्तमिवार्जुनम्। हन्तुं परमदुष्टात्मा तमुवाचाथ फल्गुनः
वराहाचे रूप घेऊन, अर्जुनाला घाबरवत आणि मारण्याच्या उद्देशाने, त्या दुष्टाने फाल्गुनाने विचारले.
गाण्डीवं धनुरादाय शरांश्चाशीविषोपमान्। सज्यं धनुर्वरं कृत्वा ज्याघोषेण निनादयन्
गांडीव धनुष्य आणि सर्पासारखे विषारी बाण घेऊन, उत्तम धनुष्य सज्ज करून, त्याने प्रत्यंचेच्या आवाजाने गजर केला.
यन्मां प्रार्थयसे हन्तुमनागसमिहागतम्। तस्मात्त्वां पूर्वमेवाहं नेष्यामि यमसादनम्
मी निरपराध असूनही तू मला मारण्याचा विचार करतोस, म्हणून मी तुला आधीच यमाच्या लोकात पाठवीन.
दृष्ट्वा तं प्रहरिष्यन्तं फल्गुनं दृढधन्विनम्। किरातरूपी सहसा वारयामास शंकरः
फाल्गुन हा दृढ धनुर्धारी वार करण्यास सज्ज असताना, किराताच्या रूपातील शंकरांनी अचानक त्याला थांबवले.
मयैष प्रार्थितः पूर्वं नीलमेघसमप्रभः। अनादृत्यैव तद्वाक्यं प्रजहाराथ फल्गुनः
हा गडद मेघासारखा तेजस्वी, मी आधीच मागितला होता; पण माझं बोलणं न ऐकता, फाल्गुनानं मग आपला बाण सोडला.
किरातश्च समं तस्मिन्नेकलक्ष्ये महाद्युतिः। प्रमुमोचाशनिप्रख्यं शरमग्निशिखोपमम्
तेव्हां तेजस्वी किरातानंही त्याच लक्षावर, वीजेसारखा, अग्नीच्या ज्वाळेसारखा बाण सोडला.
तौ मुक्तौ सायकौ ताभ्यां समं तत्र निपेततुः। मूकस्य गात्रे विस्तीर्णे शैलपृष्ठनिभे तदा
त्यांनी एकाच वेळी सोडलेले दोन्ही बाण, त्या मूक प्राण्याच्या डोंगरासारख्या रुंद अंगावर जाऊन लागले.
यथाऽशनैर्विनिष्पेषो वज्रस्येव च पर्वते। तथा तयोः सन्निपातः शरयोरभवत्तदा
जसं वीज पर्वतावर आदळते किंवा वज्र डोंगरावर आपटतं, तसंच त्या दोन्ही बाणांचा तिथे जोरदार धडक झाला.
स विद्धो बहुभिर्बाणैर्दीप्तास्यैः पन्नगैरिव। ममार राक्षसं रूपं भूयः कृत्वा सुदारुणम्
अनेक तेजस्वी बाणांनी छिन्नभिन्न होऊन, जणू ज्वाळा असलेल्या सर्पांनी डसल्यासारखा, तो प्राणी राक्षसाचं भीषण रूप घेऊन मेला.
स ददर्श ततो जिष्णुः पुरुषं काञ्चनप्रभम्। किरातवेषसंछन्नं स्त्रीसहायममित्रहा
मग जिष्णूनं सोन्यासारखा चमकणारा, किराताचा वेष घेतलेला, स्त्रीसोबत असलेला, शत्रूंचा संहार करणारा पुरुष पाहिला.
तमब्रवीत्प्रीतमना कौन्तेयः प्रहसन्निव। को भवानटते शून्ये वने रस्त्रीगणसंवृतः
कौन्तेय आनंदी मनानं, हसत हसत म्हणाला, 'तू कोण? या ओसाड वनात, स्त्रियांच्या गराड्यात, भटकतोस?'
