अत्यद्भुतं महाप्राज्ञ रोमहर्षणमर्जुनः। भवेन सह संग्रामं चकाराप्रतिमं किल। पुरा प्रहरतांश्रेष्ठः संग्रामेष्वपराजितः
"महाप्राज्ञा, अर्जुनाने भव्य आणि अद्भुत असा, भव्याशी केलेला तो संग्राम खरंच आश्चर्यकारक होता. तो पूर्वी युद्धात कधीही हरला नव्हता."
यच्छ्रुत्वा नरसिंहानां दैन्यहर्षातिविस्मयात्। शूराणामपि पार्थानां हृदयानि चकम्पिरे
"हे ऐकून, सिंहासारख्या पराक्रमी पांडवांच्याही हृदयात आश्चर्य, आनंद आणि भीतीने कंप निर्माण झाला."
यद्यच्च कृतवानन्यत्पार्थस्तदस्विलं वद
"पार्थाने अजून जे काही केलं, तेही सर्व मला सांग."
न ह्यस् निन्दितं जिष्णोः सुसूक्ष्ममपि लक्षये। चरितं यस्य शूरस्य तन्मे सर्वं प्रकीर्तय
"जिष्णूच्या वागण्यात मला अगदी लहानसुद्धा दोष दिसत नाही. त्या वीराच्या सर्व कृत्यांची मला सविस्तर माहिती दे."
कथयिष्यामि ते तात कथामेतां महात्मनः। दिव्यां कौरवशार्दूल महतीमद्भुतोपमाम्
"बाळा, मी तुला या महात्म्याची, अद्भुत आणि मोठी ही कथा सांगतो, कुरुवंशातील सिंहा."
गात्रसंस्पर्शसंबद्धां त्र्यम्बकेण महाहवे। पार्थस्य देवदेवेन शृणु सम्यक्समागमम्
"या महायुद्धात पार्थ आणि देवांचा देव त्र्यंबक यांची प्रत्यक्ष भेट कशी झाली, त्याचा साक्षात्कार ऐक."
युधिष्ठिरनियोगात्स जगामामितविक्रमः। शक्रं सुरेश्वरं द्रष्टुं देवदेवं च शंकरम्
युधिष्ठिराच्या आज्ञेवरून, अपार शौर्य असलेला तो इंद्र, देवांचा राजा, आणि देवाधिदेव शंकर यांना भेटायला निघाला.
दिव्यं तद्धनुरादाय खङ्गं च पुरुषर्षभः। महाबलो महाबाहुरर्जुनः कार्यसिद्धये
तो दिव्य धनुष्य आणि तलवार घेऊन, बलवान आणि दीर्घबाहू अर्जुन आपल्या उद्दिष्टपूर्तीसाठी पुढे गेला.
दिशं ह्युदीचीं कौरव्यो हिमवच्छिखरं प्रति। ऐन्द्रिः स्थिरमना राजन्सर्वलोकमहारथः
इंद्राची शक्ती लाभलेला, सर्व लोकांचा महान रथी, तो कुरुवंशज उत्तरेकडे हिमालयाच्या शिखरांकडे स्थिर मनाने निघाला.
त्वरया परया युक्तस्तपसे धृतनिश्चयः। वनं कण्टकितं घोरमेक एवान्वपद्यत
तीव्र वेग आणि दृढ निश्चयाने, एकटा अर्जुन कठीण काटेरी अरण्यात तपश्चर्येसाठी शिरला.
नानापुष्पफलोपेतं नानापक्षिनिनादितम्। नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम्
ते अरण्य विविध फुलांनी व फळांनी भरलेले होते, अनेक पक्ष्यांच्या गोड आवाजांनी निनादलेले, विविध प्राण्यांनी गजबजलेले आणि सिद्ध-चारणांनी वावरलेले होते.
ततः प्रयाते बीभत्सौ वनं मानुषवर्जितम्। शङ्खानां पटहानां च शब्दः समभवद्दिवि
विभत्सु त्या निर्जन अरण्यात शिरताच, आकाशात शंख आणि ढोल यांचा गजर झाला.
पुष्पवर्षं च सुमहन्निपपात महीतले। मेघजालं च सततं छादयामास सर्वतः
मातीवर मोठ्या प्रमाणात फुलांचा वर्षाव झाला आणि ढगांच्या गर्दीने सर्वत्र आकाश झाकले गेले.
सोतीत्य वनदुर्गाणि सन्निकर्षे महागिरेः। शुशुभे हिमवत्पृष्ठे वसमानोऽर्जुनस्तदा
महान पर्वताजवळील कठीण अरण्ये पार करत, अर्जुन हिमालयाच्या उतारावर वसत असताना तेजाने उजळून निघाला.
तत्रतत्र द्रुमान्फुल्लान्विहगैर्वल्गुनादितान्। नदीश्च विपुलावर्ता वैदूर्यनीलसंनिभाः
तोथे-तिथे फुललेली झाडे, गोड गाणारे पक्षी, आणि मोठ्या वेटोळ्यांनी वाहणाऱ्या, वैडूर्य व निळ्या रंगासारख्या चमकणाऱ्या नद्या त्याने पाहिल्या.
