तृतीयमपि मासं स क्रमेणाहारमाचरन्। चतुर्थे त्वथ संप्राप्ते मासे भरतसत्तमः
तिसऱ्या महिन्यातही त्याने असेच आहाराचे नियम पाळले; आणि चौथा महिना सुरू झाला, हे भरतश्रेष्ठ.
वायुभक्षो महाबाहुरभवत्पाण्डुनन्दनः। ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बः पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठितः
पांडुपुत्र दीर्घबाहू अर्जुन फक्त वाऱ्यावर जगू लागला; हात वर करून, कुठल्याही आधाराशिवाय, केवळ पायाच्या अंगठ्यांवर उभा राहिला.
सदोपस्पर्शनाच्चास्य बभूवुरमितौजसः। विद्युदम्भोरुहनिभा जटास्तस्य महात्मनः
सतत पाण्यात स्नान केल्यामुळे, अमाप तेजाने उजळलेली त्या महात्म्याची जटा वीज आणि निळ्या कमळासारखी दिसू लागली.
ततो महर्षयः सर्वे जग्मुर्देवं पिनाकिनम्। विवेदयिषवः पार्थं तपस्युग्रे समास्थितम्
मग सर्व महर्षी देवता पिनाकधारीकडे गेले आणि पार्थ कठोर तपश्चर्येत मग्न असल्याची माहिती दिली.
नीलकण्ठं महादेवमभिवाद्य प्रणम्य च। सर्वे निवेदयामासुः कर्म तत्फल्गुनस्य ह
महादेव नीलकंठ यांना वंदन करून सर्वांनी फाल्गुनाने केलेली कृती त्यांना सांगितली.
एकः पार्थो महातेजा हिमवत्पृष्ठमाश्रितः। उग्रे तपरसि दुष्पारे स्थितो धूमापयन्दिशः
तो तेजस्वी पार्थ हिमालयाच्या डोंगरावर कठोर आणि दुर्मिळ तप करत उभा आहे, त्याच्या तपामुळे दिशांना धूर पसरला आहे.
तस्य देवेश न वयं विद्मः सर्वे चिकीर्षितम्। संतापयति नः सर्वानसौ साधु निवार्यताम्
देवतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या प्रभो, आम्हाला त्याचा हेतू काय आहे हे माहीत नाही; तो आमच्यावर त्रास देतो आहे, म्हणून योग्य वाटल्यास त्याला थांबवा.
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा मुननां भावितात्मनाम्। उमापतिर्भूतपतिर्वाक्यमेतदुवाच ह
त्या पवित्र मनाच्या ऋषींचे शब्द ऐकून, उमा आणि सर्व भूतांचे स्वामी असलेल्या भगवान शंकरांनी असे उत्तर दिले.
न वो विषादः कर्तव्यः फल्गुनं प्रति सर्वशः। शीघ्रं गच्छत संहृष्टा यथागतमतन्द्रिताः
फाल्गुनाबद्दल तुम्ही काहीही काळजी करू नका; जसे आलात तसे आनंदाने आणि दम न घेता लवकर परत जा.
अहमस्य विजानामि संकल्पं मनसि स्थितम्। नास्य स्वर्गस्पृहा काचिन्नैश्वर्यस्य न चायुषः। यत्तस्य काङ्क्षितं प्राप्तुं तत्करिष्येऽहमद्य वै
त्याच्या मनात काय ठरले आहे ते मला माहीत आहे; त्याला ना स्वर्गाची, ना राज्याची, ना दीर्घायुष्याची इच्छा आहे. तो जे मागतोय, ते मी आज त्याला नक्की देईन.
तच्छ्रुत्वा शर्ववचनमृषयः सत्यवादिनः। प्रहृष्टमनसो जग्मुर्यथास्वं पुनराश्रमम्
शर्वाचे हे शब्द ऐकून, सत्य बोलणारे ऋषी आनंदित मनाने पुन्हा आपल्या आश्रमात परतले.
गतेषु तेषु सर्वेषु तपस्विषु महात्मसु। पिनाकपाणिर्भगवान्सर्वपापहरो हरः
ते सर्व महान तपस्वी निघून गेल्यावर, पिनाकधारी, सर्व पापांचा नाश करणारे भगवान हर प्रकट झाले.
कैरातं वेषमास्थाय काञ्चनद्रुमसन्निभम्। विभ्राजमानो वपुषा गिरिर्मेरुरिवापरः
किराताचा वेश धारण करून, सोन्यासारखा तेजस्वी दिसणारे, ते दुसऱ्या मेरू पर्वतासारखे झळकत होते.
श्रीगद्धनुरुपादाय शरांश्चाशीविषोपमान्। निष्पपात महार्चिष्मान्दहन्कक्षमिवानलः
सुंदर धनुष्य आणि सर्पासारखे विषारी बाण घेऊन, ते अग्नी जसा जंगल जाळतो तसा प्रखर तेजाने खाली उतरले.
देव्या सहोमया श्रीमान्समानव्रतवेषया। नानावेषधरैर्हृष्टैर्भूतैरनुगतस्तदा
स्वतःसारख्या व्रत आणि वेशातील, तेजस्वी उमा देवीसह, विविध रूपातील आनंदी भूतगणांसह ते पुढे गेले.