न त्वमस्मिन्वने घोरे बिभेषि कनकप्रभ। किमर्थं च त्वया विद्धो मृगोऽयं मत्परिग्रहः
'हे सोन्यासारख्या कांतीच्या, तुला या भयंकर जंगलात भीती का वाटत नाही? आणि मी पकडलेला हा प्राणी, तू का मारलास?'
मयाऽभिपन्नः पूर्वं हि राक्षसोऽयमिहागतः। कामात्परिभवाद्वाऽपि न मे जीवन्विमोक्ष्यसे
'हा राक्षस आधी मीच पाठलाग केला होता; इच्छा असो वा तुच्छता, पण आता मी तुला जिवंत सोडणार नाही.'
न ह्येष मृगयाधर्मो यस्त्वयाऽद्य कृतो मयि। तेन त्वां भ्रंशयिष्यामि जीवितात्पर्वताश्रयम्
‘आज तू माझ्यावर अन्याय केला आहेस, हे योग्य शिकारीचं वर्तन नाही; म्हणून मी तुला, पर्वतात राहणाऱ्या, जीव घेईन.'
इत्युक्तः पाण्डवेयेन किरातः प्रहसन्निव। उवाच श्लक्ष्णया वाचा पाण्डवं सव्यसाचिनं
पांडवाने असं म्हटल्यावर, किरात हसत हसत, मृदू शब्दांत, डावखुऱ्या पांडवाशी बोलला.
न मत्कृते त्वया वीरः भीः कार्या वनमन्तिकात्। इयं भूमिः सदाऽस्माकमुचिता वसतां वने
'हे वीर, माझ्यामुळे तुला या जंगलात भीती बाळगायची गरज नाही; ही भूमी आम्हाला नेहमीच राहण्यासाठी योग्य आहे.'
त्वया तु दुष्करः कस्मादिह वासः प्ररोचितः। वयं तु बहुसत्त्वेऽस्मिन्निवसामस्तपोधन
'पण इतक्या कठीण ठिकाणी राहायचं तू का ठरवलंस? आम्ही इथे, जीवसृष्टीने भरलेल्या या ठिकाणी, राहतो, हे तपस्वी.'
भवांस्तु कृष्णवत्मार्भः सुकुमारः सुखोचितः। कथं शून्यमिमं देशमेकाकी विचरिष्यति
'तुझ्या अंगी कृष्णाचं तेज आहे, तू तरुण, नाजूक, सुखात वाढलेला; मग या ओसाड प्रदेशात एकट्यानं कसा फिरशील?'
गाण्डीवमाश्रयं कृत्वा नाराजांश्चाग्निसन्निभान्। निवसामि महारण्ये द्वितीय इव पावकः
'गांडीवावर विश्वास ठेवून, अग्नीप्रमाणे भयंकर असलेल्या राजांची भीती न बाळगता, मी या घनदाट अरण्यात, जणू दुसरा अग्नीच, राहतो.'
एष चापि मया जन्तुर्मृगरूपं समाश्रितः। राक्षसो निहतो घोरो हन्तुं मामिह चागतः
'हा प्राणी, हरिणाचं रूप घेऊन, माझ्याच बाणांनी मारला गेला; हा भयंकर राक्षस मला मारायला इथे आला होता.'
मयैष धन्वनिर्मुक्तैस्ताडितः पूर्वमेव हि। बाणैरभिहतः शेते नीतश्च यमसादनम्
'माझ्या धनुष्याच्या बाणांनी तो आधीच घायाळ झाला होता; माझ्या बाणांनी जखमी होऊन, तो आता मृत्यू पावला आणि यमाच्या लोकात गेला.'
ममैवायं लक्ष्यभूतः पूर्वमेव परिग्रहः। ममैव च प्रहारेण जीविताद्व्यपरिपितः
'हा आधीपासूनच माझं लक्ष होतं, माझा हक्काचा होता; आणि माझ्याच प्रहारानं त्याचं प्राण गेलं.'