हंसकारण्डवोद्गीताः सारसाभिरुतास्तथा। पुंस्कोकिलरुताश्चैव क्रौञ्चबर्हिणनादिताः
त्या ठिकाणी हंस, कारंडव, सारस, नर कोकिळ, क्रौंच आणि मोर यांच्या गोड आवाजांनी सारा परिसर निनादत होता.
मनोहरवनोपेतास्तस्मिन्नतिरथोऽर्जुनः। पुण्यशीतामलजलाः पश्यन्प्रीतमनाऽभवत्
त्या मनोहारी अरण्यात, महान रथी अर्जुनाने शुद्ध, थंड, निर्मळ पाणी पाहून त्याचे मन आनंदित झाले.
रमणीये वनोद्देशे रममाणोऽर्जुनस्तदा। तपस्युग्रे वर्तमान उग्रतेजा महामनाः
त्या रम्य अरण्यात अर्जुन मोठ्या तेजाने आणि मनाने कठोर तपश्चर्येत मग्न झाला.
दर्भचीरं निवस्याथ दण्डाजिनबिभूषितः। शीर्णं च पतितं भूमौ पर्णं समुपभुक्तवान्
कुशाचे वस्त्र परिधान करून, दंड आणि मृगचर्म धारण केलेला अर्जुन, जमिनीवर पडलेली वाळलेली पाने खात होता.
पूर्णेपूर्णे त्रिररात्रे तु मासमेकं फलाशनः। द्विगुणेनैव कालेन द्वितीयं मासमत्ययात्
तीन रात्रीला एकदा फळे खाऊन, एक महिना पूर्ण केला; त्यानंतर दोन महिन्यांसाठी अजून कठोर नियम पाळले.
तृतीयमपि मासं स क्रमेणाहारमाचरन्। चतुर्थे त्वथ संप्राप्ते मासे भरतसत्तमः
तिसऱ्या महिन्यातही त्याने असेच आहाराचे नियम पाळले; आणि चौथा महिना सुरू झाला, हे भरतश्रेष्ठ.
वायुभक्षो महाबाहुरभवत्पाण्डुनन्दनः। ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बः पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठितः
पांडुपुत्र दीर्घबाहू अर्जुन फक्त वाऱ्यावर जगू लागला; हात वर करून, कुठल्याही आधाराशिवाय, केवळ पायाच्या अंगठ्यांवर उभा राहिला.
सदोपस्पर्शनाच्चास्य बभूवुरमितौजसः। विद्युदम्भोरुहनिभा जटास्तस्य महात्मनः
सतत पाण्यात स्नान केल्यामुळे, अमाप तेजाने उजळलेली त्या महात्म्याची जटा वीज आणि निळ्या कमळासारखी दिसू लागली.
ततो महर्षयः सर्वे जग्मुर्देवं पिनाकिनम्। विवेदयिषवः पार्थं तपस्युग्रे समास्थितम्
मग सर्व महर्षी देवता पिनाकधारीकडे गेले आणि पार्थ कठोर तपश्चर्येत मग्न असल्याची माहिती दिली.
नीलकण्ठं महादेवमभिवाद्य प्रणम्य च। सर्वे निवेदयामासुः कर्म तत्फल्गुनस्य ह
महादेव नीलकंठ यांना वंदन करून सर्वांनी फाल्गुनाने केलेली कृती त्यांना सांगितली.
एकः पार्थो महातेजा हिमवत्पृष्ठमाश्रितः। उग्रे तपरसि दुष्पारे स्थितो धूमापयन्दिशः
तो तेजस्वी पार्थ हिमालयाच्या डोंगरावर कठोर आणि दुर्मिळ तप करत उभा आहे, त्याच्या तपामुळे दिशांना धूर पसरला आहे.
तस्य देवेश न वयं विद्मः सर्वे चिकीर्षितम्। संतापयति नः सर्वानसौ साधु निवार्यताम्
देवतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या प्रभो, आम्हाला त्याचा हेतू काय आहे हे माहीत नाही; तो आमच्यावर त्रास देतो आहे, म्हणून योग्य वाटल्यास त्याला थांबवा.
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा मुननां भावितात्मनाम्। उमापतिर्भूतपतिर्वाक्यमेतदुवाच ह
त्या पवित्र मनाच्या ऋषींचे शब्द ऐकून, उमा आणि सर्व भूतांचे स्वामी असलेल्या भगवान शंकरांनी असे उत्तर दिले.
न वो विषादः कर्तव्यः फल्गुनं प्रति सर्वशः। शीघ्रं गच्छत संहृष्टा यथागतमतन्द्रिताः
फाल्गुनाबद्दल तुम्ही काहीही काळजी करू नका; जसे आलात तसे आनंदाने आणि दम न घेता लवकर परत जा.
अहमस्य विजानामि संकल्पं मनसि स्थितम्। नास्य स्वर्गस्पृहा काचिन्नैश्वर्यस्य न चायुषः। यत्तस्य काङ्क्षितं प्राप्तुं तत्करिष्येऽहमद्य वै
त्याच्या मनात काय ठरले आहे ते मला माहीत आहे; त्याला ना स्वर्गाची, ना राज्याची, ना दीर्घायुष्याची इच्छा आहे. तो जे मागतोय, ते मी आज त्याला नक्की देईन.