किरातवेषसंछन्नः स्त्रीभिश्चापि सहस्रशः। अशोभत तदा राजन्स देशोऽतीव भारत
किराताचा वेश घेऊन, हजारो स्त्रियांनी वेढलेले असताना, त्या ठिकाणी, भारत, अपूर्व तेज दिसत होते.
क्षणेन तद्वनं सर्वं निःशब्दमभवत्तदा। नादः प्रस्रवणानां च पक्षिणां चाप्युपारमत्
क्षणातच त्या सर्व जंगलात शांतता पसरली; धबधब्यांचा आणि पक्ष्यांचा आवाज थांबला.
स सन्निकर्षमागम्य पार्थस्याक्लिष्टकर्मणः। मूकं नाम दितेः पुत्रं ददर्शाद्भुतदर्शनम्
निर्दोष कर्म असलेल्या पार्थाजवळ जाऊन, त्यांनी अद्भुत असा दितीचा मुलगा मूक पाहिला.
वाराहं रूपमास्थाय तर्जयन्तमिवार्जुनम्। हन्तुं परमदुष्टात्मा तमुवाचाथ फल्गुनः
वराहाचे रूप घेऊन, अर्जुनाला घाबरवत आणि मारण्याच्या उद्देशाने, त्या दुष्टाने फाल्गुनाने विचारले.
गाण्डीवं धनुरादाय शरांश्चाशीविषोपमान्। सज्यं धनुर्वरं कृत्वा ज्याघोषेण निनादयन्
गांडीव धनुष्य आणि सर्पासारखे विषारी बाण घेऊन, उत्तम धनुष्य सज्ज करून, त्याने प्रत्यंचेच्या आवाजाने गजर केला.
यन्मां प्रार्थयसे हन्तुमनागसमिहागतम्। तस्मात्त्वां पूर्वमेवाहं नेष्यामि यमसादनम्
मी निरपराध असूनही तू मला मारण्याचा विचार करतोस, म्हणून मी तुला आधीच यमाच्या लोकात पाठवीन.
दृष्ट्वा तं प्रहरिष्यन्तं फल्गुनं दृढधन्विनम्। किरातरूपी सहसा वारयामास शंकरः
फाल्गुन हा दृढ धनुर्धारी वार करण्यास सज्ज असताना, किराताच्या रूपातील शंकरांनी अचानक त्याला थांबवले.
मयैष प्रार्थितः पूर्वं नीलमेघसमप्रभः। अनादृत्यैव तद्वाक्यं प्रजहाराथ फल्गुनः
हा गडद मेघासारखा तेजस्वी, मी आधीच मागितला होता; पण माझं बोलणं न ऐकता, फाल्गुनानं मग आपला बाण सोडला.
किरातश्च समं तस्मिन्नेकलक्ष्ये महाद्युतिः। प्रमुमोचाशनिप्रख्यं शरमग्निशिखोपमम्
तेव्हां तेजस्वी किरातानंही त्याच लक्षावर, वीजेसारखा, अग्नीच्या ज्वाळेसारखा बाण सोडला.
तौ मुक्तौ सायकौ ताभ्यां समं तत्र निपेततुः। मूकस्य गात्रे विस्तीर्णे शैलपृष्ठनिभे तदा
त्यांनी एकाच वेळी सोडलेले दोन्ही बाण, त्या मूक प्राण्याच्या डोंगरासारख्या रुंद अंगावर जाऊन लागले.
यथाऽशनैर्विनिष्पेषो वज्रस्येव च पर्वते। तथा तयोः सन्निपातः शरयोरभवत्तदा
जसं वीज पर्वतावर आदळते किंवा वज्र डोंगरावर आपटतं, तसंच त्या दोन्ही बाणांचा तिथे जोरदार धडक झाला.
स विद्धो बहुभिर्बाणैर्दीप्तास्यैः पन्नगैरिव। ममार राक्षसं रूपं भूयः कृत्वा सुदारुणम्
अनेक तेजस्वी बाणांनी छिन्नभिन्न होऊन, जणू ज्वाळा असलेल्या सर्पांनी डसल्यासारखा, तो प्राणी राक्षसाचं भीषण रूप घेऊन मेला.
स ददर्श ततो जिष्णुः पुरुषं काञ्चनप्रभम्। किरातवेषसंछन्नं स्त्रीसहायममित्रहा
मग जिष्णूनं सोन्यासारखा चमकणारा, किराताचा वेष घेतलेला, स्त्रीसोबत असलेला, शत्रूंचा संहार करणारा पुरुष पाहिला.
तमब्रवीत्प्रीतमना कौन्तेयः प्रहसन्निव। को भवानटते शून्ये वने रस्त्रीगणसंवृतः
कौन्तेय आनंदी मनानं, हसत हसत म्हणाला, 'तू कोण? या ओसाड वनात, स्त्रियांच्या गराड्यात, भटकतोस?'
न त्वमस्मिन्वने घोरे बिभेषि कनकप्रभ। किमर्थं च त्वया विद्धो मृगोऽयं मत्परिग्रहः
'हे सोन्यासारख्या कांतीच्या, तुला या भयंकर जंगलात भीती का वाटत नाही? आणि मी पकडलेला हा प्राणी, तू का मारलास?'